เนื้อความทั้งข้อ
[๗๒๕] คำว่า สมธรรม (ธรรมสงบ) ความว่า เพราะท่านละกามฉันทะ
ได้แล้ว เนกขัมมะจึงเป็นสมธรรม เพราะท่านละพยาบาทได้แล้ว อัพยาบาทจึง
เป็นสมธรรม เพราะท่านละถีนมิทธะได้แล้ว อาโลกสัญญาจึงเป็นสมธรรม
เพราะท่านละอุทธัจจะได้แล้ว อวิกเขปะจึงเป็นสมธรรม เพราะท่านละวิจิกิจฉาได้
แล้ว ธรรมววัตถานจึงเป็นสมธรรม เพราะท่านละอวิชชาได้แล้ว ฌานจึงเป็น
สมธรรม เพราะท่านละอรติได้แล้ว ความปราโมทย์จึงเป็นสมธรรม เพราะท่าน
ละนิวรณ์ได้แล้ว ปฐมฌานจึงเป็นสมธรรม ฯลฯ เพราะท่านละกิเลสทั้งปวงได้
แล้ว อรหัตมรรคจึงเป็นสมธรรม ฯ
สีสธรรม ในคำว่า สีสํ มี ๑๓ คือ ตัณหามีความกังวลเป็นประธาน ๑
มานะมีความพัวพันเป็นประธาน ๑ ทิฐิมีความถือผิดเป็นประธาน ๑ อุทธัจจะมี
ความฟุ้งซ่านเป็นประธาน ๑ อวิชชามีกิเลสเป็นประธาน ๑ ศรัทธามีความน้อมใจ
เชื่อเป็นประธาน ๑ วิริยะมีความประคองไว้เป็นประธาน ๑ สติมีความตั้งมั่นเป็น
ประธาน ๑ สมาธิมีความไม่ฟุ้งซ่านเป็นประธาน ๑ ปัญญามีความเห็นเป็นประธาน
๑ ชีวิตินทรีย์มีความเป็นไปเป็นประธาน ๑ วิโมกข์มีโคจรเป็นประธาน ๑
นิโรธมีสังขารเป็นประธาน ๑ ฯ
สาวัตถีนิทานบริบูรณ์
สมนฺติ กามจฺฉนฺทสฺส ปหีนตฺตา เนกฺขมฺมํ สมํ
พฺยาปาทสฺส ปหีนตฺตา อพฺยาปาโท สมํ ถีนมิทฺธสฺส ปหีนตฺตา
อาโลกสญฺญา สมํ อุทฺธจฺจสฺส ปหีนตฺตา อวิกฺเขโป สมํ
วิจิกิจฺฉาย ปหีนตฺตา ธมฺมววตฺถานํ สมํ อวิชฺชาย ปหีนตฺตา
ญาณํ สมํ อรติยา ปหีนตฺตา ปามุชฺชํ สมํ นีวรณานํ ปหีนตฺตา
ปฐมชฺฌานํ สมํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Samanti kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṁ samaṁ, byāpādassa pahīnattā abyāpādo samaṁ, thinamiddhassa pahīnattā ālokasaññā samaṁ, uddhaccassa pahīnattā avikkhepo samaṁ, vicikicchāya pahīnattā dhammavavatthānaṁ samaṁ, avijjāya pahīnattā ñāṇaṁ samaṁ, aratiyā pahīnattā pāmojjaṁ samaṁ, nīvaraṇānaṁ pahīnattā paṭhamaṁ jhānaṁ samaṁ …pe…
สพฺพกิเลสานํ ปหีนตฺตา อรหตฺตมคฺโค สมํ ฯ✎ ร่าง
sabbakilesānaṁ pahīnattā arahattamaggo samaṁ.
สีสนฺติ เตรส สีสานิ✎ ร่าง
Sīsanti terasa sīsāni—
อ้างอิงสยามรัฐ 31.622
ปลิโพธสีสญฺจ ตณฺหา พนฺธนสีสญฺจ ๑-@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. วินิพนฺธสีสญฺจ ฯ
มาโน ปรามาสสีสญฺจ ทิฏฺฐิ วิกฺเขปสีสญฺจ อุทฺธจฺจํ
กิเลสสีสญฺจ ๑- อวิชฺชา อธิโมกฺขสีสญฺจ สทฺธา ปคฺคหสีสญฺจ
วิริยํ อุปฏฺฐานสีสญฺจ สติ อวิกฺเขปสีสญฺจ สมาธิ ทสฺสนสีสญฺจ
ปญฺญา ปวตฺตสีสญฺจ ชีวิตินฺทฺริยํ โคจรสีสญฺจ วิโมกฺโข
สงฺขารสีสญฺจ นิโรโธติ ฯ✎ ร่าง
palibodhasīsañca taṇhā, vinibandhanasīsañca māno, parāmāsasīsañca diṭṭhi, vikkhepasīsañca uddhaccaṁ, saṅkilesasīsañca avijjā, adhimokkhasīsañca saddhā, paggahasīsañca vīriyaṁ, upaṭṭhānasīsañca sati, avikkhepasīsañca samādhi, dassanasīsañca paññā, pavattasīsañca jīvitindriyaṁ, gocarasīsañca vimokkho, saṅkhārasīsañca nirodhoti.
สมสีสกถา นิฏฺฐิตา ฯ✎ ร่าง
Samasīsakathā niṭṭhitā.
ป✎ ร่าง
paṭinissajjati, no ādiyati.
ญฺญาวคฺเค✎ ร่าง
3 Paññāvagga
สติปฏฺฐานกถา✎ ร่าง
3.8. Satipaṭṭhānakathā
สาวตฺถีปริปุณฺณนิทานํ✎ ร่าง
Sāvatthinidānaṁ.
อ้างอิงPTS 2.232 · ฉัฏฐสังคายนา 79.400 · พุทธชยันตี 35.2.220
—
“Cattārome, bhikkhave, satipaṭṭhānā.
—
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.