เล่ม ๓๔ — ขุททกนิกาย พุทธวงส์–จริยาปิฎก ข้อ 70

เนื้อความทั้งข้อ

[๗๐] วิปัสสนา มีในสมัยนั้น เป็นไฉน? ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ความวิจัย ความเลือกสรร ความวิจัยธรรม ความกำหนดหมาย ความเข้าไปกำหนด ความเข้าไปกำหนดเฉพาะ ภาวะที่รู้ ภาวะที่ฉลาด ภาวะที่รู้ละเอียด ความรู้แจ่มแจ้ง ความค้นคิด ความใคร่ครวญ ปัญญาเหมือนแผ่นดิน ปัญญาเครื่องทำลายกิเลส ปัญญาเครื่องนำทาง ความเห็นแจ้ง ความรู้ชัด ปัญญาเหมือนปฏัก ปัญญา ปัญญินทรีย์ ปัญญาพละ ปัญญาเหมือนศาตรา ปัญญาเหมือนปราสาท ความสว่างคือปัญญา แสงสว่างคือ ปัญญา ปัญญาเหมือนประทีป ปัญญาเหมือนดวงแก้ว ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมาทิฏฐิ ในสมัยนั้น อันใด นี้ชื่อว่า วิปัสสนา มีในสมัยนั้น.

ds2.1.1:67.1 #

กตมา ตสฺมึ สมเย วิปสฺสนา โหต✎ ร่าง

Katamā tasmiṁ samaye vipassanā hoti?

ds2.1.1:51.2 #

—

Yaṁ tasmiṁ samaye ottappati ottappitabbena ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—

ds2.1.1:51.3 #

—

idaṁ tasmiṁ samaye ottappaṁ hoti.

ds2.1.1:52.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye kāyapassaddhi hoti?

ds2.1.1:52.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa passaddhi paṭipassaddhi passambhanā paṭipassambhanā paṭipassambhitattaṁ—

ds2.1.1:52.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye kāyapassaddhi hoti.

ds2.1.1:53.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye cittapassaddhi hoti?

อ้างอิงPTS 15 · สยามรัฐ 34.18

ds2.1.1:53.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye viññāṇakkhandhassa passaddhi paṭipassaddhi passambhanā paṭipassambhanā paṭipassambhitattaṁ—

ds2.1.1:53.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye cittapassaddhi hoti.

ds2.1.1:54.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye kāyalahutā hoti?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 113.28

ds2.1.1:54.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa lahutā lahupariṇāmatā adandhanatā avitthanatā—

ds2.1.1:54.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye kāyalahutā hoti.

ds2.1.1:55.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye cittalahutā hoti?

ds2.1.1:55.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye viññāṇakkhandhassa lahutā lahupariṇāmatā adandhanatā avitthanatā—

ds2.1.1:55.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye cittalahutā hoti.

ds2.1.1:56.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye kāyamudutā hoti?

ds2.1.1:56.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā—

ds2.1.1:56.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye kāyamudutā hoti.

ds2.1.1:57.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye cittamudutā hoti?

อ้างอิงพุทธชยันตี 41.40

ds2.1.1:57.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye viññāṇakkhandhassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā—

ds2.1.1:57.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye cittamudutā hoti.

ds2.1.1:58.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye kāyakammaññatā hoti?

ds2.1.1:58.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa kammaññatā kammaññattaṁ kammaññabhāvo—

ds2.1.1:58.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye kāyakammaññatā hoti.

ds2.1.1:59.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye cittakammaññatā hoti?

อ้างอิงสยามรัฐ 34.19

ds2.1.1:59.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye viññāṇakkhandhassa kammaññatā kammaññattaṁ kammaññabhāvo—

ds2.1.1:59.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye cittakammaññatā hoti.

ds2.1.1:60.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye kāyapāguññatā hoti?

ds2.1.1:60.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa paguṇatā paguṇattaṁ paguṇabhāvo—

ds2.1.1:60.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye kāyapāguññatā hoti.

ds2.1.1:61.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye cittapāguññatā hoti?

ds2.1.1:61.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye viññāṇakkhandhassa paguṇatā paguṇattaṁ paguṇabhāvo—

ds2.1.1:61.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye cittapāguññatā hoti.

ds2.1.1:62.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye kāyujukatā hoti?

อ้างอิงPTS 16 · ฉัฏฐสังคายนา 113.29

ds2.1.1:62.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa ujutā ujukatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā—

ds2.1.1:62.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye kāyujukatā hoti.

ds2.1.1:63.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye cittujukatā hoti?

ds2.1.1:63.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye viññāṇakkhandhassa ujutā ujukatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā—

ds2.1.1:63.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye cittujukatā hoti.

ds2.1.1:64.1 #

—

Katamā tasmiṁ samaye sati hoti?

ds2.1.1:64.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati—

ds2.1.1:64.3 #

—

ayaṁ tasmiṁ samaye sati hoti.

ds2.1.1:65.1 #

—

Katamaṁ tasmiṁ samaye sampajaññaṁ hoti?

อ้างอิงสยามรัฐ 34.20 · พุทธชยันตี 41.42

ds2.1.1:65.2 #

—

Yā tasmiṁ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—

ds2.1.1:65.3 #

—

idaṁ tasmiṁ samaye sampajaññaṁ hoti.

ds2.1.1:66.1 #

—

Katamo tasmiṁ samaye samatho hoti?

ds2.1.1:66.2 #

ิ✎ ร่าง

Yā tasmiṁ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi—

ds2.1.1:67.2 #

ยา ตสฺมึ สมเย ปญฺญา ปชานนา วิจโย ปวิจโย ธมฺมวิจโย สลฺลกฺขณา อุปลกฺขณา ปจฺจุปลกฺขณา ปณฺฑิจฺจํ โกสลฺลํ เนปุญฺญํ เวภพฺยา จินฺตา อุปปริกฺขา ภูรี เมธา ปริณายิกา วิปสฺสนา สมฺปชญฺญํ ปโตโท ปญฺญา ปญฺญินฺทฺริยํ ปญฺญาพลํ ปญฺญาสตฺถํ ปญฺญาปาสาโท ปญฺญาอาโลโก ปญฺญาโอภาโส ปญฺญาปชฺโชโต ปญฺญารตนํ อโมโห ธมฺมวิจโย สมฺมาทิฏฺฐิ✎ ร่าง

ds2.1.1:67.3 #

อยํ ตสฺมึ สมเย วิปสฺสนา โหติ ฯ✎ ร่าง

ayaṁ tasmiṁ samaye vipassanā hoti.