เนื้อความทั้งข้อ
[๖๖๓] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน?
กุศลมูล ๓ คือ อโลภะ อโทสะ อโมหะ, เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์
วิญญาณขันธ์ อันสัมปยุตด้วยกุศลมูลนั้น, กายกรรม วจีกรรม มโนกรรม อันมีกุศลมูลนั้น
เป็นสมุฏฐาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรมเป็นกุศล.
ธรรมเป็นอกุศล เป็นไฉน?
อกุศลมูล ๓ คือ โลภะ โทสะ โมหะ และกิเลสที่ตั้งอยู่ฐานเดียวกันกับอกุศลมูลนั้น,
เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์ อันสัมปยุตด้วยอกุศลมูลนั้น, กายกรรม
วจีกรรม มโนกรรม อันมีอกุศลมูลนั้น เป็นสมุฏฐาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรมเป็นอกุศล.
ธรรมเป็นอัพยากฤต เป็นไฉน?
วิบากแห่งกุศลธรรมและอกุศลธรรม ที่เป็นกามาวจร รูปาวจร อรูปาวจร โลกุตตระ
คือ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์, ธรรมเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่
อกุศล ไม่ใช่กรรมวิบาก, รูปทั้งหมด และอสังขตธาตุ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรมเป็น
อัพยากฤต.
กตเม ธมฺมา กุสลา✎ ร่าง
Katame dhammā kusalā?
อ้างอิงPTS 180 · สยามรัฐ 34.259 · ฉัฏฐสังคายนา 113.227
ตีณิ กุสลมูลานิ✎ ร่าง
Tīṇi kusalamūlāni—
อโลโภ อโทโส
อโมโห✎ ร่าง
alobho, adoso, amoho;
—
2.3.1.5. Saṅkiliṭṭhattika
ตํสมฺปยุตฺโต เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺโธ
วิญฺญาณกฺขนฺโธ✎ ร่าง
taṁsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho;
ตํสมุฏฺฐานํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ มโนกมฺมํ✎ ร่าง
taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—
อิเม
ธมฺมา กุสลา ฯ✎ ร่าง
ime dhammā kusalā.
กตเม ธมฺมา อกุสลา✎ ร่าง
Katame dhammā akusalā?
ตีณิ อกุสลมูลานิ✎ ร่าง
Tīṇi akusalamūlāni—
โลโภ
โทโส โมโห✎ ร่าง
lobho, doso, moho;
ตเทกฏฺฐา จ กิเลสา✎ ร่าง
tadekaṭṭhā ca kilesā;
ตํสมฺปยุตฺโต เวทนากฺขนฺโธ
สญฺญากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺโธ วิญฺญาณกฺขนฺโธ✎ ร่าง
taṁsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho;
ตํสมุฏฺฐานํ
กายกมฺมํ วจีกมฺมํ มโนกมฺมํ✎ ร่าง
taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—
อิเม ธมฺมา อกุสลา ฯ✎ ร่าง
ime dhammā akusalā.
กตเม ธมฺมา
อพฺยากตา✎ ร่าง
Katame dhammā abyākatā?
กุสลากุสลานํ ธมฺมานํ วิปากา กามาวจรา รูปาวจรา
อรูปาวจรา อปริยาปนฺนา✎ ร่าง
Kusalākusalānaṁ dhammānaṁ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;
เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺโธ
วิญฺญาณกฺขนฺโธ✎ ร่าง
vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho;
เย จ ธมฺมา กิริยา เนว กุสลา นากุสลา น จ
กมฺมวิปากา✎ ร่าง
ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā;
สพฺพญฺจ รูปํ อสงฺขตา จ ธาตุ✎ ร่าง
sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—
อิเม ธมฺมา อพฺยากตา ฯ✎ ร่าง
ime dhammā abyākatā.