เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส ข้อ 890

mnd16:27.1 #

—

So hi bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato.

mnd16:27.2 #

—

Natthi tassa bhagavato aññātaṁ adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya.

mnd16:27.3 #

—

Atītaṁ anāgataṁ paccuppannaṁ upādāya sabbe dhammā sabbākārena buddhassa bhagavato ñāṇamukhe āpāthaṁ āgacchanti.

mnd16:27.4 #

—

Yaṁ kiñci neyyaṁ nāma atthi jānitabbaṁ attattho vā, parattho vā, ubhayattho vā, diṭṭhadhammiko vā attho, samparāyiko vā attho, uttāno vā attho, gambhīro vā attho, gūḷho vā attho, paṭicchanno vā attho, neyyo vā attho, nīto vā attho, anavajjo vā attho, nikkileso vā attho, vodāno vā attho, paramattho vā attho, sabbaṁ taṁ antobuddhañāṇe parivattati.

mnd16:28.1 #

—

Atīte buddhassa bhagavato appaṭihataṁ ñāṇaṁ, anāgate appaṭihataṁ ñāṇaṁ, paccuppanne appaṭihataṁ ñāṇaṁ.

อ้างอิงPTS 452 · สยามรัฐ 29.553

mnd16:28.2 #

—

Sabbaṁ kāyakammaṁ buddhassa bhagavato ñāṇānuparivatti.

mnd16:28.3 #

—

Sabbaṁ vacīkammaṁ …

mnd16:28.4 #

—

sabbaṁ manokammaṁ buddhassa bhagavato ñāṇānuparivatti.

mnd16:28.5 #

—

Yāvatakaṁ neyyaṁ tāvatakaṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ ñāṇaṁ tāvatakaṁ neyyaṁ;

mnd16:28.6 #

—

neyyapariyantikaṁ ñāṇaṁ, ñāṇapariyantikaṁ neyyaṁ;

mnd16:28.7 #

—

neyyaṁ atikkamitvā ñāṇaṁ nappavattati, ñāṇaṁ atikkamitvā neyyapatho natthi;

mnd16:28.8 #

—

aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā.

mnd16:28.9 #

—

Yathā dvinnaṁ samuggapaṭalānaṁ sammāphusitānaṁ heṭṭhimaṁ samuggapaṭalaṁ uparimaṁ nātivattati, uparimaṁ samuggapaṭalaṁ heṭṭhimaṁ nātivattati, aññamaññapariyantaṭṭhāyino;

mnd16:28.10 #

—

evamevaṁ buddhassa bhagavato neyyañca ñāṇañca aññamaññapariyantaṭṭhāyino.

mnd16:28.11 #

—

Yāvatakaṁ neyyaṁ tāvatakaṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ ñāṇaṁ tāvatakaṁ neyyaṁ, neyyapariyantikaṁ ñāṇaṁ, ñāṇapariyantikaṁ neyyaṁ;

mnd16:28.12 #

—

neyyaṁ atikkamitvā ñāṇaṁ na pavattati, ñāṇaṁ atikkamitvā neyyapatho natthi;

mnd16:28.13 #

—

aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā.

mnd16:29.1 #

—

Sabbadhammesu buddhassa bhagavato ñāṇaṁ pavattati.

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 77.340 · พุทธชยันตี 33.638

mnd16:29.2 #

—

Sabbe dhammā buddhassa bhagavato āvajjanapaṭibaddhā ākaṅkhapaṭibaddhā manasikārapaṭibaddhā cittuppādapaṭibaddhā.

mnd16:29.3 #

—

Sabbasattesu buddhassa bhagavato ñāṇaṁ pavattati.

mnd16:29.4 #

—

Sabbesaṁ sattānaṁ bhagavā āsayaṁ jānāti, anusayaṁ jānāti, caritaṁ jānāti, adhimuttiṁ jānāti, apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye bhabbābhabbe satte pajānāti.

mnd16:29.5 #

—

Sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.

mnd16:30.1 #

—

Yathā ye keci macchakacchapā antamaso timitimiṅgalaṁ upādāya antomahāsamudde parivattanti;

อ้างอิงPTS 453 · สยามรัฐ 29.554

mnd16:30.2 #

—

evamevaṁ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.

mnd16:30.3 #

—

Yathā ye keci pakkhī antamaso garuḷaṁ venateyyaṁ upādāya ākāsassa padese parivattanti;

mnd16:30.4 #

—

evamevaṁ yepi te sāriputtasamā paññāya tepi buddhañāṇassa padese parivattanti;

mnd16:30.5 #

—

buddhañāṇaṁ devamanussānaṁ paññaṁ pharitvā abhibhavitvā tiṭṭhati.

mnd16:30.6 #

—

Yepi te khattiyapaṇḍitā brāhmaṇapaṇḍitā gahapatipaṇḍitā samaṇapaṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā vobhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te pañhe abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgataṁ upasaṅkamitvā pucchanti gūḷhāni ca paṭicchannāni ca.

mnd16:30.7 #

—

Kathitā visajjitāva te pañhā bhagavatā honti niddiṭṭhakāraṇā upakkhittakā ca.

mnd16:30.8 #

—

Te bhagavato sampajjanti.

mnd16:30.9 #

—

Atha kho bhagavāva tattha atirocati, yadidaṁ paññāyāti.

mnd16:30.10 #

—

Evaṁ bhagavā paññācakkhunāpi cakkhumā.

mnd16:31.1 #

—

Kathaṁ bhagavā buddhacakkhunāpi cakkhumā?

อ้างอิงสยามรัฐ 29.555 · ฉัฏฐสังคายนา 77.341 · พุทธชยันตี 33.640

mnd16:31.2 #

—

Bhagavā buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino viharante appekacce naparalokavajjabhayadassāvino viharante.

mnd16:31.3 #

—

Seyyathāpi nāma uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni samodakaṁ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakaṁ accuggamma tiṭṭhanti anupalittāni udakena;

mnd16:31.4 #

—

evamevaṁ bhagavā buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino viharante appekacce naparalokavajjabhayadassāvino viharante.

mnd16:31.5 #

—

Jānāti bhagavā—

mnd16:31.6 #

—

“ayaṁ puggalo rāgacarito, ayaṁ dosacarito, ayaṁ mohacarito, ayaṁ vitakkacarito, ayaṁ saddhācarito, ayaṁ ñāṇacarito”ti.

mnd16:31.7 #

—

Rāgacaritassa bhagavā puggalassa asubhakathaṁ katheti;

mnd16:31.8 #

—

dosacaritassa bhagavā puggalassa mettābhāvanaṁ ācikkhati;

mnd16:31.9 #

—

mohacaritassa bhagavā puggalassa uddese paripucchāya kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya garusaṁvāse niveseti;

mnd16:31.10 #

—

vitakkacaritassa bhagavā puggalassa ānāpānassatiṁ ācikkhati;

mnd16:31.11 #

—

saddhācaritassa bhagavā puggalassa pasādanīyaṁ nimittaṁ ācikkhati buddhasubodhiṁ dhammasudhammataṁ saṅghasuppaṭipattiṁ sīlāni ca attano;

mnd16:31.12 #

—

ñāṇacaritassa bhagavā puggalassa vipassanānimittaṁ ācikkhati aniccākāraṁ dukkhākāraṁ anattākāraṁ.

mnd16:32.1 #

—

“Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,

อ้างอิงPTS 454

mnd16:32.2 #

—

Yathāpi passe janataṁ samantato;

mnd16:32.3 #

—

Tathūpamaṁ dhammamayaṁ sumedha,

mnd16:32.4 #

—

Pāsādamāruyha samantacakkhu;

mnd16:32.5 #

—

Sokāvatiṇṇaṁ janatamapetasoko,

mnd16:32.6 #

—

Avekkhassu jātijarābhibhūtan”ti.

mnd16:33.1 #

—

Evaṁ bhagavā buddhacakkhunāpi cakkhumā.

mnd16:34.1 #

—

Kathaṁ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumā?

อ้างอิงสยามรัฐ 29.556

mnd16:34.2 #

—

Samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ.

mnd16:34.3 #

—

Bhagavā sabbaññutañāṇena upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato.

mnd16:35.1 #

—

“Na tassa adiṭṭhamidhatthi kiñci,

mnd16:35.2 #

—

Atho aviññātamajānitabbaṁ;

mnd16:35.3 #

—

Sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ,

mnd16:35.4 #

—

Tathāgato tena samantacakkhū”ti.

mnd16:36.1 #

—

Evaṁ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumāti—

mnd16:36.2 #

—

yathā dissati cakkhumā.

mnd16:37.1 #

สพฺพํ ตมํ วิโนเทตฺวาติ สพฺพํ ราคตมํ โทสตมํ โมหตมํ มานตมํ ทิฏฺฐิตมํ กิเลสตมํ ทุจฺจริตตมํ อนฺธกรณํ อจกฺขุกรณํ อญาณกรณํ ปญฺญานิโรธิกํ วิฆาตปกฺขิกํ อนิพฺพานสํวตฺตนิกํ ปนูทิตฺวา ๑- ปชหิตฺวา ๒- วิโนทิตฺวา ๓- พฺยนฺตีกริตฺวา อนภาวงฺคเมตฺวาติ✎ ร่าง

Sabbaṁ tamaṁ vinodetvāti sabbaṁ rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ kilesatamaṁ duccaritatamaṁ andhakaraṇaṁ acakkhukaraṇaṁ aññāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ vighātapakkhikaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ nuditvā panuditvā jahitvā pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvāti—

mnd16:37.2 #

สพฺพํ ตมํ วิโนเทตฺวา ฯ✎ ร่าง

sabbaṁ tamaṁ vinodetvā.