เนื้อความทั้งข้อ
[๗๑๕] จริยา ในคำว่า จริยา นี้ มี ๘ คือ อิริยาปถจริยา ๑
อายตนจริยา ๑ สติจริยา ๑ สมาธิจริยา ๑ ญาณจริยา ๑ มรรคจริยา ๑
ปัตติจริยา ๑ โลกัตถจริยา ๑ ฯ
ความประพฤติในอิริยาบถ ๔ ชื่อว่าอิริยาปถจริยา ความประพฤติใน
อายตนะภายในและภายนอก ๖ ชื่อว่าอายตนจริยา ความประพฤติในสติปัฏฐาน ๔
ชื่อว่าสติจริยา ความประพฤติในฌาน ๔ ชื่อว่าสมาธิจริยา ความประพฤติใน
อริยสัจ ๔ ชื่อว่าญาณจริยา ความประพฤติในอริยมรรค ๔ ชื่อว่ามรรคจริยา
ความประพฤติในสามัญผล ๔ ชื่อว่าปัตติจริยา ความประพฤติอันเป็นส่วนเฉพาะ
ในพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ความประพฤติอันเป็นส่วนเฉพาะใน
พระปัจเจกพุทธเจ้า ความประพฤติอันเป็นส่วนเฉพาะในพระสาวก ชื่อว่า
โลกัตถจริยา อิริยาปถจริยาของบุคคลผู้ถึงพร้อมด้วยความปรารถนา อายตนจริยา
ของท่านผู้คุ้มครองทวาร ในอินทรีย์ทั้งหลาย สติจริยาของท่านผู้มีปรกติอยู่ด้วย
ความไม่ประมาท สมาธิจริยาของท่านผู้ขวนขวายในอธิจิต ญาณจริยาของท่านผู้ถึง
พร้อมด้วยปัญญา มรรคจริยาของท่านผู้ปฏิบัติชอบปัตติจริยา ของท่านผู้บรรลุผลแล้ว
และโลกัตถจริยา เป็นส่วนเฉพาะของพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นส่วน
เฉพาะของพระปัจเจกพุทธเจ้า และเป็นส่วนเฉพาะของพระสาวก จริยา ๘
เหล่านี้ ฯ
จริยาติ อฏฺฐ จริยาโย✎ ร่าง
Cariyāti, aṭṭha cariyāyo—
อ้างอิงPTS 2.225 · ฉัฏฐสังคายนา 79.393 · พุทธชยันตี 35.2.210
อิริยาปถจริยา อายตนจริยา
สติจริยา สมาธิจริยา ญาณจริยา มคฺคจริยา ปตฺติจริยา
โลกตฺถจริยา ๑- ฯ✎ ร่าง
iriyāpathacariyā, āyatanacariyā, saticariyā, samādhicariyā, ñāṇacariyā, maggacariyā, patticariyā, lokatthacariyāti.
อิริยาปถจริยาติ จตูสุ อิริยาปเถสุ ฯ✎ ร่าง
Iriyāpathacariyāti catūsu iriyāpathesu.
อายตนจริยาติ ฉสุ
อชฺฌตฺติกพาหิเรสุ อายตเนสุ ฯ✎ ร่าง
Āyatanacariyāti chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.
สติจริยาติ จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ ฯ✎ ร่าง
Saticariyāti catūsu satipaṭṭhānesu.
สมาธิจริยาติ จตูสุ ฌาเนสุ ฯ✎ ร่าง
Samādhicariyāti catūsu jhānesu.
ญาณจริยาติ จตูสุ อริยสจฺเจสุ ฯ✎ ร่าง
Ñāṇacariyāti catūsu ariyasaccesu.
มคฺคจริยาติ จตูสุ อริยมคฺเคสุ ฯ✎ ร่าง
Maggacariyāti catūsu ariyamaggesu.
ปตฺติจริยาติ จตูสุ สามญฺญผเลสุ ฯ✎ ร่าง
Patticariyāti catūsu sāmaññaphalesu.
โลกตฺถจริยาติ ตถาคเตสุ อรหนฺเตสุ สมฺมาสมฺพุทฺเธสุ ปเทโส ๒-
ปจฺเจกพุทฺเธสุ ปเทโส ๒- สาวเกสุ ฯ✎ ร่าง
Lokatthacariyāti tathāgatesu arahantesu sammāsambuddhesu padese paccekabuddhesu padese sāvakesu.
อิริยาปถจริยา จ
ปณิธิสมฺปนฺนานํ✎ ร่าง
Iriyāpathacariyā ca paṇidhisampannānaṁ.
อายตนจริยา จ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารานํ✎ ร่าง
Āyatanacariyā ca indriyesu guttadvārānaṁ.
สติจริยา จ อปฺปมาทวิหารีนํ✎ ร่าง
Saticariyā ca appamādavihārīnaṁ.
สมาธิจริยา จ อธิจิตฺตมนุยุตฺตานํ✎ ร่าง
Samādhicariyā ca adhicittamanuyuttānaṁ.
ญาณจริยา จ พุทฺธิสมฺปนฺนานํ✎ ร่าง
Ñāṇacariyā ca buddhisampannānaṁ.
มคฺคจริยา จ สมฺมาปฏิปนฺนานํ✎ ร่าง
Maggacariyā ca sammāpaṭipannānaṁ.
ปตฺติจริยา จ อธิคตผลานํ✎ ร่าง
Patticariyā ca adhigataphalānaṁ.
โลกตฺถจริยา จ ตถาคตานํ อรหนฺตานํ
สมฺมาสมฺพุทฺธานํ ปเทโส ๒- ปจฺเจกพุทฺธานํ ปเทโส ๒- สาวกานํ✎ ร่าง
Lokatthacariyā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ padese paccekabuddhānaṁ padese sāvakānaṁ.
อิมา อฏฺฐ จริยาโย ฯ✎ ร่าง
Imā aṭṭha cariyāyo.