อกุหโกติ ตีณิ กุหนวตฺถูนิ✎ ร่าง
Akuhakoti tīṇi kuhanavatthūni—
ปจฺจยปฏิเสวนสงฺขาตํ
กุหนวตฺถุ อิริยาปถสงฺขาตํ กุหนวตฺถุ สามนฺตชปฺปนสงฺขาตํ
กุหนวตฺถุ ฯ✎ ร่าง
paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu, iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu, sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.
กตมํ ปจฺจยปฏิเสวนสงฺขาตํ กุหนวตฺถุ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?
อ้างอิงPTS 225 · สยามรัฐ 29.269 · ฉัฏฐสังคายนา 77.164
อิธ คหปติกา
ภิกฺขุํ นิมนฺเตนฺติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรหิ ฯ✎ ร่าง
Idha gahapatikā bhikkhuṁ nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi.
โส ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต อตฺถิโก จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจย-
เภสชฺชปริกฺขารานํ ภิยฺโยกมฺยตํ อุปาทาย จีวรํ ปจฺจกฺขาติ ปิณฺฑปาตํ
ปจฺจกฺขาติ เสนาสนํ ปจฺจกฺขาติ คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ปจฺจกฺขาติ ฯ✎ ร่าง
So pāpiccho icchāpakato atthiko cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ bhiyyokamyataṁ upādāya cīvaraṁ paccakkhāti, piṇḍapātaṁ paccakkhāti, senāsanaṁ paccakkhāti, gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paccakkhāti.
โส เอวมาห✎ ร่าง
So evamāha—
กึ สมณสฺส มหคฺเฆน จีวเรน✎ ร่าง
“kiṁ samaṇassa mahagghena cīvarena.
เอตํ สารุปฺปํ ยํ สมโณ สุสานา วา
สงฺการกูฏา วา ปาปณิกา วา นนฺตกานิ อุจฺจินิตฺวา สงฺฆาฏึ กตฺวา
ธาเรยฺย✎ ร่าง
Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṁ katvā dhāreyya.
กึ สมณสฺส มหคฺเฆน ปิณฺฑปาเตน✎ ร่าง
Kiṁ samaṇassa mahagghena piṇḍapātena.
เอตํ สารุปฺปํ ยํ สมโณ
อุญฺฉาจริยาย ปิณฺฑิยาโลเปน ชีวิกํ กปฺเปยฺย✎ ร่าง
Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo uñchācariyāya piṇḍiyālopena jīvikaṁ kappeyya.
กึ สมณสฺส มหคฺเฆน
เสนาสเนน✎ ร่าง
Kiṁ samaṇassa mahagghena senāsanena.
เอตํ สารุปฺปํ ยํ สมโณ รุกฺขมูลิโก วา อสฺส โสสานิโก วา
อพฺโภกาสิโก วา✎ ร่าง
Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo rukkhamūliko vā assa sosāniko vā abbhokāsiko vā.
กึ สมณสฺส มหคฺเฆน คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน✎ ร่าง
Kiṁ samaṇassa mahagghena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena.
เอตํ สารุปฺปํ ยํ สมโณ ปูติมุตฺเตน วา หรีตกีขณฺเฑน วา โอสถํ
กเรยฺยาติ✎ ร่าง
Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo pūtimuttena vā haritakīkhaṇḍena vā osadhaṁ kareyyā”ti.
ตทุปาทาย ลูขํ จีวรํ ธาเรติ ลูขํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชติ ลูขํ
เสนาสนํ ปฏิเสวติ ลูขํ คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ปฏิเสวติ ฯ✎ ร่าง
Tadupādāya lūkhaṁ cīvaraṁ dhāreti, lūkhaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjati, lūkhaṁ senāsanaṁ paṭisevati, lūkhaṁ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paṭisevati.
ตเมนํ คหปติกา เอวํ ชานนฺติ✎ ร่าง
Tamenaṁ gahapatikā evaṁ jānanti—
อยํ สมโณ อปฺปิจฺโฉ สนฺตุฏฺโฐ ปวิวิตฺโต
อสํสฏฺโฐ อารทฺธวิริโย ธุตวาโทติ ภิยฺโย ภิยฺโย นิมนฺเตนฺติ
จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรหิ ฯ✎ ร่าง
“ayaṁ samaṇo appiccho santuṭṭho pavivitto asaṁsaṭṭho āraddhavīriyo dhutavādo”ti bhiyyo bhiyyo nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi.
โส เอวมาห✎ ร่าง
So evamāha—
ติณฺณํ สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต
พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ✎ ร่าง
“tiṇṇaṁ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati.
สทฺธาย สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุํ
ปุญฺญํ ปสวติ เทยฺยธมฺมสฺส สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต
พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ ทกฺขิเณยฺยานํ สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต
พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ✎ ร่าง
Saddhāya sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, deyyadhammassa sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, dakkhiṇeyyānaṁ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati.
ตุมฺหากญฺเจวายํ สทฺธา อตฺถิ เทยฺยธมฺโม
จายํ สํวิชฺชติ อหญฺจ ปฏิคฺคาหโก✎ ร่าง
‘Tumhākañcevāyaṁ saddhā atthi, deyyadhammo ca saṁvijjati, ahañca paṭiggāhako.
สจาหํ น ปฏิคฺคเหสฺสามิ
เอวํ ตุเมฺห ปุญฺเญน ปริหีนา ภวิสฺสถ✎ ร่าง
Sacehaṁ na paṭiggahessāmi, evaṁ tumhe puññena paribāhirā bhavissatha.
น มยฺหํ อิมินา อตฺโถ✎ ร่าง
Na mayhaṁ iminā attho.
อปิจ ตุมฺหากญฺเญว อนุกมฺปาย ปฏิคฺคณฺหามีติ✎ ร่าง
Api ca tumhākaṁyeva anukampāya paṭiggaṇhāmī’”ti.
ตทุปาทาย
พหุมฺปิ จีวรํ ปฏิคฺคณฺหาติ พหุมฺปิ ปิณฺฑปาตํ ปฏิคฺคณฺหาติ
พหุมฺปิ เสนาสนํ ปฏิคฺคณฺหาติ พหุมฺปิ คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ
ปฏิคฺคณฺหาติ ฯ✎ ร่าง
Tadupādāya bahumpi cīvaraṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi piṇḍapātaṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi senāsanaṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paṭiggaṇhāti.
ยา เอวรูปา ภากุฏิกา ภากุฏิยํ กุหนา กุหายนา
กุหิตตฺตํ✎ ร่าง
Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—
อิทํ วุจฺจติ ปฏิเสวนสงฺขาตํ กุหนวตฺถุ ฯ✎ ร่าง
idaṁ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.
กตมํ อิริยาปถสงฺขาตํ กุหนวตฺถุ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?
อ้างอิงPTS 226 · สยามรัฐ 29.270 · พุทธชยันตี 33.306
อิเธกจฺโจ ปาปิจฺโฉ
อิจฺฉาปกโต สมฺภาวนาธิปฺปาโย เอวํ มํ ชโน สมฺภาเวสฺสตีติ
คมนํ สณฺฐเปติ ฐานํ สณฺฐเปติ นิสชฺชํ สณฺฐเปติ สยนํ
สณฺฐเปติ ปณิธาย คจฺฉติ ปณิธาย ติฏฺฐติ ปณิธาย นิสีทติ
ปณิธาย เสยฺยํ กปฺเปติ สมาหิโต วิย คจฺฉติ สมาหิโต วิย
ติฏฺฐติ สมาหิโต วิย นิสีทติ สมาหิโต วิย เสยฺยํ กปฺเปติ
อาปาถกชฺฌายีว โหติ ฯ✎ ร่าง
Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo, “evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti, gamanaṁ saṇṭhapeti ṭhānaṁ saṇṭhapeti nisajjaṁ saṇṭhapeti sayanaṁ saṇṭhapeti, paṇidhāya gacchati paṇidhāya tiṭṭhati paṇidhāya nisīdati paṇidhāya seyyaṁ kappeti, samāhito viya gacchati samāhito viya tiṭṭhati samāhito viya nisīdati samāhito viya seyyaṁ kappeti, āpāthakajjhāyīva hoti.
ยา เอวรูปา อิริยาปถสฺส อาฐปนา
ฐปนา สณฺฐปนา ภากุฏิกา ภากุฏิยํ กุหนา กุหายนา กุหิตตฺตํ✎ ร่าง
Yā evarūpā iriyāpathassa āṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—
อิทํ วุจฺจติ อิริยาปถสงฺขาตํ กุหนวตฺถุ ฯ✎ ร่าง
idaṁ iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.
กตมํ สามนฺตชปฺปนสงฺขาตํ กุหนวตฺถุ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?
อ้างอิงสยามรัฐ 29.271 · ฉัฏฐสังคายนา 77.165
อิเธกจฺโจ
ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต สมฺภาวนาธิปฺปาโย เอวํ มํ ชโน สมฺภาเวสฺสตีติ
อริยธมฺมสนฺนิสฺสิตํ วาจํ ภาสติ✎ ร่าง
Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo, “evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti, ariyadhammasannissitaṁ vācaṁ bhāsati.
โย เอวรูปํ จีวรํ ธาเรติ โส สมโณ
มเหสกฺโขติ ภณติ✎ ร่าง
“Yo evarūpaṁ cīvaraṁ dhāreti so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;
โย เอวรูปํ ปตฺตํ ธาเรติ✎ ร่าง
“yo evarūpaṁ pattaṁ dhāreti …
โลหถาลกํ ธาเรติ✎ ร่าง
lohathālakaṁ dhāreti …
ธมฺมกรกํ ธาเรติ✎ ร่าง
dhammakaraṇaṁ dhāreti …
ปริสาวนํ ธาเรติ✎ ร่าง
parisāvanaṁ dhāreti …
กุญฺจิกํ ธาเรติ✎ ร่าง
kuñcikaṁ dhāreti …
อุปาหนํ ธาเรติ✎ ร่าง
upāhanaṁ dhāreti …
กายพนฺธนํ ธาเรติ✎ ร่าง
kāyabandhanaṁ dhāreti …
อาโยคํ ธาเรติ โส สมโณ มเหสกฺโขติ ภณติ ฯ✎ ร่าง
āyogaṁ dhāreti so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;
ยสฺส เอวรูโป อุปชฺฌาโย โส สมโณ มเหสกฺโขติ ภณติ ฯ✎ ร่าง
“yassa evarūpo upajjhāyo so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;
ยสฺส
เอวรูโป อาจริโย✎ ร่าง
“yassa evarūpo ācariyo …
เอวรูปา สมานุปชฺฌายกา✎ ร่าง
evarūpā samānupajjhāyakā …
สมานาจริยกา✎ ร่าง
samānācariyakā …
สนฺทิฏฺฐา✎ ร่าง
sandiṭṭhā …
สมฺภตฺตา✎ ร่าง
sambhattā …
สหายา โส สมโณ มเหสกฺโขติ ภณติ ฯ✎ ร่าง
sahāyā so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;
โย เอวรูเป วิหาเร วสติ โส สมโณ มเหสกฺโขติ ภณติ ฯ✎ ร่าง
“yo evarūpe vihāre vasati so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;
โย
เอวรูเป อฑฺฒโยเค วสติ✎ ร่าง
“yo evarūpe aḍḍhayoge vasati …
ปาสาเท วสติ✎ ร่าง
pāsāde vasati …
หมฺมิเย วสติ คุหายํ
วสติ เลเณ วสติ กุฏิยา วสติ✎ ร่าง
hammiye vasati …
กูฏาคาเร วสติ✎ ร่าง
kūṭāgāre vasati …
อฏฺเฏ วสติ✎ ร่าง
aṭṭe vasati …
มาเฬ
วสติ✎ ร่าง
māḷe vasati …
อุทฺทณฺเฑ วสติ✎ ร่าง
uddaṇḍe vasati …
อุปฏฺฐานสาลายํ วสติ✎ ร่าง
upaṭṭhānasālāyaṁ vasati …
มณฺฑเป วสติ✎ ร่าง
maṇḍape vasati …
รุกฺขมูเล วสติ โส สมโณ มเหสกฺโขติ ภณติ ฯ✎ ร่าง
rukkhamūle vasati, so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati.
อถวา โกรชิกโกรชิโก
ภากุฏิกภากุฏิโก กุหกกุหโก ลปกลปโก มุขสมฺภาวิโต อยํ สมโณ
อิมาสํ เอวรูปานํ สนฺตานํ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภีติ ตาทิสํ คมฺภีรํ
คูฬฺหํ นิปุณํ ปฏิจฺฉนฺนํ โลกุตฺตรสุญฺญตปฏิสญฺญุตฺตํ กถํ กเถติ ฯ✎ ร่าง
Atha vā korajikakorajiko bhākuṭikabhākuṭiko kuhakakuhako lapakalapako mukhasambhāviko, “ayaṁ samaṇo imāsaṁ evarūpānaṁ santānaṁ vihārasamāpattīnaṁ lābhī”ti tādisaṁ gambhīraṁ gūḷhaṁ nipuṇaṁ paṭicchannaṁ lokuttaraṁ suññatāpaṭisaṁyuttaṁ kathaṁ kathesi.
อ้างอิงPTS 227
ยา เอวรูปา ภากุฏิกา ภากุฏิยํ กุหนา กุหายนา กุหายิตตฺตํ✎ ร่าง
Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—
อิทํ
วุจฺจติ สามนฺตชปฺปนสงฺขาตํ กุหนวตฺถุ ฯ✎ ร่าง
idaṁ sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.
ยสฺสิมานิ ตีณิ กุหนวตฺถูนิ ปหีนานิ สมุจฺฉินฺนานิ
วูปสนฺตานิ ปฏิปฺปสฺสทฺธานิ อภพฺพุปฺปตฺติกานิ ญาณคฺคินา
ทฑฺฒานิ โส วุจฺจติ อกุหโกติ✎ ร่าง
Yassimāni tīṇi kuhanavatthūni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni, so vuccati akuhakoti—
ปฏิลีโน อกุหโก ฯ✎ ร่าง
patilīno akuhako.