‹ กลับ
ปุราเภทสุตตนิทเทส
เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส · ข้อ 380 · ขุ.ชา.๓. ๒๙/๔๖๑๒ ↗
👁 การแสดงผล
แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน
เนื้อความทั้งข้อ
[๓๘๐] อดีตกาล ท่านเรียกว่า ส่วนเบื้องต้น ในคำว่า ผู้ไม่อาศัยส่วนเบื้องต้น พระอรหันต์ปรารภถึงอดีตกาล ละตัณหา สละคืนทิฏฐิเสียแล้ว เพราะละตัณหา สละคืนทิฏฐิ เสียแล้ว จึงชื่อว่า เป็นผู้ไม่อาศัยส่วนเบื้องต้น แม้ด้วยเหตุอย่างนี้. อีกอย่างหนึ่ง พระอรหันต์ไม่เป็นไปตามความเพลินในรูปว่า ในอดีตกาล เราได้มีรูป อย่างนี้ ไม่เป็นไปตามความเพลินในนามว่า ในอดีตกาล เราได้มีเวทนาอย่างนี้ ... มีสัญญา อย่างนี้ ... มีสังขารอย่างนี้ ... มีวิญญาณอย่างนี้ จึงชื่อว่า เป็นผู้ไม่อาศัยส่วนเบื้องต้น แม้ ด้วยเหตุอย่างนี้. อีกอย่างหนึ่ง พระอรหันต์มิได้มีวิญญาณเนื่องด้วยฉันทราคะในจักษุและรูปว่า ในอดีต กาล เราได้มีจักษุดังนี้ มีรูปดังนี้ เพราะเป็นผู้ไม่มีวิญญาณเนื่องด้วยฉันทราคะ จึงไม่เพลินจักษุ และรูปนั้น เมื่อไม่เพลินจักษุและรูปนั้น จึงชื่อว่า เป็นผู้ไม่อาศัยส่วนเบื้องต้น แม้ด้วยเหตุอย่างนี้. มิได้มีวิญญาณเนื่องด้วยฉันทราคะในหูและเสียงว่า ในอดีตกาล เราได้มีหูดังนี้ มีเสียงดังนี้ ... ในอดีตกาล เราได้มีจมูกดังนี้ มีกลิ่นดังนี้ ... ในอดีตกาล เราได้มีลิ้นดังนี้ มีรสดังนี้ ... ใน อดีตกาล เราได้มีกายดังนี้ มีโผฏฐัพพะดังนี้ ... ในอดีตกาล เราได้มีใจดังนี้ มีธรรมารมณ์ดังนี้ เพราะเป็นผู้ไม่มีวิญญาณเนื่องด้วยใจและธรรมารมณ์นั้น จึงไม่เพลินใจและธรรมารมณ์นั้น เมื่อ ไม่เพลินใจและธรรมารมณ์นั้น จึงชื่อว่า เป็นผู้ไม่อาศัยส่วนเบื้องต้น แม้ด้วยเหตุอย่างนี้. อีกอย่างหนึ่ง พระอรหันต์ย่อมไม่พอใจ ไม่ชอบใจซึ่งความหัวเราะ การเจรจา การปราศรัยและการเล่นหัวกับมาตุคามในกาลก่อน และไม่ถึงความปลื้มใจด้วยความหัวเราะ การเจรจา การปราศรัยและการเล่นหัวกับมาตุคามที่มีในคราวก่อนนั้น จึงชื่อว่า เป็นผู้ไม่อาศัยส่วน เบื้องต้น แม้ด้วยเหตุอย่างนี้.
เทียบรายประโยค (23 ประโยค)
mnd10:11.1 #
ปุพฺพมนฺตมนิสฺสิโตติ ปุพฺพนฺโต วุจฺจติ อตีโต อทฺธา✎ ร่าง
Pubbamantamanissitoti pubbanto vuccati atīto addhā.
อ้างอิงPTS 213 · สยามรัฐ 29.254 · ฉัฏฐสังคายนา 77.155
mnd10:11.2 #
อตีตํ อทฺธานํ อารพฺภ ตณฺหา ปหีนา โหติ ทิฏฺฐิ ปฏินิสฺสฏฺฐา ตณฺหาย ปหีนตฺตา ทิฏฺฐิยา ปฏินิสฺสฏฺฐตฺตา✎ ร่าง
Atītaṁ addhānaṁ ārabbha taṇhā pahīnā, diṭṭhi paṭinissaṭṭhā taṇhāya pahīnattā, diṭṭhiyā paṭinissaṭṭhattā.
mnd10:11.3 #
เอวมฺปิ ปุพฺพมนฺตมนิสฺสิโต ฯ✎ ร่าง
Evampi pubbamantamanissito.
mnd10:11.4 #
อถวา เอวํรูโป อโหสึ อตีตมทฺธานนฺติ ตตฺถ นนฺทึ น สมนฺวาคเมติ✎ ร่าง
Atha vā “evaṁrūpo ahosiṁ atītamaddhānan”ti tattha nandiṁ na samannāneti,
mnd10:11.5 #
เอวํเวทโน อโหสึ✎ ร่าง
“evaṁvedano ahosiṁ …
mnd10:11.6 #
เอวํสญฺโญ อโหสึ✎ ร่าง
evaṁsañño ahosiṁ …
mnd10:11.7 #
เอวํสงฺขาโร อโหสึ✎ ร่าง
evaṁsaṅkhāro ahosiṁ …
mnd10:11.8 #
เอวํวิญฺญาโณ อโหสึ อตีตมทฺธานนฺติ ตตฺถ นนฺทึ น สมนฺวาคเมติ✎ ร่าง
evaṁviññāṇo ahosiṁ atītamaddhānan”ti tattha nandiṁ na samannāneti.
mnd10:11.9 #
เอวมฺปิ ปุพฺพมนฺตมนิสฺสิโต ฯ✎ ร่าง
Evampi pubbamantamanissito.
mnd10:11.10 #
อถวา อิติ เม จกฺขุ อโหสิ อตีตมทฺธานํ✎ ร่าง
Atha vā “iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṁ—
mnd10:11.11 #
อิติ รูปาติ ตตฺถ น ฉนฺทราคปฏิพทฺธํ โหติ วิญฺญาณํ น ฉนฺทราคปฏิพทฺธตฺตา วิญฺญาณสฺส น ตทภินนฺทติ✎ ร่าง
iti rūpā”ti tattha na chandarāgapaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgapaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati;
mnd10:11.12 #
น ตทภินนฺทนฺโต✎ ร่าง
na tadabhinandanto.
mnd10:11.13 #
เอวมฺปิ ปุพฺพมนฺตมนิสฺสิโต ฯ✎ ร่าง
Evampi pubbamantamanissito.
mnd10:11.14 #
อิติ เม โสตํ อโหสิ อตีตมทฺธานํ✎ ร่าง
“Iti me sotaṁ ahosi atītamaddhānaṁ—
mnd10:11.15 #
อิติ สทฺทาติ อิติ เม ฆานํ อโหสิ อตีตมทฺธานํ✎ ร่าง
iti saddā”ti, “iti me ghānaṁ ahosi atītamaddhānaṁ—
mnd10:11.16 #
อิติ คนฺธาติ อิติ เม ชิวฺหา อโหสิ อตีตมทฺธานํ✎ ร่าง
iti gandhā”ti, “iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṁ—
mnd10:11.17 #
อิติ รสาติ อิติ เม กาโย อโหสิ อตีตมทฺธานํ✎ ร่าง
iti rasā”ti, “iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṁ—
mnd10:11.18 #
อิติ โผฏฺฐพฺพาติ อิติ เม มโน อโหสิ อตีตมทฺธานํ✎ ร่าง
iti phoṭṭhabbā”ti, “iti me mano ahosi atītamaddhānaṁ—
mnd10:11.19 #
อิติ ธมฺมาติ ตตฺถ น ฉนฺทราคปฏิพทฺธํ โหติ วิญฺญาณํ น ฉนฺทราคปฏิพทฺธตฺตา วิญฺญาณสฺส น ตทภินนฺทติ✎ ร่าง
iti dhammā”ti tattha na chandarāgapaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgapaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati;
mnd10:11.20 #
น ตทภินนฺทนฺโต✎ ร่าง
na tadabhinandanto.
mnd10:11.21 #
เอวมฺปิ ปุพฺพมนฺตมนิสฺสิโต ฯ✎ ร่าง
Evampi pubbamantamanissito.
mnd10:11.22 #
อถวา ยานสฺสุ ตานิ ปุพฺเพ มาตุคาเมน สทฺธึ หสิต ลปิต กถิต กีฬิตานิ น ตทสฺสาเทติ น ตํ นิกาเมติ น จ เตน ปวิตฺตึ อาปชฺชติ✎ ร่าง
Atha vā yāni tāni pubbe mātugāmena saddhiṁ hasitalapitakīḷitāni na tadassādeti, na taṁ nikāmeti, na ca tena vittiṁ āpajjati.
mnd10:11.23 #
เอวมฺปิ ปุพฺพมนฺตมนิสฺสิโต ฯ✎ ร่าง
Evampi pubbamantamanissito.
‹ กลับสารบัญ เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส
ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน