เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 267

เนื้อความทั้งข้อ

[๒๖๗] ชรามรณะเกิดเพราะชาติเป็นปัจจัย เป็นไฉน ชรา ๑ มรณะ ๑ ในชราและมรณะนั้น ชรา เป็นไฉน ความคร่ำคร่า ภาวะที่คร่ำคร่า ความที่ฟันหลุด ความที่ผมหงอก ความ- *ที่หนังเหี่ยวย่น ความเสื่อมสิ้นอายุ ความแก่หง่อมแห่งอินทรีย์ ในหมู่สัตว์นั้นๆ ของเหล่าสัตว์นั้นๆ อันใด นี้เรียกว่า ชรา มรณะ เป็นไฉน ความเคลื่อน ภาวะที่เคลื่อน ความทำลาย ความหายไป มฤตยู ความ- *ตาย ความทำกาละ ความแตกแห่งขันธ์ ความทิ้งซากศพไว้ ความขาดแห่ง ชีวิตินทรีย์ จากหมู่สัตว์นั้นๆ ของเหล่าสัตว์นั้นๆ อันใด นี้เรียกว่า มรณะ ชราและมรณะดังกล่าวมานี้ นี้เรียกว่า ชรามรณะเกิดเพราะชาติเป็นปัจจัย

vb6:18.1 #

ตตฺถ กตมํ ชาติปจฺจยา ชรามรณํ✎ ร่าง

Tattha katamaṁ jātipaccayā jarāmaraṇaṁ?

vb6:18.2 #

อตฺถิ ชรา อตฺถิ มรณํ ฯ✎ ร่าง

Atthi jarā, atthi maraṇaṁ.

vb6:18.3 #

ตตฺถ กตมา ชรา✎ ร่าง

Tattha katamā jarā?

vb6:18.4 #

ยา เตสํ เตสํ สตฺตานํ ตมฺหิ ตมฺหิ สตฺตนิกาเย ชรา ชีรณตา ขณฺฑิจฺจํ ปาลิจฺจํ วลิตฺตจตา อายุโน สํหานิ อินฺทฺริยานํ ปริปาโก✎ ร่าง

Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko—

vb6:18.5 #

อยํ วุจฺจติ ชรา ฯ✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “jarā”.

vb6:19.1 #

ตตฺถ กตมํ มรณํ✎ ร่าง

Tattha katamaṁ maraṇaṁ?

vb6:19.2 #

ยา เตสํ เตสํ สตฺตานํ ตมฺหา ตมฺหา สตฺตนิกายา จุติ จวนตา เภโท อนฺตรธานํ มจฺจุ มรณํ กาลกิริยา ขนฺธานํ เภโท กเฬวรสฺส นิกฺเขโป ชีวิตินฺทฺริยสฺส อุปจฺเฉโท✎ ร่าง

Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo—

vb6:19.3 #

อิทํ วุจฺจติ มรณํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ vuccati “maraṇaṁ”.

vb6:19.4 #

อิติ อยญฺจ ชรา อิทญฺจ มรณํ✎ ร่าง

Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṁ.

vb6:19.5 #

อิทํ วุจฺจติ ชาติปจฺจยา ชรามรณํ ฯ✎ ร่าง

Idaṁ vuccati “jātipaccayā jarāmaraṇaṁ”.