เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 119

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๑๙] ข้อที่พระโยคาวจรพิจารณาเห็นความเกิดขึ้น ความเป็นไป สังขารนิมิต กรรมเครื่องประมวลมาและปฏิสนธิว่า เป็นทุกข์ นี้เป็นอาทีนวญาณ ข้อที่พระโยคาวจรพิจารณาเห็นความไม่ เกิดขึ้น ความไม่เป็นไป ความไม่มีนิมิต ความไม่มี กรรมเครื่องประมวลมาและความไม่ปฏิสนธิว่า เป็นสุขนี้เป็น ญาณในสันติบท อาทีนวญาณนี้ย่อมเกิดในฐานะ ๕ ญาณ ในสันติบทย่อมเกิดในฐานะ ๕ พระโยคาวจรย่อมรู้ชัดญาณ- ๑๐ ย่อมไม่หวั่นไหวเพราะทิฐิต่างๆ เพราะเป็นผู้ฉลาดใน ญาณทั้ง ๒ ฉะนี้แล ฯ ชื่อว่าญาณ เพราะอรรถว่ารู้ธรรมนั้น ชื่อว่าปัญญา เพราะอรรถว่ารู้ชัด เพราะเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า ปัญญาในความปรากฏโดยความเป็นภัย เป็น อาทีนวญาณ ฯ

ps1.1:301.1 #

อุปฺปาทญฺจ ปวตฺตญฺจ✎ ร่าง

Uppādañca pavattañca,

ps1.1:301.2 #

นิมิตฺตํ ทุกฺขนฺติ ปสฺสติ✎ ร่าง

nimittaṁ dukkhanti passati;

ps1.1:301.3 #

อายุหนํ ปฏิสนฺธึ✎ ร่าง

Āyūhanaṁ paṭisandhiṁ,

ps1.1:301.4 #

ญาณํ อาทีนเว อิทํ✎ ร่าง

ñāṇaṁ ādīnave idaṁ.

ps1.1:302.1 #

อนุปฺปาทํ อปฺปวตฺตํ✎ ร่าง

Anuppādaṁ appavattaṁ,

ps1.1:302.2 #

อนิมิตฺตํ สุขนฺติ จ✎ ร่าง

Animittaṁ sukhanti ca;

ps1.1:302.3 #

อนายุหนํ อปฺปฏิสนฺธึ✎ ร่าง

Anāyūhanaṁ appaṭisandhiṁ,

ps1.1:302.4 #

ญาณํ สนฺติปเท อิทํ✎ ร่าง

Ñāṇaṁ santipade idaṁ.

ps1.1:303.1 #

อิทํ อาทีนเว ญาณํ✎ ร่าง

Idaṁ ādīnave ñāṇaṁ,

ps1.1:303.2 #

ปญฺจฏฺฐาเนสุ ชายติ✎ ร่าง

Pañcaṭhānesu jāyati;

ps1.1:303.3 #

ปญฺจฏฺฐาเน สนฺติปเท✎ ร่าง

Pañcaṭhāne santipade,

ps1.1:303.4 #

ทส ญาเณ ปชานาติ✎ ร่าง

Dasa ñāṇe pajānāti;

ps1.1:303.5 #

ทฺวินฺนํ ญาณานํ กุสลตา✎ ร่าง

Dvinnaṁ ñāṇānaṁ kusalatā,

ps1.1:303.6 #

นานาทิฏฺฐีสุ น กมฺปตีติ ฯ✎ ร่าง

Nānādiṭṭhīsu na kampatīti.

ps1.1:304.1 #

ตํ ญาตฏฺเฐน ญาณํ ปชานนฏฺเฐน ปญฺญา เตน วุจฺจติ✎ ร่าง

Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.

ps1.1:304.3 #

ภยตุปฏฺฐาเน ปญฺญา อาทีนเว ญาณํ ฯ✎ ร่าง

“bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ”.

ps1.1:304.4 #

—

Ādīnavañāṇaniddeso aṭṭhamo.

ps1.1:305.0 #

—

1.1.9. Saṅkhārupekkhāñāṇaniddesa