เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 101

vb2:8.1 #

—

Tattha katamaṁ jivhāyatanaṁ?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.79

vb2:8.2 #

—

Yā jivhā catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yāya jivhāya anidassanāya sappaṭighāya rasaṁ anidassanaṁ sappaṭighaṁ sāyi vā sāyati vā sāyissati vā sāye vā, jivhāpesā jivhāyatanampetaṁ jivhādhātupesā jivhindriyampetaṁ lokopeso dvārāpesā samuddopeso paṇḍarampetaṁ khettampetaṁ vatthumpetaṁ orimaṁ tīrampetaṁ suñño gāmopeso.

vb2:8.3 #

—

Idaṁ vuccati “jivhāyatanaṁ”.

vb2:9.1 #

—

Tattha katamaṁ kāyāyatanaṁ?

vb2:9.2 #

—

Yo kāyo catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yena kāyena anidassanena sappaṭighena phoṭṭhabbaṁ anidassanaṁ sappaṭighaṁ phusi vā phusati vā phusissati vā phuse vā, kāyopeso kāyāyatanampetaṁ kāyadhātupesā kāyindriyampetaṁ lokopeso dvārāpesā samuddopeso paṇḍarampetaṁ khettampetaṁ vatthumpetaṁ orimaṁ tīrampetaṁ suñño gāmopeso.

vb2:9.3 #

—

Idaṁ vuccati “kāyāyatanaṁ”.

vb2:10.1 #

—

Tattha katamaṁ manāyatanaṁ?

vb2:10.2 #

—

Ekavidhena manāyatanaṁ—

vb2:10.3 #

—

phassasampayuttaṁ.

vb2:11.1 #

—

Duvidhena manāyatanaṁ—

vb2:11.2 #

—

atthi sahetukaṁ, atthi ahetukaṁ.

vb2:12.1 #

—

Tividhena manāyatanaṁ—

vb2:12.2 #

—

atthi kusalaṁ, atthi akusalaṁ, atthi abyākataṁ.

vb2:13.1 #

—

Catubbidhena manāyatanaṁ—

vb2:13.2 #

—

atthi kāmāvacaraṁ, atthi rūpāvacaraṁ, atthi arūpāvacaraṁ, atthi apariyāpannaṁ.

vb2:14.1 #

—

Pañcavidhena manāyatanaṁ—

vb2:14.2 #

—

atthi sukhindriyasampayuttaṁ, atthi dukkhindriyasampayuttaṁ, atthi somanassindriyasampayuttaṁ, atthi domanassindriyasampayuttaṁ, atthi upekkhindriyasampayuttaṁ.

vb2:15.1 #

—

Chabbidhena manāyatanaṁ—

vb2:15.2 #

—

cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ, manoviññāṇaṁ.

vb2:15.3 #

—

Evaṁ chabbidhena manāyatanaṁ.

vb2:16.1 #

—

Sattavidhena manāyatanaṁ—

vb2:16.2 #

—

cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu.

vb2:16.3 #

—

Evaṁ sattavidhena manāyatanaṁ.

vb2:17.1 #

—

Aṭṭhavidhena manāyatanaṁ—

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.80

vb2:17.2 #

—

cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ atthi sukhasahagataṁ, atthi dukkhasahagataṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu.

vb2:17.3 #

—

Evaṁ aṭṭhavidhena manāyatanaṁ.

vb2:18.1 #

—

Navavidhena manāyatanaṁ—

อ้างอิงพุทธชยันตี 42.128

vb2:30.4 #

—

Duvidhena saññākkhandho—

vb2:30.5 #

—

atthi sahetuko, atthi ahetuko.

vb2:18.2 #

—

cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu atthi kusalaṁ, atthi akusalaṁ, atthi abyākataṁ.

vb2:18.3 #

—

Evaṁ navavidhena manāyatanaṁ.

vb2:19.1 #

—

Dasavidhena manāyatanaṁ—

vb2:19.2 #

—

cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ atthi sukhasahagataṁ, atthi dukkhasahagataṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu atthi kusalaṁ, atthi akusalaṁ, atthi abyākataṁ.

vb2:19.3 #

—

Evaṁ dasavidhena manāyatanaṁ.

vb2:20.1 #

—

Ekavidhena manāyatanaṁ—

vb2:20.2 #

—

phassasampayuttaṁ.

vb2:21.1 #

—

Duvidhena manāyatanaṁ—

vb2:21.2 #

—

atthi sahetukaṁ, atthi ahetukaṁ.

vb2:22.1 #

—

Tividhena manāyatanaṁ—

vb2:22.2 #

—

atthi sukhāya vedanāya sampayuttaṁ, atthi dukkhāya vedanāya sampayuttaṁ, atthi adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ …pe….

vb2:22.3 #

—

Evaṁ bahuvidhena manāyatanaṁ.

vb2:22.4 #

—

Idaṁ vuccati “manāyatanaṁ”.

vb2:23.1 #

—

Tattha katamaṁ rūpāyatanaṁ?

อ้างอิงPTS 72

vb2:23.2 #

—

Yaṁ rūpaṁ catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṁ sappaṭighaṁ nīlaṁ pītakaṁ lohitakaṁ odātaṁ kāḷakaṁ mañjiṭṭhakaṁ hari harivaṇṇaṁ ambaṅkuravaṇṇaṁ dīghaṁ rassaṁ aṇuṁ thūlaṁ vaṭṭaṁ parimaṇḍalaṁ caturassaṁ chaḷaṁsaṁ aṭṭhaṁsaṁ soḷasaṁsaṁ ninnaṁ thalaṁ chāyā ātapo āloko andhakāro abbhā mahikā dhūmo rajo candamaṇḍalassa vaṇṇanibhā sūriyamaṇḍalassa vaṇṇanibhā tārakarūpānaṁ vaṇṇanibhā ādāsamaṇḍalassa vaṇṇanibhā maṇisaṅkhamuttaveḷuriyassa vaṇṇanibhā jātarūparajatassa vaṇṇanibhā, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṁ sappaṭighaṁ, yaṁ rūpaṁ sanidassanaṁ sappaṭighaṁ cakkhunā anidassanena sappaṭighena passi vā passati vā passissati vā passe vā, rūpampetaṁ rūpāyatanampetaṁ rūpadhātupesā.

vb2:23.3 #

—

Idaṁ vuccati “rūpāyatanaṁ”.

vb2:24.1 #

—

Tattha katamaṁ saddāyatanaṁ?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.81

vb2:24.2 #

—

Yo saddo catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya anidassano sappaṭigho bherisaddo mudiṅgasaddo saṅkhasaddo paṇavasaddo gītasaddo vāditasaddo sammasaddo pāṇisaddo sattānaṁ nigghosasaddo dhātūnaṁ sannighātasaddo vātasaddo udakasaddo manussasaddo amanussasaddo, yo vā panaññopi atthi saddo catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṁ saddaṁ anidassanaṁ sappaṭighaṁ sotena anidassanena sappaṭighena suṇi vā suṇāti vā suṇissati vā suṇe vā, saddopeso saddāyatanampetaṁ saddadhātupesā.

vb2:24.3 #

—

Idaṁ vuccati “saddāyatanaṁ”.

vb2:25.1 #

—

Tattha katamaṁ gandhāyatanaṁ?

vb2:25.2 #

—

Yo gandho catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya anidassano sappaṭigho mūlagandho sāragandho tacagandho pattagandho pupphagandho phalagandho āmagandho vissagandho sugandho duggandho, yo vā panaññopi atthi gandho catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṁ gandhaṁ anidassanaṁ sappaṭighaṁ ghānena anidassanena sappaṭighena ghāyi vā ghāyati vā ghāyissati vā ghāye vā, gandhopeso gandhāyatanampetaṁ gandhadhātupesā.

vb2:25.3 #

—

Idaṁ vuccati “gandhāyatanaṁ”.

vb2:26.1 #

—

Tattha katamaṁ rasāyatanaṁ?

อ้างอิงพุทธชยันตี 42.130

vb2:26.2 #

—

Yo raso catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya anidassano sappaṭigho mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso ambilaṁ madhuraṁ tittakaṁ kaṭukaṁ loṇikaṁ khārikaṁ lambikaṁ kasāvo sādu asādu, yo vā panaññopi atthi raso catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṁ rasaṁ anidassanaṁ sappaṭighaṁ jivhāya anidassanāya sappaṭighāya sāyi vā sāyati vā sāyissati vā sāye vā, rasopeso rasāyatanampetaṁ rasadhātupesā.

vb2:26.3 #

—

Idaṁ vuccati “rasāyatanaṁ”.

vb2:27.1 #

—

Tattha katamaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ?

vb2:27.2 #

—

Pathavīdhātu tejodhātu vāyodhātu kakkhaḷaṁ mudukaṁ saṇhaṁ pharusaṁ sukhasamphassaṁ dukkhasamphassaṁ garukaṁ lahukaṁ, yaṁ phoṭṭhabbaṁ anidassanaṁ sappaṭighaṁ kāyena anidassanena sappaṭighena phusi vā phusati vā phusissati vā phuse vā, phoṭṭhabbopeso phoṭṭhabbāyatanampetaṁ phoṭṭhabbadhātupesā.

vb2:27.3 #

—

Idaṁ vuccati “phoṭṭhabbāyatanaṁ”.

vb2:28.1 #

—

Tattha katamaṁ dhammāyatanaṁ?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.82

vb2:28.2 #

—

Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, yañca rūpaṁ anidassanaappaṭighaṁ dhammāyatanapariyāpannaṁ, asaṅkhatā ca dhātu.

vb2:29.1 #

—

Tattha katamo vedanākkhandho?

vb2:29.2 #

—

Ekavidhena vedanākkhandho—

vb2:29.3 #

—

phassasampayutto.

vb2:29.4 #

—

Duvidhena vedanākkhandho—

vb2:29.5 #

—

atthi sahetuko, atthi ahetuko.

vb2:29.6 #

—

Tividhena vedanākkhandho—

vb2:29.7 #

—

atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato …pe…

vb2:29.8 #

—

evaṁ dasavidhena vedanākkhandho …pe…

vb2:29.9 #

—

evaṁ bahuvidhena vedanākkhandho.

vb2:29.10 #

—

Ayaṁ vuccati “vedanākkhandho”.

vb2:30.1 #

—

Tattha katamo saññākkhandho?

vb2:30.6 #

—

Tividhena saññākkhandho—

vb2:30.7 #

—

atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato …pe…

vb2:30.8 #

—

evaṁ dasavidhena saññākkhandho …pe…

vb2:30.9 #

—

evaṁ bahuvidhena saññākkhandho.

vb2:30.10 #

—

Ayaṁ vuccati “saññākkhandho”.

vb2:31.1 #

—

Tattha katamo saṅkhārakkhandho?

vb2:31.2 #

—

Ekavidhena saṅkhārakkhandho—

vb2:31.3 #

—

cittasampayutto.

vb2:31.4 #

—

Duvidhena saṅkhārakkhandho—

vb2:31.5 #

—

atthi hetu, atthi na hetu.

vb2:31.6 #

—

Tividhena saṅkhārakkhandho—

vb2:31.7 #

—

atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato …pe…

vb2:31.8 #

—

evaṁ dasavidhena saṅkhārakkhandho …pe…

vb2:31.9 #

—

evaṁ bahuvidhena saṅkhārakkhandho.

vb2:31.10 #

—

Ayaṁ vuccati “saṅkhārakkhandho”.

vb2:32.1 #

—

Tattha katamaṁ rūpaṁ anidassanaappaṭighaṁ dhammāyatanapariyāpannaṁ?

อ้างอิงสยามรัฐ 35.87 · พุทธชยันตี 42.132

vb2:32.2 #

—

Itthindriyaṁ purisindriyaṁ …pe… kabaḷīkāro āhāro.

vb2:32.3 #

—

Idaṁ vuccati rūpaṁ “anidassanaappaṭighaṁ dhammāyatanapariyāpannaṁ”.

vb2:33.1 #

—

Tattha katamā asaṅkhatā dhātu?

อ้างอิงPTS 73

vb2:33.2 #

—

Rāgakkhayo, dosakkhayo, mohakkhayo—

vb2:33.3 #

—

ayaṁ vuccati “asaṅkhatā dhātu”.

vb2:34.1 #

—

Idaṁ vuccati dhammāyatanaṁ.

vb2:34.2 #

—

Abhidhammabhājanīyaṁ.

vb2:35.0 #

—

3. Pañhāpucchaka

vb2:35.1 #

ทฺวาทสายตนานิ🤖 AI จับคู่

Dvādasāyatanāni—

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.83

vb2:35.2 #

จกฺขายตนํ รูปายตนํ ฯเปฯ มนายตนํ ธมฺมายตนํ ฯ🤖 AI จับคู่

cakkhāyatanaṁ, rūpāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, saddāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, gandhāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, rasāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, phoṭṭhabbāyatanaṁ, manāyatanaṁ, dhammāyatanaṁ.

vb2:36.1 #

ทฺวาทสนฺนํ อายตนานํ กติ กุสลา กติ อกุสลา กติ อพฺยากตา ฯเปฯ กติ สรณา กติ อรณา🤖 AI จับคู่

Dvādasannaṁ āyatanānaṁ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā …pe… kati saraṇā, kati araṇā?

vb2:37.0 #

ฯ🤖 AI จับคู่

3.1. Tika

vb2:37.1 #

—

Dasāyatanā abyākatā.

vb2:37.2 #

—

Dvāyatanā siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā.

vb2:38.1 #

—

Dasāyatanā na vattabbā—

vb2:38.2 #

—

“sukhāya vedanāya sampayuttā”tipi, “dukkhāya vedanāya sampayuttā”tipi, “adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā”tipi.

vb2:38.3 #

—

Manāyatanaṁ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ.

vb2:38.4 #

—

Dhammāyatanaṁ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā na vattabbaṁ—“sukhāya vedanāya sampayuttan”tipi, “dukkhāya vedanāya sampayuttan”tipi, “adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttan”tipi.

vb2:39.1 #

—

Dasāyatanā nevavipākanavipākadhammadhammā.

vb2:39.2 #

—

Dvāyatanā siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā.

vb2:40.1 #

—

Pañcāyatanā upādinnupādāniyā.

อ้างอิงสยามรัฐ 35.88

vb2:40.2 #

—

Saddāyatanaṁ anupādinnupādāniyaṁ.

vb2:40.3 #

—

Cattāro āyatanā siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādāniyā.

vb2:40.4 #

—

Dvāyatanā siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā.

vb2:41.1 #

—

Dasāyatanā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā.

vb2:41.2 #

—

Dvāyatanā siyā saṅkiliṭṭhasaṅkilesikā, siyā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā, siyā asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikā.

vb2:42.1 #

—

Dasāyatanā avitakkaavicārā.

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.84

vb2:42.2 #

—

Manāyatanaṁ siyā savitakkasavicāraṁ, siyā avitakkavicāramattaṁ, siyā avitakkaavicāraṁ.

vb2:42.3 #

—

Dhammāyatanaṁ siyā savitakkasavicāraṁ, siyā avitakkavicāramattaṁ, siyā avitakkaavicāraṁ, siyā na vattabbaṁ—“savitakkasavicāran”tipi, “avitakkavicāramattan”tipi, “avitakkaavicāran”tipi.

vb2:43.1 #

—

Dasāyatanā na vattabbā—

อ้างอิงPTS 74 · พุทธชยันตี 42.134

vb2:43.2 #

—

“pītisahagatā”tipi, “sukhasahagatā”tipi, “upekkhāsahagatā”tipi.

vb2:43.3 #

—

Dvāyatanā siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhāsahagatā, siyā na vattabbā—“pītisahagatā”tipi, “sukhasahagatā”tipi, “upekkhāsahagatā”tipi.

vb2:44.1 #

—

Dasāyatanā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.

vb2:44.2 #

—

Dvāyatanā siyā dassanena pahātabbā, siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.

vb2:45.1 #

—

Dasāyatanā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.

vb2:45.2 #

—

Dvāyatanā siyā dassanena na pahātabbahetukā, siyā bhāvanāya pahātabbahetukā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.

vb2:46.1 #

—

Dasāyatanā nevācayagāmināpacayagāmino.

vb2:46.2 #

—

Dvāyatanā siyā ācayagāmino, siyā apacayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino.

vb2:47.1 #

—

Dasāyatanā nevasekkhanāsekkhā.

อ้างอิงสยามรัฐ 35.89

vb2:47.2 #

—

Dvāyatanā siyā sekkhā, siyā asekkhā, siyā nevasekkhanāsekkhā.

vb2:48.1 #

—

Dasāyatanā parittā.

vb2:48.2 #

—

Dvāyatanā siyā parittā, siyā mahaggatā, siyā appamāṇā.

vb2:49.1 #

—

Dasāyatanā anārammaṇā.

vb2:49.2 #

—

Dvāyatanā siyā parittārammaṇā, siyā mahaggatārammaṇā, siyā appamāṇārammaṇā, siyā na vattabbā—“parittārammaṇā”tipi, “mahaggatārammaṇā”tipi, “appamāṇārammaṇā”tipi.

vb2:50.1 #

—

Dasāyatanā majjhimā.

vb2:50.2 #

—

Dvāyatanā siyā hīnā, siyā majjhimā, siyā paṇītā.

vb2:51.1 #

—

Dasāyatanā aniyatā.

vb2:51.2 #

—

Dvāyatanā siyā micchattaniyatā, siyā sammattaniyatā, siyā aniyatā.

vb2:52.1 #

—

Dasāyatanā anārammaṇā.

vb2:52.2 #

—

Dvāyatanā siyā maggārammaṇā, siyā maggahetukā, siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā—“maggārammaṇā”tipi, “maggahetukā”tipi, “maggādhipatino”tipi.

vb2:53.1 #

—

Pañcāyatanā siyā uppannā, siyā uppādino, na vattabbā—

vb2:53.2 #

—

“anuppannā”ti.

vb2:53.3 #

—

Saddāyatanaṁ siyā uppannaṁ, siyā anuppannaṁ, na vattabbaṁ—

vb2:53.4 #

—

“uppādī”ti.

vb2:53.5 #

—

Pañcāyatanā siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino.

vb2:53.6 #

—

Dhammāyatanaṁ siyā uppannaṁ, siyā anuppannaṁ, siyā uppādī, siyā na vattabbaṁ—“uppannan”tipi, “anuppannan”tipi, “uppādī”tipi.

vb2:54.1 #

—

Ekādasāyatanā siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā.

vb2:54.2 #

—

Dhammāyatanaṁ siyā atītaṁ, siyā anāgataṁ, siyā paccuppannaṁ, siyā na vattabbaṁ—“atītan”tipi, “anāgatan”tipi, “paccuppannan”tipi.

vb2:54.3 #

—

Dasāyatanā anārammaṇā.

vb2:55.1 #

—

Dvāyatanā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā, siyā na vattabbā—“atītārammaṇā”tipi, “anāgatārammaṇā”tipi, “paccuppannārammaṇā”tipi.

อ้างอิงPTS 75 · สยามรัฐ 35.90 · ฉัฏฐสังคายนา 114.85

vb2:56.1 #

—

Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā.

อ้างอิงพุทธชยันตี 42.136

vb2:57.1 #

—

Dasāyatanā anārammaṇā.

vb2:57.2 #

—

Dvāyatanā siyā ajjhattārammaṇā, siyā bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā, siyā na vattabbā—“ajjhattārammaṇā”tipi, “bahiddhārammaṇā”tipi, “ajjhattabahiddhārammaṇā”tipi.

vb2:58.1 #

—

Rūpāyatanaṁ sanidassanasappaṭighaṁ.

vb2:58.2 #

—

Navāyatanā anidassanasappaṭighā.

vb2:58.3 #

—

Dvāyatanā anidassanaappaṭighā.

vb2:59.0.1 #

—

3.2. 3.2 Duka

vb2:59.0.2 #

—

3.2.1. Hetugocchaka