เนื้อความทั้งข้อ
[๕๑๘] คำว่า ในภพน้อยภพใหญ่ ในคำว่า เป็นธีรชน ย่อมไม่ถึงพร้อมในภพน้อย
และภพใหญ่ ความว่า ย่อมไม่ถึงพร้อม ไม่มาถึงพร้อม ไม่ถือเอา ไม่ยึดมั่น ไม่ถือมั่น
ในภพน้อยและภพใหญ่ คือ ในกรรมวัฏและวิปากวัฏ ในกรรมวัฏเป็นเครื่องเกิดในกามภพ
ในวิปากวัฏเป็นเครื่องเกิดในกามภพ ในกรรมวัฏเป็นเครื่องเกิดในรูปภพ ในวิปากวัฏเป็นเครื่อง
เกิดในรูปภพ ในกรรมวัฏเป็นเครื่องเกิดในอรูปภพ ในวิปากวัฏเป็นเครื่องเกิดในอรูปภพ ใน
ความเกิดบ่อยๆ ในความไปบ่อยๆ ในความเข้าถึงบ่อยๆ ในปฏิสนธิบ่อยๆ ในความ
บังเกิดขึ้นแห่งอัตภาพบ่อยๆ. คำว่า เป็นธีรชน คือ เป็นนักปราชญ์ เป็นบัณฑิต มีปัญญา
มีความรู้ มีญาณ มีปัญญาแจ่มแจ้ง มีปัญญาทำลายกิเลส เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า เป็นธีรชน
ย่อมไม่ถึงพร้อมในภพน้อยภพใหญ่. เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึงตรัสว่า
มุนีนั้นมีปัญญาเครื่องพิจารณารู้สมณพราหมณ์เหล่านั้นว่า เป็นผู้อันทิฏฐิ
เข้าไปอาศัย และรู้ว่าเป็นผู้มีทิฏฐิเป็นที่อาศัย รู้แล้ว พ้นวิเศษแล้ว
ย่อมไม่ถึงความวิวาท เป็นธีรชน ย่อมไม่ถึงพร้อมในภพน้อยภพใหญ่
ดังนี้.
ภวาภวาย น สเมติ ธีโรติ✎ ร่าง
Bhavābhavāya na sameti dhīroti.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 77.208
ภวาภวายาติ ภวาภวาย
กมฺมภวาย ปุนพฺภวาย กามภวาย กมฺมภวาย กามภวาย ปุนพฺภวาย
รูปภวาย กมฺมภวาย รูปภวาย ปุนพฺภวาย อรูปภวาย กมฺมภวาย
อรูปภวาย ปุนพฺภวาย ปุนปฺปุนํ ภวาย ปุนปฺปุนํ คติยา ปุนปฺปุนํ
อุปปตฺติยา ปุนปฺปุนํ ปฏิสนฺธิยา ปุนปฺปุนํ อตฺตภาวาภินิพฺพตฺติยา
น สเมติ น สมาคจฺฉติ น คณฺหาติ น ปรามสติ นาภินิวิสติ ฯ✎ ร่าง
Bhavābhavāyāti bhavāya kammabhavāya punabbhavāya kāmabhavāya, kammabhavāya kāmabhavāya punabbhavāya rūpabhavāya, kammabhavāya rūpabhavāya punabbhavāya arūpabhavāya, kammabhavāya arūpabhavāya punabbhavāya punappunabbhavāya punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvāya punappunābhinibbattiyā na sameti na samāgacchati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisati.
ธีโรติ ธีโร ปณฺฑิโต ปญฺญวา พุทฺธิมา ญาณี วิภาวี เมธาวีติ✎ ร่าง
Dhīroti dhīro paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti—
ภวาภวาย น สเมติ ธีโร ฯ✎ ร่าง
bhavābhavāya na sameti dhīro.
เตนาห ภควา✎ ร่าง
Tenāha bhagavā—
เอเต จ ญตฺวา อุปนิสฺสิตาติ✎ ร่าง
“Ete ca ñatvā upanissitāti,
ญตฺวา มุนี นิสฺสเย โส วิมํสี✎ ร่าง
Ñatvā munī nissaye so vimaṁsī;
ญตฺวา วิมุตฺโต น วิวาทเมติ✎ ร่าง
Ñatvā vimutto na vivādameti,
ภวาภวาย น สเมติ ธีโรติ ฯ
เอกาทสโม✎ ร่าง
Bhavābhavāya na sameti dhīro”ti.
กลหวิวาทสุตฺตนิทฺเทโส นิฏฺฐิโต ฯ
--------------
ทฺวาทสโม✎ ร่าง
Kalahavivādasuttaniddeso ekādasamo.
จูฬวิยูหสุตฺตนิทฺเทโส✎ ร่าง
12. Cūḷabyūhasuttaniddesa
—
Atha cūḷabyūhasuttaniddesaṁ vakkhati—
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 77.209