เนื้อความทั้งข้อ
[๔๕๐] ธรรมเป็นอัพยากฤต เป็นไฉน?
โยคาวจรบุคคล เจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลกนำไปสู่นิพพาน
เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุปฐม-
*ฌาน เป็นทุกขาปฏิปทาขิปปาภิญญา เป็นฉันทาธิบดี ฯลฯ เป็นสุขาปฏิปทาทันธาภิญญา เป็น
ฉันทาธิบดี ฯลฯ เป็นสุขาปฏิปทาขิปปาภิญญา เป็นฉันทาธิบดี ฯลฯ บรรลุทุติยฌาน ฯลฯ บรรลุ
ตติยฌาน ฯลฯ บรรลุจตุตถฌาน ฯลฯ บรรลุปฐมฌาน ฯลฯ บรรลุปัญจมฌาน เป็นสุขา-
*ปฏิปทาขิปปาภิญญา เป็นฉันทาธิบดี ฯลฯ อยู่ในสมัยใด ดังนี้ กุศล ฯลฯ ชนิดสุญญตะ
เป็นสุขาปฏิปทาขิปปาภิญญา เป็นฉันทาธิบดี ดังนี้ วิบาก ฯลฯ เป็นสุขาปฏิปทาขิปปาภิญญา
เป็นฉันทาธิบดี ดังนี้ กุศล ฯลฯ ชนิดอนิมิตตะ เป็นสุขาปฏิปทาขิปปาภิญญา เป็นฉันทาธิบดี
ดังนี้ วิบาก ฯลฯ เป็นสุขาปฏิปทาขิปปาภิญญา เป็นฉันทาธิบดี ดังนี้ กุศล ฯลฯ ชนิด
อัปปณิหิตะ เป็นสุขาปฏิปทาขิปปาภิญญา เป็นฉันทาธิบดี ดังนี้ วิบาก ผัสสะ ฯลฯ อวิกเขปะ
มีในสมัยนั้น ฯลฯ
สภาวธรรมเหล่านี้ ชื่อว่า ธรรมเป็นอัพยากฤต.
กตเม ธมฺมา อพฺยากตา✎ ร่าง
Katame dhammā abyākatā?
อ้างอิงสยามรัฐ 34.161 · ฉัฏฐสังคายนา 113.138 · พุทธชยันตี 41.226
ยสฺมึ สมเย โลกุตฺตรํ ฌานํ
ภาเวติ นิยฺยานิกํ อปจยคามึ ทิฏฺฐิคตานํ ปหานาย ปฐมาย ภูมิยา
ปตฺติยา วิวิจฺเจว กาเมหิ ฯเปฯ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ
ทุกฺขาปฏิปทํ ขิปฺปาภิญฺญํ ฉนฺทาธิปเตยฺยํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ khippābhiññaṁ chandādhipateyyaṁ …pe…
สุขาปฏิปทํ
ทนฺธาภิญฺญํ ฉนฺทาธิปเตยฺยํ ฯเปฯ✎ ร่าง
sukhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ chandādhipateyyaṁ …pe…
สุขาปฏิปทํ ขิปฺปาภิญฺญํ
ฉนฺทาธิปเตยฺยํ ฯเปฯ✎ ร่าง
sukhapaṭipadaṁ khippābhiññaṁ chandādhipateyyaṁ …pe…
ทุติยํ ฌานํ ฯเปฯ✎ ร่าง
dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
ตติยํ ฌานํ ฯเปฯ✎ ร่าง
tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
จตุตฺถํ ฌานํ ฯเปฯ✎ ร่าง
catutthaṁ jhānaṁ …pe…
ปฐมํ ฌานํ ฯเปฯ✎ ร่าง
paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…
ปญฺจมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช
วิหรติ สุขาปฏิปทํ ขิปฺปาภิญฺญํ ฉนฺทาธิปเตยฺยนฺติ กุสลํ ฯเปฯ✎ ร่าง
pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṁ khippābhiññaṁ chandādhipateyyanti kusalaṁ …pe…
สุขาปฏิปทํ ขิปฺปาภิญฺญํ สุญฺญตํ ฉนฺทาธิปเตยฺยนฺติ วิปาโก ฯเปฯ✎ ร่าง
sukhapaṭipadaṁ khippābhiññaṁ suññataṁ chandādhipateyyanti vipāko …pe…
สุขาปฏิปทํ ขิปฺปาภิญฺญํ ฉนฺทาธิปเตยฺยนฺติ กุสลํ ฯเปฯ✎ ร่าง
sukhapaṭipadaṁ khippābhiññaṁ chandādhipateyyanti kusalaṁ …pe…
สุขาปฏิปทํ
ขิปฺปาภิญฺญํ อนิมิตฺตํ ฉนฺทาธิปเตยฺยนฺติ วิปาโก ฯเปฯ✎ ร่าง
sukhapaṭipadaṁ khippābhiññaṁ animittaṁ chandādhipateyyanti vipāko …pe…
สุขาปฏิปทํ
ขิปฺปาภิญฺญํ ฉนฺทาธิปเตยฺยนฺติ กุสลํ ฯเปฯ✎ ร่าง
sukhapaṭipadaṁ khippābhiññaṁ chandādhipateyyanti kusalaṁ …pe…
สุขาปฏิปทํ ขิปฺปาภิญฺญํ
อปฺปณิหิตํ ฉนฺทาธิปเตยฺยนฺติ วิปาโก ตสฺมึ สมเย ผสฺโส โหติ
ฯเปฯ อวิกฺเขโป โหติ ฯเปฯ✎ ร่าง
sukhapaṭipadaṁ khippābhiññaṁ appaṇihitaṁ chandādhipateyyanti vipāko, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti …pe…
อิเม ธมฺมา อพฺยากตา ฯ✎ ร่าง
ime dhammā abyākatā.
—
Chandādhipateyyasuddhikapaṭipadā.
—
2.1.8.8. Chandādhipateyyasuddhikasuññata