เนื้อความทั้งข้อ
[๔๐๑] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ฯลฯ พึงตอบเขาว่า การพิจารณาเห็น
เนืองๆ ว่า ทุกข์อย่างใดอย่างหนึ่งทั้งหมด ย่อมเกิดขึ้นเพราะอาหารเป็นปัจจัย
นี้เป็นข้อที่ ๑ การพิจารณาเห็นเนืองๆ ว่า เพราะอาหารทั้งหมดนั่นเองดับเพราะ
สำรอกโดยไม่เหลือ ทุกข์จึงไม่เกิด นี้เป็นข้อที่ ๒ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้
พิจารณาเห็นเนืองๆ ซึ่งธรรมเป็นธรรม ๒ อย่างโดยชอบอย่างนี้ ฯลฯ จึงได้
ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า
ทุกข์อย่างใดอย่างหนึ่งทั้งหมด ย่อมเกิดขึ้นเพราะอาหารเป็น
ปัจจัย เพราะอาหารทั้งหลายดับโดยไม่เหลือ ทุกข์จึงไม่เกิด
ภิกษุผู้ตั้งอยู่ในธรรม ผู้ถึงเวทย์ รู้โทษนี้ว่า ทุกข์ย่อมเกิดขึ้น
เพราะอาหารเป็นปัจจัย ดังนี้แล้ว กำหนดรู้อาหารทั้งปวง
เป็นผู้อันตัณหาไม่อาศัยในอาหารทั้งหมด รู้โดยชอบซึ่ง
นิพพานอันไม่มีโรค พิจารณาแล้วเสพปัจจัย ๔ ย่อมไม่เข้า
ถึงการนับว่า เป็นเทวดาหรือมนุษย์ เพราะอาสวะทั้งหลาย
หมดสิ้นไป ฯ
สิยา อญฺเญนปิ ปริยาเยน ฯเปฯ✎ ร่าง
‘Siyā aññenapi …pe…
“‘Could there be another way?’ …
อ้างอิงพุทธชยันตี 25.234
กถญฺจ สิยา✎ ร่าง
kathañca siyā?
And how could there be?
ยงฺกิญฺจิ
ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ อาหารปจฺจยาติ อยเมกานุปสฺสนา✎ ร่าง
Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ āhārapaccayāti, ayamekānupassanā.
‘All the suffering that originates is caused by sustenance’: this is one contemplation.
อาหารานํ
เตฺวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ อยํ ทุติยานุปสฺสนา✎ ร่าง
Āhārānaṁ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.
‘When sustenance has faded away and ceased with no residue left behind, there is no origination of suffering’: this is the second contemplation.
เอวํ สมฺมาทฺวยตานุปสฺสิโน ฯเปฯ✎ ร่าง
Evaṁ sammā …pe…
When a mendicant meditates in this way they can expect enlightenment or non-return.”
อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา✎ ร่าง
athāparaṁ etadavoca satthā:
Then the Teacher went on to say:
ยงฺกิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ✎ ร่าง
“Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti,
“All the suffering that originates
สพฺพํ อาหารปจฺจยา✎ ร่าง
Sabbaṁ āhārapaccayā;
is caused by sustenance.
อาหารานํ นิโรเธน✎ ร่าง
Āhārānaṁ nirodhena,
With the cessation of sustenance,
นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโว ฯ✎ ร่าง
Natthi dukkhassa sambhavo.
there is no origination of suffering.
เอตมาทีนวํ ญตฺวา✎ ร่าง
Etamādīnavaṁ ñatvā,
Knowing this danger,
ทุกฺขํ อาหารปจฺจยา✎ ร่าง
Dukkhaṁ āhārapaccayā;
that suffering is caused by sustenance,
สพฺพาหาเร ๒- ปริญฺญาย✎ ร่าง
Sabbāhāraṁ pariññāya,
completely understanding all sustenance,
สพฺพาหารมนิสฺสิโต✎ ร่าง
Sabbāhāramanissito.
one is independent of all sustenance.
อาโรคฺยํ สมฺมทญฺญาย✎ ร่าง
Ārogyaṁ sammadaññāya,
Having rightly understood the state of health,
อ้างอิงPTS 146
อาสวานํ ปริกฺขยา✎ ร่าง
Āsavānaṁ parikkhayā;
through the ending of defilements,
สงฺขาย เสวี ธมฺมฏฺโฐ✎ ร่าง
Saṅkhāya sevī dhammaṭṭho,
using after reflection, firm in principle,
สงฺขยนฺโนเปติ ๓- เวทคูติ ฯ✎ ร่าง
Saṅkhyaṁ nopeti vedagūti.
a knowledge master cannot be reckoned.”