เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๘๙๘] ธรรมมีอารมณ์เป็นภายใน เป็นไฉน?
วิญญาณัญจายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ สภาวธรรมเหล่านี้ ชื่อว่า ธรรมมีอารมณ์
เป็นภายใน.
ธรรมมีอารมณ์เป็นภายนอก เป็นไฉน?
ฌาน ๓ และ ๔ ที่เป็นรูปาวจร ฝ่ายกุศล ฝ่ายวิบาก ฝ่ายกิริยา จตุตถฌานวิบาก
อากาสานัญจายตนะ มรรค ๔ ที่เป็นโลกุตตระ และสามัญผล ๔ สภาวธรรมเหล่านี้ ชื่อว่า
ธรรมมีอารมณ์เป็นภายนอก.
กุศลธรรม อกุศลธรรม อัพยากตธรรม ที่เป็นกามาวจรทั้งหมด เว้นรูปเสีย,
รูปาวจรจตุตถฌาน ฝ่ายกุศล และฝ่ายกิริยา สภาวธรรมเหล่านี้ ที่มีอารมณ์เป็นภายในก็มี ที่มี
อารมณ์เป็นภายนอกก็มี ที่มีอารมณ์เป็นทั้งภายในและภายนอกก็มี.
อากิญจัญญายตนะ จะกล่าวว่า มีอารมณ์เป็นภายในก็ไม่ได้ ว่ามีอารมณ์เป็นภายนอก
ก็ไม่ได้ ว่ามีอารมณ์เป็นทั้งภายในและภายนอกก็ไม่ได้.
รูป และนิพพาน จัดเป็นอนารัมมณะ.
▴ ย่อ
กตเม ธมฺมา อชฺฌตฺตารมฺมณา✎ ร่าง
Katame dhammā ajjhattārammaṇā?
วิญฺญาณญฺจายตนํ
เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ✎ ร่าง
Viññāṇañcāyatanaṁ, nevasaññānāsaññāyatanaṁ—
อิเม ธมฺมา อชฺฌตฺตารมฺมณา ฯ✎ ร่าง
ime dhammā ajjhattārammaṇā.
กตเม
ธมฺมา พหิทฺธารมฺมณา✎ ร่าง
Katame dhammā bahiddhārammaṇā?
อ้างอิง PTS 242
รูปาวจรติกจตุกฺกชฺฌานา กุสลโต จ
วิปากโต จ กิริยโต จ จตุตฺถสฺส ฌานสฺส วิปาโก อากาสานญฺจายตนํ
จตฺตาโร มคฺคา อปริยาปนฺนา จตฺตาริ จ สามญฺญผลานิ✎ ร่าง
Rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, ākāsānañcāyatanaṁ, cattāro maggā apariyāpannā cattāri ca sāmaññaphalāni—
อิเม ธมฺมา พหิทฺธารมฺมณา ฯ✎ ร่าง
ime dhammā bahiddhārammaṇā.
รูปํ ฐเปตฺวา สพฺเพว
กามาวจรา กุสลากุสลาพฺยากตา ธมฺมา รูปาวจรํ จตุตฺถํ ฌานํ
กุสลโต จ กิริยโต จ✎ ร่าง
Rūpaṁ ṭhapetvā, sabbeva kāmāvacarā kusalākusalābyākatā dhammā, rūpāvacaraṁ catutthaṁ jhānaṁ kusalato ca kiriyato ca—
อิเม ธมฺมา สิยา อชฺฌตฺตารมฺมณา สิยา
พหิทฺธารมฺมณา สิยา อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมณา✎ ร่าง
ime dhammā siyā ajjhattārammaṇā, siyā bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā.
อากิญฺจญฺญายตนํ
น วตฺตพฺพํ อชฺฌตฺตารมฺมณนฺติปิ พหิทฺธารมฺมณนฺติปิ อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมณนฺติปิ ฯ✎ ร่าง
Ākiñcaññāyatanaṁ na vattabbaṁ ajjhattārammaṇantipi, bahiddhārammaṇantipi, ajjhattabahiddhārammaṇantipi.
รูปญฺจ นิพฺพานญฺจ อนารมฺมณา ฯ✎ ร่าง
Rūpañca nibbānañca anārammaṇā.
—
2.4.1.22. Sanidassanattika