เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส ข้อ 474

👁 การแสดงผล ▾

แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน

คำแปลไทย (ทั้งข้อ) บาลีอักษรไทย บาลีโรมัน อ้างอิง

เนื้อความทั้งข้อ

[๔๗๔] คำว่า บุคคลผู้มีความสงสัย พึงศึกษาเพื่อทางแห่งญาณ ความว่า แม้ญาณ ก็ชื่อว่าทางแห่งญาณ แม้อารมณ์แห่งญาณก็ชื่อว่าทางแห่งญาณ แม้ธรรมทั้งหลายอันเกิดร่วมกับ ญาณก็ชื่อว่าทางแห่งญาณ เปรียบเหมือนอริยมรรคก็ชื่อว่าทางแห่งอริยะ เทวมรรคก็ชื่อว่าทางแห่ง เทวดา พรหมมรรคก็ชื่อว่าทางแห่งพรหม ฉันใด แม้ญาณก็ชื่อว่าทางแห่งญาณ แม้อารมณ์แห่ง ญาณก็ชื่อว่าทางแห่งญาณ แม้ธรรมทั้งหลายอันเกิดร่วมกับญาณก็ชื่อว่าทางแห่งญาณ ฉันนั้น. สิกขา ในคำว่า พึงศึกษา มี ๓ อย่าง คือ อธิศีลสิกขา ๑ อธิจิตตสิกขา ๑ อธิปัญญาสิกขา ๑. อธิศีลสิกขาเป็นไฉน? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้มีศีล สำรวมแล้วด้วยความสำรวม ในปาติโมกข์ ถึงพร้อมด้วยอาจาระและโคจร มีปกติเห็นภัยในโทษทั้งหลายมีประมาณน้อย สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย ศีลขันธ์น้อย ศีลขันธ์ใหญ่ ศีลเป็นที่ตั้ง เป็นเบื้องต้น เป็นเบื้องบาท เป็นความสำรวม เป็นความระวัง เป็นปาก เป็นประธาน แห่งความถึงพร้อม แห่งธรรมทั้งหลายฝ่ายกุศล นี้ชื่อว่า อธิศีลสิกขา. อธิจิตตสิกขาเป็นไฉน? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ สงัดจากกาม ฯลฯ จึงบรรลุจตุตถฌาน นี้ชื่อว่า อธิจิตตสิกขา. อธิปัญญาสิกขาเป็นไฉน? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้มีปัญญา ประกอบด้วยปัญญา อันให้ถึงความเกิดและความดับ เป็นอริยะ ชำแรกกิเลส อันให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ภิกษุ นั้นย่อมรู้ชัดตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา และรู้ชัดตามความ เป็นจริงว่า เหล่านี้อาสวะ ฯลฯ นี้ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับอาสวะ นี้ชื่อว่า อธิปัญญาสิกขา. คำว่า ผู้มีความสงสัย พึงศึกษาเพื่อทางแห่งญาณ ความว่า บุคคลผู้มีความสงสัย เคลือบแคลง ลังเล เป็นสองทาง ไม่แน่ใจ พึงศึกษาอธิศีลบ้าง อธิจิตบ้าง อธิปัญญาบ้าง เพื่อความบรรลุญาณ เพื่อความถูกต้องญาณ เพื่อความทำให้แจ่มแจ้งญาณ. บุคคลเมื่อนึกถึง สิกขา ๓ นี้ พึงศึกษา คือ เมื่อรู้ เมื่อเห็น เมื่อพิจารณา เมื่ออธิษฐานจิต เมื่อน้อมใจไป ด้วยศรัทธา เมื่อประคองความเพียร เมื่อตั้งสติ เมื่อตั้งจิต เมื่อรู้ชัดด้วยปัญญา เมื่อรู้ยิ่งธรรม ที่ควรรู้ยิ่ง เมื่อกำหนดรู้ธรรมที่ควรกำหนดรู้ เมื่อละธรรมที่ควรละ เมื่อเจริญธรรมที่ควรเจริญ เมื่อทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่ควรทำให้แจ้ง ก็พึงศึกษา ประพฤติเอื้อเฟื้อ ประพฤติเอื้อเฟื้อโดยชอบ สมาทานประพฤติ เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า บุคคลผู้มีความสงสัยพึงศึกษาเพื่อทางแห่งญาณ.

เทียบรายประโยค (73 ประโยค)

mnd11:57.1 #

กถํกถี ญาณปถาย สิกฺเขติ✎ ร่าง

Kathaṅkathī ñāṇapathāya sikkheti.

อ้างอิงสยามรัฐ 29.324

mnd11:57.2 #

ญาณมฺปิ ญาณปโถ ญาณสฺส อารมฺมณมฺปิ ญาณปโถ ญาณสหภุโนปิ ธมฺมา ญาณปโถ ฯ✎ ร่าง

Ñāṇampi ñāṇapatho, ñāṇassa ārammaṇampi ñāṇapatho, ñāṇasahabhunopi dhammā ñāṇapatho.

mnd11:57.3 #

ยถา อริยมคฺโค อริยปโถ เทวมคฺโค เทวปโถ พฺรหฺมมคฺโค พฺรหฺมปโถ✎ ร่าง

Yathā ariyamaggo ariyapatho, devamaggo devapatho, brahmamaggo brahmapatho;

mnd11:57.4 #

เอวเมว ญาณมฺปิ ญาณปโถ ญาณสฺส @เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. อตฺถิ ฯ อารมฺมณมฺปิ ญาณปโถ ญาณสหภุโนปิ ธมฺมา ญาณปโถ ฯ✎ ร่าง

evamevaṁ ñāṇampi ñāṇapatho, ñāṇassa ārammaṇampi ñāṇapatho, ñāṇasahabhunopi dhammā ñāṇapatho.

mnd11:58.1 #

สิกฺเขติ ติสฺโส สิกฺขา✎ ร่าง

Sikkheti tisso sikkhā—

อ้างอิงPTS 270 · ฉัฏฐสังคายนา 77.197

mnd11:58.2 #

อธิสีลสิกฺขา อธิจิตฺตสิกฺขา อธิปญฺญาสิกฺขา ฯ✎ ร่าง

adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.

mnd11:58.3 #

กตมา อธิสีลสิกฺขา ฯ✎ ร่าง

Katamā adhisīlasikkhā?

mnd11:58.4 #

อิธ ภิกฺขุ สีลวา โหติ ปาฏิโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ✎ ร่าง

Idha bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu,

mnd11:58.5 #

ขุทฺทโก สีลกฺขนฺโธ✎ ร่าง

khuddako sīlakkhandho …

mnd11:58.6 #

มหนฺโต สีลกฺขนฺโธ✎ ร่าง

mahanto sīlakkhandho …

mnd11:58.7 #

สีลํ ปติฏฺฐา อาทิ จรณํ สํยโม สํวโร มุขํ ปมุขํ กุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา✎ ร่าง

sīlaṁ patiṭṭhā ādi caraṇaṁ saṁyamo saṁvaro mukhaṁ pamukhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—

mnd11:58.8 #

อยํ อธิสีลสิกฺขา ฯ✎ ร่าง

ayaṁ adhisīlasikkhā.

mnd11:58.9 #

กตมา อธิจิตฺตสิกฺขา ฯ✎ ร่าง

Katamā adhicittasikkhā?

mnd11:58.10 #

อิธ ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ ฯเปฯ✎ ร่าง

Idha bhikkhu vivicceva kāmehi …pe…

mnd11:58.11 #

จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ✎ ร่าง

catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—

mnd11:58.12 #

อยํ อธิจิตฺตสิกฺขา ฯ✎ ร่าง

ayaṁ adhicittasikkhā.

mnd11:58.13 #

กตมา อธิปญฺญาสิกฺขา ฯ✎ ร่าง

Katamā adhipaññāsikkhā?

mnd11:58.14 #

อิธ ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมาทุกฺขกฺขยคามินิยา✎ ร่าง

Idha bhikkhu paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā.

mnd11:58.15 #

โส อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ ฯเปฯ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ✎ ร่าง

So “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti,

mnd11:58.16 #

อิเม อาสวาติ ยถาภูตํ ปชานาติ ฯเปฯ อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ✎ ร่าง

“ime āsavā”ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… “ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti—

mnd11:58.17 #

อยํ อธิปญฺญาสิกฺขา ฯ✎ ร่าง

ayaṁ adhipaññāsikkhā.

mnd11:59.1 #

กถํกถี ญาณปถาย สิกฺเขติ✎ ร่าง

Kathaṅkathī ñāṇapathāya sikkheti.

อ้างอิงPTS 271 · สยามรัฐ 29.325

mnd11:59.2 #

กถํกถี ปุคฺคโล สกงฺโข สวิเลโข สเทฺวฬฺหโก สวิจิกิจฺโฉ ญาณาธิคมาย ญาณผุสนาย ญาณสจฺฉิกิริยาย อธิสีลมฺปิ สิกฺเขยฺย อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺเขยฺย อธิปญฺญมฺปิ สิกฺเขยฺย ฯ✎ ร่าง

Kathaṅkathī puggalo sakaṅkho savilekho sadveḷhako savicikiccho, ñāṇādhigamāya ñāṇaphusanāya ñāṇasacchikiriyāya adhisīlampi sikkheyya, adhicittampi sikkheyya, adhipaññampi sikkheyya;

mnd11:59.3 #

อิมา ติสฺโส สิกฺขา อาวชฺเชนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya,

mnd11:59.4 #

ชานนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

jānanto sikkheyya,

mnd11:59.5 #

ปสฺสนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

passanto sikkheyya,

mnd11:59.6 #

ปจฺจเวกฺขนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

paccavekkhanto sikkheyya,

mnd11:59.7 #

จิตฺตํ อธิฏฺฐหนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

cittaṁ adhiṭṭhahanto sikkheyya,

mnd11:59.8 #

สทฺธาย อธิมุจฺจนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

saddhāya adhimuccanto sikkheyya,

mnd11:59.9 #

วิริยํ ปคฺคณฺหนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

vīriyaṁ paggaṇhanto sikkheyya,

mnd11:59.10 #

สตึ อุปฏฺฐหนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

satiṁ upaṭṭhahanto sikkheyya,

mnd11:59.11 #

จิตฺตํ สมาทหนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

cittaṁ samādahanto sikkheyya,

mnd11:59.12 #

ปญฺญาย ปชานนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

paññāya pajānanto sikkheyya,

mnd11:59.13 #

อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkheyya,

mnd11:59.14 #

ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

pariññeyyaṁ parijānanto sikkheyya,

mnd11:59.15 #

ปหาตพฺพํ ปชหนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

pahātabbaṁ pajahanto sikkheyya,

mnd11:59.16 #

ภาเวตพฺพํ ภาเวนฺโต สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

bhāvetabbaṁ bhāvento sikkheyya,

mnd11:59.17 #

สจฺฉิกาตพฺพํ สจฺฉิกโรนฺโต สิกฺเขยฺย อาจเรยฺย สมาจเรยฺย สมาทาย วตฺเตยฺยาติ✎ ร่าง

sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—

mnd11:59.18 #

กถํกถี ญาณปถาย สิกฺเข ฯ✎ ร่าง

kathaṅkathī ñāṇapathāya sikkhe.

mnd11:60.1 #

—

Ñatvā pavuttā samaṇena dhammāti.

อ้างอิงสยามรัฐ 29.326 · ฉัฏฐสังคายนา 77.198 · พุทธชยันตี 33.368

mnd11:60.2 #

—

Ñatvāti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā vuttā pavuttā ācikkhitā desitā paññapitā paṭṭhapitā vivaṭā vibhattā uttānīkatā pakāsitā.

mnd11:60.3 #

—

“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā vuttā pavuttā ācikkhitā desitā paññapitā paṭṭhapitā vivaṭā vibhattā uttānīkatā pakāsitā,

mnd11:60.4 #

—

“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …

mnd11:60.5 #

—

“sabbe dhammā anattā”ti …

mnd11:60.6 #

—

“avijjāpaccayā saṅkhārā”ti …pe…

mnd11:60.7 #

—

“jātipaccayā jarāmaraṇan”ti …

mnd11:60.8 #

—

“avijjānirodhā saṅkhāranirodho”ti …pe…

mnd11:60.9 #

—

“jātinirodhā jarāmaraṇanirodho”ti …

mnd11:60.10 #

—

“idaṁ dukkhan”ti …pe…

mnd11:60.11 #

—

“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti …

mnd11:60.12 #

—

“ime āsavā”ti …pe…

mnd11:60.13 #

—

“ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti …

mnd11:60.14 #

—

“ime dhammā abhiññeyyā”ti …

mnd11:60.15 #

—

“ime dhammā pariññeyyā”ti …

mnd11:60.16 #

—

“ime dhammā pahātabbā”ti …

mnd11:60.17 #

—

“ime dhammā bhāvetabbā”ti …

mnd11:60.18 #

—

“ime dhammā sacchikātabbā”ti …

mnd11:60.19 #

—

channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca …

mnd11:60.20 #

—

pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ …

mnd11:60.21 #

—

catunnaṁ mahābhūtānaṁ …

mnd11:60.22 #

—

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā vuttā pavuttā ācikkhitā desitā paññapitā paṭṭhapitā vivaṭā vibhattā uttānīkatā pakāsitā.

mnd11:61.1 #

—

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

อ้างอิงPTS 272

mnd11:61.2 #

—

“abhiññāyāhaṁ, bhikkhave, dhammaṁ desemi, no anabhiññāya.

mnd11:61.3 #

—

Sanidānāhaṁ, bhikkhave, dhammaṁ desemi, no anidānaṁ.

mnd11:61.4 #

—

Sappāṭihāriyāhaṁ, bhikkhave, dhammaṁ desemi, no appāṭihāriyaṁ.

mnd11:61.5 #

—

Tassa mayhaṁ, bhikkhave, abhiññāya dhammaṁ desayato, no anabhiññāya, sanidānaṁ dhammaṁ desayato, no anidānaṁ, sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desayato, no appāṭihāriyaṁ, karaṇīyo ovādo, karaṇīyā anusāsanī.

mnd11:61.6 #

—

Alañca pana, bhikkhave, vo tuṭṭhiyā alaṁ pāmojjāya alaṁ somanassāya sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅghoti …pe….

mnd11:61.7 #

—

Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne dasasahassī lokadhātu akampitthā”ti—

mnd11:61.8 #

—

ñatvā pavuttā samaṇena dhammā.

mnd11:62.1 #

—

Tenāha bhagavā—

mnd11:63.1 #

—

“Kodho mosavajjañca kathaṅkathā ca,

mnd11:63.2 #

—

Etepi dhammā dvayameva sante;

mnd11:63.3 #

—

Kathaṅkathī ñāṇapathāya sikkhe,

‹ กลับสารบัญ เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส

ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน