เนื้อความทั้งข้อ
[๔๗๓] ผัสสะ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน?
การกระทบ กิริยาที่กระทบ กิริยาที่ถูกต้อง ความถูกต้อง ในสมัยนั้น อันใด นี้ชื่อว่า
ผัสสะ มีในสมัยนั้น.
เวทนา มีในสมัยนั้น เป็นไฉน?
ความไม่สบายทางกาย ความทุกข์ทางกาย อันเกิดแต่สัมผัสแห่งกายวิญญาณธาตุที่สมกัน
ความเสวยอารมณ์ที่ไม่สบายเป็นทุกข์ อันเกิดแต่กายสัมผัสกิริยาเสวยอารมณ์ที่ไม่สบายเป็นทุกข์
อันเกิดแต่กายสัมผัส ในสมัยนั้น อันใด นี้ชื่อว่า เวทนา มีในสมัยนั้น ฯลฯ
ทุกข์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน?
ความไม่สบายทางกาย ความทุกข์ทางกาย ความเสวยอารมณ์ที่ไม่สบายเป็นทุกข์
อันเกิดแต่กายสัมผัส กิริยาเสวยอารมณ์ที่ไม่สบายเป็นทุกข์ อันเกิดแต่กายสัมผัส ในสมัยนั้น
อันใด นี้ชื่อว่า ทุกข์ มีในสมัยนั้น ฯลฯ
ทุกขินทรีย์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน?
ความไม่สบายทางกาย ความทุกข์ทางกาย ความเสวยอารมณ์ที่ไม่สบายเป็นทุกข์ อันเกิด
แต่กายสัมผัส กิริยาเสวยอารมณ์ที่ไม่สบายเป็นทุกข์ อันเกิดแต่กายสัมผัส ในสมัยนั้น อันใด
นี้ชื่อว่า ทุกขินทรีย์ มีในสมัยนั้น ฯลฯ
หรือนามธรรมที่อิงอาศัยเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีอยู่ในสมัยนั้น
สภาวธรรมเหล่านี้ ชื่อว่า ธรรมเป็นอัพยากฤต.
กตโม ตสฺมึ สมเย ผสฺโส โหติ✎ ร่าง
Katamo tasmiṁ samaye phasso hoti?
โย ตสฺมึ สมเย
ผสฺโส ผุสนา สมฺผุสนา สมฺผุสิตตฺตํ✎ ร่าง
Yo tasmiṁ samaye phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—
อยํ ตสฺมึ สมเย ผสฺโส โหติ ฯ✎ ร่าง
ayaṁ tasmiṁ samaye phasso hoti.
กตมา ตสฺมึ สมเย เวทนา โหติ✎ ร่าง
Katamā tasmiṁ samaye vedanā hoti?
อ้างอิงสยามรัฐ 34.174
ยํ ตสฺมึ สมเย
ตชฺชากายวิญฺญาณธาตุสมฺผสฺสชํ กายิกํ อสาตํ กายิกํ ทุกฺขํ กายสมฺผสฺสชํ
อสาตํ ทุกฺขํ เวทยิตํ กายสมฺผสฺสชา อสาตา ทุกฺขา เวทนา✎ ร่าง
Yaṁ tasmiṁ samaye tajjākāyaviññāṇadhātusamphassajaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—
อยํ
ตสฺมึ สมเย เวทนา โหติ ฯเปฯ✎ ร่าง
ayaṁ tasmiṁ samaye vedanā hoti …pe….
กตมํ ตสฺมึ สมเย ทุกฺขํ โหติ✎ ร่าง
Katamaṁ tasmiṁ samaye dukkhaṁ hoti?
ยํ ตสฺมึ สมเย กายิกํ อสาตํ กายิกํ ทุกฺขํ กายสมฺผสฺสชํ อสาตํ
ทุกฺขํ เวทยิตํ กายสมฺผสฺสชา อสาตา ทุกฺขา เวทนา✎ ร่าง
Yaṁ tasmiṁ samaye kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—
อิทํ ตสฺมึ
สมเย ทุกฺขํ โหติ ฯเปฯ✎ ร่าง
idaṁ tasmiṁ samaye dukkhaṁ hoti …pe….
กตมํ ตสฺมึ สมเย ทุกฺขินฺทฺริยํ โหติ✎ ร่าง
Katamaṁ tasmiṁ samaye dukkhindriyaṁ hoti?
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 113.147 · พุทธชยันตี 41.242
ยํ ตสฺมึ สมเย กายิกํ อสาตํ กายิกํ ทุกฺขํ กายสมฺผสฺสชํ อสาตํ
ทุกฺขํ เวทยิตํ กายสมฺผสฺสชา อสาตา ทุกฺขา เวทนา✎ ร่าง
Yaṁ tasmiṁ samaye kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—
อิทํ ตสฺมึ
สมเย ทุกฺขินฺทฺริยํ โหติ ฯเปฯ✎ ร่าง
idaṁ tasmiṁ samaye dukkhindriyaṁ hoti …pe…
เย วา ปน ตสฺมึ สมเย อญฺเญปิ
อตฺถิ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนา อรูปิโน ธมฺมา✎ ร่าง
ye vā pana tasmiṁ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā—
อิเม ธมฺมา อพฺยากตา ฯ✎ ร่าง
ime dhammā abyākatā.