เล่ม ๓๔ — ขุททกนิกาย พุทธวงส์–จริยาปิฎก ข้อ 492

เนื้อความทั้งข้อ

[๔๙๒] ธรรมเป็นอัพยากฤต เป็นไฉน? มโนวิญญาณธาตุ เป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่อกุศล และไม่ใช่กรรมวิบาก สหรคต ด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยญาณ มีรูปเป็นอารมณ์ ฯลฯ มีธรรมเป็นอารมณ์ หรือปรารภอารมณ์ ใดๆ เกิดขึ้น ฯลฯ สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยญาณ ... เกิดขึ้น โดยมีการชักจูง ฯลฯ สหรคต ด้วยโสมนัส วิปปยุตจากญาณ ... เกิดขึ้น ฯลฯ สหรคตด้วยโสมนัส วิปปยุตจากญาณ ... เกิดขึ้น โดยมีการชักจูง ฯลฯ สหรคตด้วยอุเบกขา สัมปยุตด้วยญาณ ... เกิดขึ้น ฯลฯ สหรคต ด้วยอุเบกขา สัมปยุตด้วยญาณ ... เกิดขึ้น โดยมีการชักจูง ฯลฯ สหรคตด้วยอุเบกขา วิปปยุต จากญาณ ... เกิดขึ้น ฯลฯ สหรคตด้วยอุเบกขา วิปปยุตจากญาณ ... เกิดขึ้น โดยมีการชักจูง ในสมัยใด ผัสสะ ฯลฯ อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ฯลฯ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรมเป็นอัพยากฤต.

ds2.1.10:14.1 #

กตเม ธมฺมา อพฺยากตา✎ ร่าง

Katame dhammā abyākatā?

อ้างอิงPTS 123 · ฉัฏฐสังคายนา 113.153 · พุทธชยันตี 41.252

ds2.1.10:4.3 #

—

dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṁ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, pīti hoti, sukhaṁ hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṁ hoti, samādhindriyaṁ hoti, manindriyaṁ hoti, somanassindriyaṁ hoti, jīvitindriyaṁ hoti;

ds2.1.10:4.4 #

—

ye vā pana tasmiṁ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā—

ds2.1.10:4.5 #

—

ime dhammā abyākatā.

ds2.1.10:5.1 #

—

Katamo tasmiṁ samaye phasso hoti?

อ้างอิงพุทธชยันตี 41.248

ds2.1.10:5.2 #

—

Yo tasmiṁ samaye phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—

ds2.1.10:5.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye phasso hoti …pe….

ds2.1.10:6.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye cittassekaggatā hoti?

ds2.1.10:6.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ—

ds2.1.10:6.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye cittassekaggatā hoti.

ds2.1.10:7.1 #

—

Katamaṁ tasmiṁ samaye vīriyindriyaṁ hoti?

อ้างอิงสยามรัฐ 34.179 · ฉัฏฐสังคายนา 113.151

ds2.1.10:7.2 #

—

Yo tasmiṁ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṁ vīriyindriyaṁ vīriyabalaṁ—

ds2.1.10:7.3 #

—

idaṁ tasmiṁ samaye vīriyindriyaṁ hoti.

ds2.1.10:8.1 #

—

Katamaṁ tasmiṁ samaye samādhindriyaṁ hoti?

ds2.1.10:8.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ—

ds2.1.10:8.3 #

—

idaṁ tasmiṁ samaye samādhindriyaṁ hoti …pe…

ds2.1.10:8.4 #

—

ye vā pana tasmiṁ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā—

ds2.1.10:8.5 #

—

ime dhammā abyākatā.

ds2.1.10:9.1 #

—

Tasmiṁ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, pañcindriyāni honti, eko phasso hoti …pe… ekā manoviññāṇadhātu hoti, ekaṁ dhammāyatanaṁ hoti, ekā dhammadhātu hoti;

ds2.1.10:9.2 #

—

ye vā pana tasmiṁ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā—

ds2.1.10:9.3 #

—

ime dhammā abyākatā …pe….

ds2.1.10:10.1 #

—

Katamo tasmiṁ samaye saṅkhārakkhandho hoti?

อ้างอิงPTS 122

ds2.1.10:10.2 #

—

Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā vīriyindriyaṁ samādhindriyaṁ jīvitindriyaṁ;

ds2.1.10:10.3 #

—

ye vā pana tasmiṁ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṁ ṭhapetvā saññākkhandhaṁ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṁ—

ds2.1.10:10.4 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye saṅkhārakkhandho hoti …pe…

ds2.1.10:10.5 #

—

ime dhammā abyākatā.

ds2.1.10:10.6 #

—

Kiriyā manoviññāṇadhātu somanassasahagatā.

ds2.1.10:11.0 #

—

2.1.10.3. Kiriyāmanoviññāṇadhātuupekkhāsahagata

ds2.1.10:11.1 #

—

Katame dhammā abyākatā?

อ้างอิงสยามรัฐ 34.180 · ฉัฏฐสังคายนา 113.152 · พุทธชยันตี 41.250

ds2.1.10:11.2 #

—

Yasmiṁ samaye manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā …pe…

ds2.1.10:11.3 #

—

dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṁ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṁ hoti, samādhindriyaṁ hoti manindriyaṁ hoti, upekkhindriyaṁ hoti, jīvitindriyaṁ hoti;

ds2.1.10:11.4 #

—

ye vā pana tasmiṁ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā—

ds2.1.10:11.5 #

—

ime dhammā abyākatā …pe….

ds2.1.10:12.1 #

—

ds2.1.10:12.2 #

—

ye vā pana tasmiṁ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā—

ds2.1.10:12.3 #

—

ime dhammā abyākatā …pe….

ds2.1.10:13.1 #

—

Katamo tasmiṁ samaye saṅkhārakkhandho hoti?

อ้างอิงสยามรัฐ 34.181

ds2.1.10:13.2 #

—

Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā vīriyindriyaṁ samādhindriyaṁ jīvitindriyaṁ;

ds2.1.10:13.3 #

—

ye vā pana tasmiṁ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṁ ṭhapetvā saññākkhandhaṁ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṁ—

ds2.1.10:13.4 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye saṅkhārakkhandho hoti …pe…

ds2.1.10:13.5 #

—

ime dhammā abyākatā.

ds2.1.10:13.6 #

—

Kiriyā manoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā.

ds2.1.10:13.7 #

—

Ahetukā kiriyā abyākatā.

ds2.1.10:14.2 #

ยสฺมึ สมเย มโนวิญฺญาณธาตุ อุปฺปนฺนา โหติ กิริยา เนว กุสลา นากุสลา น จ กมฺมวิปากา โสมนสฺสสหคตา ญาณสมฺปยุตฺตา ฯเปฯ✎ ร่าง

Yasmiṁ samaye manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā ñāṇasampayuttā …pe…

ds2.1.10:14.3 #

โสมนสฺสสหคตา ญาณสมฺปยุตฺตา สสงฺขาเรน ฯเปฯ✎ ร่าง

somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena …pe…

ds2.1.10:14.4 #

โสมนสฺสสหคตา ญาณวิปฺปยุตฺตา ฯเปฯ✎ ร่าง

somanassasahagatā ñāṇavippayuttā …pe…

ds2.1.10:14.5 #

โสมนสฺสสหคตา ญาณวิปฺปยุตฺตา สสงฺขาเรน ฯเปฯ✎ ร่าง

somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena …pe…

ds2.1.10:14.6 #

อุเปกฺขาสหคตา ญาณสมฺปยุตฺตา ฯเปฯ✎ ร่าง

upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā …pe…

ds2.1.10:14.7 #

อุเปกฺขาสหคตา ญาณสมฺปยุตฺตา สสงฺขาเรน ฯเปฯ✎ ร่าง

upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena …pe…

ds2.1.10:14.8 #

อุเปกฺขาสหคตา ญาณวิปฺปยุตฺตา ฯเปฯ✎ ร่าง

upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā …pe…

ds2.1.10:14.9 #

อุเปกฺขาสหคตา ญาณวิปฺปยุตฺตา สสงฺขาเรน รูปารมฺมณา วา ฯเปฯ✎ ร่าง

upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā …pe…

ds2.1.10:14.10 #

ธมฺมารมฺมณา วา ยํ ยํ วา ปนารพฺภ ตสฺมึ สมเย ผสฺโส โหติ ฯเปฯ อวิกฺเขโป โหติ ฯเปฯ✎ ร่าง

dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti …pe…

ds2.1.10:14.11 #

อิเม ธมฺมา อพฺยากตา ฯ✎ ร่าง

ime dhammā abyākatā …pe…