—
Posālāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
—
Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
—
Abhijānaṁ tathāgatoti.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 87.153
—
Abhijānanti abhijānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto tathāgato.
—
“atītañcepi kho, cunda, hoti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasañhitaṁ, na taṁ tathāgato byākaroti.
—
Atītañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasañhitaṁ, tampi tathāgato na byākaroti.
—
Atītañcepi kho, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ atthasañhitaṁ, tatra kālaññū tathāgato hoti tasseva pañhassa veyyākaraṇāya.
—
Anāgatañcepi, cunda, hoti …pe…
—
paccuppannañcepi, cunda, hoti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasañhitaṁ, na taṁ tathāgato byākaroti.
—
Paccuppannañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasañhitaṁ, tampi tathāgato na byākaroti.
—
Paccuppannañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ atthasañhitaṁ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya.
—
Iti kho, cunda, atītānāgatapaccuppannesu dhammesu tathāgato kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī.
—
Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
—
Yaṁ kho, cunda, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, sabbaṁ taṁ tathāgatena abhisambuddhaṁ.
อ้างอิงสยามรัฐ 30.229 · พุทธชยันตี 34.358
—
Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
—
Yañca, cunda, rattiṁ tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhati, yañca rattiṁ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṁ etasmiṁ antare bhāsati lapati niddisati sabbaṁ taṁ tatheva hoti no aññathā.
—
Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
—
Yathāvādī, cunda, tathāgato tathākārī;
—
Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī.
—
Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
—
Sadevake, cunda, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī.
—
Tasmā tathāgatoti vuccatī”ti—
ติฏฺฐนฺตเมนํ ชานาตีติ ภควา อิธฏฺฐญฺเญว ๑- ชานาติ
กมฺมาภิสงฺขารวเสน✎ ร่าง
Tiṭṭhantamenaṁ jānātīti bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—
อ้างอิงสยามรัฐ 30.230
อยํ ปุคฺคโล กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา
อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatī”ti.
ภควา อิธฏฺฐญฺเญว
ชานาติ กมฺมาภิสงฺขารวเสน✎ ร่าง
Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—
อยํ ปุคฺคโล กายสฺส เภทา
ปรมฺมรณา ติรจฺฉานโยนึ อุปปชฺชิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapajjissatī”ti.
ภควา อิธฏฺฐญฺเญว
ชานาติ กมฺมาภิสงฺขารวเสน✎ ร่าง
Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—
อยํ ปุคฺคโล กายสฺส เภทา
ปรมฺมรณา ปิตฺติวิสยํ อุปปชฺชิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapajjissatī”ti.
ภควา อิธฏฺฐญฺเญว
ชานาติ กมฺมาภิสงฺขารวเสน✎ ร่าง
Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—
อยํ ปุคฺคโล กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา
มนุสฺเสสุ อุปปชฺชิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu uppajjissatī”ti.
ภควา อิธฏฺฐญฺเญว ชานาติ
กมฺมาภิสงฺขารวเสน✎ ร่าง
Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—
อยํ ปุคฺคโล กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อิตฺถญฺเญว ฯ เอวมุปริปิ ฯ
สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
“ayaṁ puggalo suppaṭipanno kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissatī”ti.
วุตฺตเญฺหตํ ภควตา✎ ร่าง
Vuttañhetaṁ bhagavatā—
อ้างอิงพุทธชยันตี 34.360
อิธ
ปนาหํ สารีปุตฺต เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ
ปชานามิ✎ ร่าง
“idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
ตถายํ ปุคฺคโล ปฏิปนฺโน ตถา จ อิริยติ ตญฺจ
มคฺคํ สมารูโฬฺห ยถา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ
วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno, tathā ca iriyati, tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatī’ti.
อิธ ปนาหํ สารีปุตฺต เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา
เจโต ปริจฺจ ปชานามิ✎ ร่าง
Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 87.154
ตถายํ ปุคฺคโล ปฏิปนฺโน ตถา จ อิริยติ
ตญฺจ มคฺคํ สมารูโฬฺห ยถา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา
ติรจฺฉานโยนึ อุปปชฺชิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapajjissatī’ti.
อิธ ปนาหํ สารีปุตฺต เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต
ปริจฺจ ปชานามิ✎ ร่าง
Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
ตถายํ ปุคฺคโล ปฏิปนฺโน ตถา จ อิริยติ ตญฺจ
มคฺคํ สมารูโฬฺห ยถา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา ปิตฺติวิสยํ
อุปปชฺชิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapajjissatī’ti.
อิธ ปนาหํ สารีปุตฺต เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา
เจโต ปริจฺจ ปชานามิ✎ ร่าง
Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
ตถายํ ปุคฺคโล ปฏิปนฺโน ตถา จ อิริยติ
ตญฺจ มคฺคํ สมารูโฬฺห ยถา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา มนุสฺเสสุ
อุปปชฺชิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu uppajjissatī’ti.
อิธ ปนาหํ สารีปุตฺต เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา
เจโต ปริจฺจ ปชานามิ✎ ร่าง
Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
ตถายํ ปุคฺคโล ปฏิปนฺโน ตถา จ อิริยติ
ตญฺจ มคฺคํ สมารูโฬฺห ยถา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา
สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissatī’ti.
อิธ ปนาหํ สารีปุตฺต เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ
เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ✎ ร่าง
Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
อ้างอิงสยามรัฐ 30.231
ตถายํ ปุคฺคโล ปฏิปนฺโน
ตถา จ อิริยติ ตญฺจ มคฺคํ สมารูโฬฺห
ยถา อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม
สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสตีติ✎ ร่าง
‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’”ti—
ติฏฺฐนฺตเมนํ
ชานาติ ฯ✎ ร่าง
tiṭṭhantamenaṁ jānāti.
—
Dhimuttaṁ tapparāyaṇanti.
อ้างอิงพุทธชยันตี 34.362
—
Dhimuttanti ākiñcaññāyatanaṁ.
—
Dhimuttanti vimokkhena dhimuttaṁ tatrādhimuttaṁ tadadhimuttaṁ tadādhipateyyaṁ.
—
Atha vā bhagavā jānāti—
—
“ayaṁ puggalo rūpādhimutto saddādhimutto gandhādhimutto rasādhimutto phoṭṭhabbādhimutto kulādhimutto gaṇādhimutto āvāsādhimutto lābhādhimutto yasādhimutto pasaṁsādhimutto sukhādhimutto cīvarādhimutto piṇḍapātādhimutto senāsanādhimutto gilānapaccayabhesajjaparikkhārādhimutto suttantādhimutto vinayādhimutto abhidhammādhimutto āraññakaṅgādhimutto piṇḍapātikaṅgādhimutto paṁsukūlikaṅgādhimutto tecīvarikaṅgādhimutto sapadānacārikaṅgādhimutto khalupacchābhattikaṅgādhimutto nesajjikaṅgādhimutto yathāsanthatikaṅgādhimutto paṭhamajjhānādhimutto dutiyajjhānādhimutto tatiyajjhānādhimutto catutthajjhānādhimutto ākāsānañcāyatanasamāpattādhimutto viññāṇañcāyatanasamāpattādhimutto ākiñcaññāyatanasamāpattādhimutto nevasaññānāsaññāyatanasamāpattādhimutto”ti dhimuttaṁ.
—
Tapparāyaṇanti ākiñcaññāyatanamayaṁ tapparāyaṇaṁ kammaparāyaṇaṁ vipākaparāyaṇaṁ kammagarukaṁ paṭisandhigarukaṁ.
อ้างอิงสยามรัฐ 30.232 · ฉัฏฐสังคายนา 87.155
—
Atha vā bhagavā jānāti—
—
“ayaṁ puggalo rūpaparāyaṇo …pe…
—
nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiparāyaṇo”ti—
—
dhimuttaṁ tapparāyaṇaṁ.