เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส ข้อ 834

เนื้อความทั้งข้อ

[๘๓๔] คำว่า เมื่อสังขารเสื่อมไป ไม่พึงเศร้าโศก ความว่า เมื่อสังขารเสื่อมไป เสียไป ละไป แปรไป หายไป อันตรธานไป ไม่พึงเศร้าโศก ไม่พึงลำบากใจ ไม่พึงถือมั่น ไม่พึงร่ำไร ไม่พึงทุบอกคร่ำครวญ ไม่พึงถึงความหลงใหล คือ เมื่อจักษุ โสตะ ฆานะ ชิวหา กาย รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ สกุล คณะ อาวาส ลาภ ยศ สรรเสริญ สุข จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร เสื่อมไป เสียไป ละไป แปรไป หายไป อันตรธานไป ไม่พึงเศร้าโศก ไม่พึงลำบากใจ ไม่พึงถือมั่น ไม่พึงร่ำไร ไม่พึงทุบอกคร่ำครวญ ไม่พึงถึงความหลงใหล เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า เมื่อสังขารเสื่อมไป ไม่พึงเศร้าโศก.

mnd15:117.1 #

หียมาเน น โสเจยฺยาติ✎ ร่าง

Hīyamāne na soceyyāti.

อ้างอิงสยามรัฐ 29.522 · ฉัฏฐสังคายนา 77.319

mnd15:117.2 #

หียมาเน หายมาเน@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อากาสํ ฯ ๒ ม. ปุราณํ วุจฺจติ ฯ ปริหายมาเน เวมาเน วิคจฺฉมาเน อนฺตรธายมาเน น โสเจยฺย น กิลเมยฺย น ปรามเสยฺย น ปริเทเวยฺย น อุรตฺตาฬึ กนฺเทยฺย น สมฺโมหํ อาปชฺเชยฺย✎ ร่าง

Hīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne vigacchamāne antaradhāyamāne na soceyya na kilameyya na parāmaseyya na parideveyya na urattāḷiṁ kandeyya na sammohaṁ āpajjeyya.

mnd15:117.3 #

จกฺขุสฺมึ หียมาเน หายมาเน ปริหายมาเน เวมาเน วิคจฺฉมาเน อนฺตรธายมาเน✎ ร่าง

Cakkhusmiṁ hīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne vigacchamāne antaradhāyamāne,

mnd15:117.4 #

โสตสฺมึ✎ ร่าง

sotasmiṁ …pe…

mnd15:117.5 #

ฆานสฺมึ✎ ร่าง

ghānasmiṁ …

mnd15:117.6 #

ชิวฺหาย✎ ร่าง

jivhāya …

mnd15:117.7 #

กายสฺมึ✎ ร่าง

kāyasmiṁ …

mnd15:117.8 #

รูปสฺมึ✎ ร่าง

rūpasmiṁ …

mnd15:117.9 #

สทฺทสฺมึ✎ ร่าง

saddasmiṁ …

mnd15:117.10 #

คนฺธสฺมึ✎ ร่าง

gandhasmiṁ …

mnd15:117.11 #

รสสฺมึ✎ ร่าง

rasasmiṁ …

mnd15:117.12 #

โผฏฺฐพฺพสฺมึ✎ ร่าง

phoṭṭhabbasmiṁ …

mnd15:117.13 #

กุลสฺมึ✎ ร่าง

kulasmiṁ …

mnd15:117.14 #

คณสฺมึ✎ ร่าง

gaṇasmiṁ …

mnd15:117.15 #

อาวาสสฺมึ✎ ร่าง

āvāsasmiṁ …

mnd15:117.16 #

ลาภสฺมึ✎ ร่าง

lābhasmiṁ …

mnd15:117.17 #

ยสสฺมึ✎ ร่าง

yasasmiṁ …

mnd15:117.18 #

ปสํสาย✎ ร่าง

pasaṁsāya …

mnd15:117.19 #

สุขสฺมึ✎ ร่าง

sukhasmiṁ …

mnd15:117.20 #

จีวรสฺมึ✎ ร่าง

cīvarasmiṁ …

mnd15:117.21 #

ปิณฺฑปาตสฺมึ✎ ร่าง

piṇḍapātasmiṁ …

mnd15:117.22 #

เสนาสนสฺมึ✎ ร่าง

senāsanasmiṁ …

mnd15:117.23 #

คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารสฺมึ หียมาเน หายมาเน ปริหายมาเน เวมาเน วิคจฺฉมาเน อนฺตรธายมาเน น โสเจยฺย น กิลเมยฺย น ปรามเสยฺย น ปริเทเวยฺย น อุรตฺตาฬึ กนฺเทยฺย น สมฺโมหํ อาปชฺเชยฺยาติ✎ ร่าง

gilānapaccayabhesajjaparikkhārasmiṁ hīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne vigacchamāne antaradhāyamāne na soceyya na kilameyya na parāmaseyya na parideveyya na urattāḷiṁ kandeyya na sammohaṁ āpajjeyyāti—

mnd15:117.24 #

หียมาเน น โสเจยฺย ฯ✎ ร่าง

hīyamāne na soceyya.