เนื้อความทั้งข้อ
[๙๒๑] คำว่า ภิกษุนั้นสมาทานสิกขาอะไร? ความว่า ภิกษุนั้นถือเอา สมาทาน ยึดถือ
ยึดมั่น ถือมั่น ซึ่งสิกขาอะไร? เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า ภิกษุนั้นสมาทานสิกขาอะไร?. คำว่า
มีสมาธิเป็นธรรมเอกผุดขึ้น ในคำว่า จึงเป็นผู้มีสมาธิเป็นธรรมเอกผุดขึ้น มีปัญญารักษาตน มีสติ
ความว่า มีจิตมีอารมณ์เดียว มีจิตไม่ฟุ้งซ่าน มีใจไม่ถูกอารมณ์ร้ายกระทบ เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า
มีสมาธิเป็นธรรมเอกผุดขึ้น. คำว่า มีปัญญารักษาตน ความว่า มีปัญญารักษาตน เป็นบัณฑิต
มีปัญญา มีความรู้ มีญาณ มีปัญญาแจ่มแจ้ง มีปัญญาทำลายกิเลส. คำว่า มีสติ ความว่า มีสติ
ด้วยเหตุ ๔ ประการ คือ ภิกษุเมื่อเจริญสติปัฏฐานพิจารณาเห็นกายในกาย ก็ชื่อว่ามีสติ เมื่อ
เจริญสติปัฏฐานพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลาย ก็ชื่อว่ามีสติ เมื่อเจริญสติปัฏฐานพิจารณา
เห็นจิตในจิต ก็ชื่อว่ามีสติ เมื่อเจริญสติปัฏฐานพิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลาย ก็ชื่อว่ามีสติ.
ภิกษุนั้น เรียกว่าสติ. พระเถระย่อมทูลถามถึงอธิศีลสิกขาด้วยคำว่า ภิกษุนั้น สมาทานสิกขา
อะไร? ทูลถามถึงอธิจิตสิกขาด้วยคำว่า มีสมาธิเป็นธรรมเอกผุดขึ้น ทูลถามถึงอธิปัญญาสิกขา
ด้วยคำว่า มีปัญญารักษาตน. ทูลถามถึงความบริสุทธิ์แห่งสติด้วยคำว่า มีสติ เพราะฉะนั้น
จึงชื่อว่า ภิกษุนั้นสมาทานสิกขาอะไร? จึงเป็นผู้มีสมาธิเป็นธรรมเอกผุดขึ้น มีปัญญารักษาตน
มีสติ.
กํ โส สิกฺขํ สมาทายาติ กํ โส สิกฺขํ อาทาย
สมาทาย อาทิยิตฺวา คณฺหิตฺวา ปรามสิตฺวา อภินิวิสิตฺวาติ✎ ร่าง
Kaṁ so sikkhaṁ samādāyāti kaṁ so sikkhaṁ ādāya samādāya ādiyitvā samādiyitvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvāti—
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 77.361
กํ โส สิกฺขํ สมาทาย ฯ✎ ร่าง
kaṁ so sikkhaṁ samādāya.
เอโกทิ นิปโก สโตติ✎ ร่าง
Ekodi nipako satoti.
อ้างอิงสยามรัฐ 29.588
เอโกทีติ
เอกคฺคจิตฺโต อวิกฺขิตฺตจิตฺโต อวิสาหฏมานโสติ ๑- เอโกท✎ ร่าง
Ekodīti ekaggacitto avikkhittacitto avisāhaṭamānaso samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ …pe…
นิปโกติ นิปโก ปณฺฑิโต ปญฺญวา พุทฺธิมา ญาณี วิภาวี
เมธาวี ฯ✎ ร่าง
Nipakoti nipako paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.
สโตติ จตูหิ การเณหิ สโต✎ ร่าง
Satoti catūhi kāraṇehi sato—
กาเย กายานุปสฺสนา-
สติปฏฺฐานํ ภาเวนฺโต สโต✎ ร่าง
kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,
เวทนาสุ✎ ร่าง
vedanāsu …pe…
ธมฺเมสุ ธมฺมานุ-
ปสฺสนาสติปฏฺฐานํ ภาเวนฺโต สโต ฯ✎ ร่าง
dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato.
โส วุจฺจติ✎ ร่าง
So vuccati satoti—
กํ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. อิติสทฺโท นตฺถิ ฯ
โส สิกฺขํ สมาทายาติ อธิสีลสิกฺขํ ปุจฺฉติ ฯ✎ ร่าง
Kaṁ so sikkhaṁ samādāyāti adhisīlasikkhaṁ pucchati.
เอโกทีติ อธิจิตฺตสิกฺขํ
ปุจฺฉติ ฯ✎ ร่าง
Ekodīti adhicittasikkhaṁ pucchati.
นิปโกติ อธิปญฺญาสิกฺขํ ปุจฺฉติ ฯ✎ ร่าง
Nipakoti adhipaññāsikkhaṁ pucchati.
สโตติ
สติปาริสุทฺธึ ปุจฺฉตีติ✎ ร่าง
Satoti pārisuddhiṁ pucchatīti—
กํ โส สิกฺขํ สมาทาย เอโกทิ นิปโก
สโต ฯ✎ ร่าง
kaṁ so sikkhaṁ samādāya, ekodi nipako sato.