เนื้อความทั้งข้อ
[๗๘๐] คำว่า ค้นคว้าอยู่ ในคำว่า ภิกษุค้นคว้าอยู่ พึงเป็นผู้มีสติ ศึกษาในกาล
ทุกเมื่อ ความว่า ค้นคว้าอยู่ คือ ค้นหา พิจารณา เทียบเคียง ทำให้แจ่มแจ้ง ทำให้เป็น
แจ้งว่า สังขารทั้งปวงไม่เที่ยง ฯลฯ สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งปวง
มีความดับไปเป็นธรรมดา เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า ค้นคว้าอยู่. คำว่า ในกาลทุกเมื่อ คือ ใน
กาลทุกเมื่อ ในกาลทั้งปวง ตลอดกาลทั้งปวง ฯลฯ ในตอนวัยหลัง. คำว่า มีสติ คือ มีสติ
โดยเหตุ ๔ อย่าง คือ เมื่อเจริญสติปัฏฐานพิจารณากายในกาย ก็มีสติ ฯลฯ ภิกษุนั้นเรียกว่า
เป็นผู้มีสติ. คำว่า พึงศึกษา ความว่า สิกขา ๓ คือ อธิศีลสิกขา อธิจิตสิกขา อธิปัญญสิกขา ฯลฯ
นี้ชื่อว่า อธิปัญญาสิกขา. ภิกษุนึกถึงสิกขาทั้ง ๓ นี้อยู่ ก็พึงศึกษา ฯลฯ พึงศึกษา คือ พึง
ประพฤติเอื้อเฟื้อ ประพฤติเอื้อเฟื้อด้วยดี สมาทาน ประพฤติไป เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า
ภิกษุค้นคว้าอยู่ พึงเป็นผู้มีสติ ศึกษาในกาลทุกเมื่อ.
วิจินํ ภิกฺขุ สทา สโต สิกฺเขติ✎ ร่าง
Vicinaṁ bhikkhu sadā sato sikkheti.
อ้างอิงPTS 399 · พุทธชยันตี 33.554
วิจินนฺติ วิจินนฺโต
ปวิจินนฺโต ตุลยนฺโต ตีรยนฺโต วิภาวยนฺโต วิภูตํ กโรนฺโต✎ ร่าง
Vicinanti vicinanto pavicinanto tulayanto tīrayanto vibhāvayanto vibhūtaṁ karonto.
สพฺเพ สงฺขารา อนิจฺจาติ ฯเปฯ✎ ร่าง
“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti …pe…
ยงฺกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพนฺตํ
นิโรธธมฺมนฺติ วิจินนฺโต ปวิจินนฺโต ตุลยนฺโต ตีรยนฺโต วิภาวยนฺโต
วิภูตํ กโรนฺโตติ✎ ร่าง
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti vicinanto pavicinanto tulayanto tīrayanto vibhāvayanto vibhūtaṁ karontoti—
วิจินํ ภิกฺขุ ฯ✎ ร่าง
vicinaṁ bhikkhu.
สทาติ สทา สพฺพทา สพฺพกาลํ
ฯเปฯ✎ ร่าง
Sadāti sadā sabbadā sabbakālaṁ …pe…
ปจฺฉิเม วโยขนฺเธ ฯ✎ ร่าง
pacchime vayokhandhe.
สโตติ จตูหิ การเณหิ สโต✎ ร่าง
Satoti catūhi kāraṇehi sato—
กาเย
กายานุปสฺสนาสติปฏฺฐานํ ภาเวนฺโต ฯเปฯ✎ ร่าง
kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…
โส วุจฺจติ สโต ฯ✎ ร่าง
so vuccati sato.
สิกฺเขติ ติสฺโส สิกฺขา✎ ร่าง
Sikkheti tisso sikkhāyo—
อธิสีลสิกฺขา อธิจิตฺตสิกฺขา อธิปญฺญาสิกฺขา
ฯเปฯ✎ ร่าง
adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā …pe…
อยํ อธิปญฺญาสิกฺขา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ adhipaññāsikkhā.
อิมา ติสฺโส สิกฺขา อาวชฺชนฺโต
สิกฺเขยฺย ฯเปฯ✎ ร่าง
Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya …pe…
สิกฺเขยฺย อาจเรยฺย สมาจเรยฺย สมาทาย
วตฺเตยฺยาติ✎ ร่าง
sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—
วิจินํ ภิกฺขุ สทา สโต สิกฺเข ฯ✎ ร่าง
vicinaṁ bhikkhu sadā sato sikkhe.