เนื้อความทั้งข้อ
[๓๒๒] ในปัจจยาการเหล่านั้น อวิชชา เป็นไฉน
ความไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูลคือ โมหะ
อันใด นี้เรียกว่า อวิชชา
สังขารอันสัมปยุตด้วยอวิชชา เกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย เป็นไฉน
การคิดอ่าน กิริยาที่คิดอ่าน ความคิดอ่าน อันใด นี้เรียกว่า สังขาร
อันสัมปยุตด้วยอวิชชา เกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย
วิญญาณอันสัมปยุตด้วยสังขาร เกิดเพราะสังขารเป็นปัจจัย เป็นไฉน
จิต มโน มานัส ฯลฯ มโนวิญญาณธาตุที่สมกัน อันใด นี้เรียกว่า
วิญญาณอันสัมปยุตด้วยสังขาร เกิดเพราะสังขารเป็นปัจจัย
นามอันสัมปยุตด้วยวิญญาณ เกิดเพราะวิญญาณเป็นปัจจัย เป็นไฉน
เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ นี้เรียกว่า นามอันสัมปยุตด้วย
วิญญาณ เกิดเพราะวิญญาณเป็นปัจจัย
คำว่า ผัสสะอันสัมปยุตด้วยนาม เกิดเพราะนามเป็นปัจจัยนั้น นามเป็นไฉน
เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์ เว้นผัสสะ
นี้เรียกว่า นาม
ผัสสะอันสัมปยุตด้วยนาม เกิดเพราะนามเป็นปัจจัย เป็นไฉน
การกระทบ กิริยาที่กระทบ กิริยาที่ถูกต้อง ความถูกต้อง อันใด
นี้เรียกว่า ผัสสะอันสัมปยุตด้วยนาม เกิดเพราะนามเป็นปัจจัย ฯลฯ ด้วยเหตุ
นั้น จึงเรียกว่า ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้
ตตฺถ กตมา อวิชฺชา✎ ร่าง
Tattha katamā avijjā?
ยํ อญฺญาณํ อทสฺสนํ ฯเปฯ
อวิชฺชาลงฺคี โมโห อกุสลมูลํ✎ ร่าง
Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—
อยํ วุจฺจติ อวิชฺชา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “avijjā”.
ตตฺถ กตโม
อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาโร อวิชฺชาสมฺปยุตฺโต✎ ร่าง
Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto?
อ้างอิงPTS 155
ยา เจตนา สญฺเจตนา
สญฺเจตยิตตฺตํ✎ ร่าง
Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—
อยํ วุจฺจติ อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาโร อวิชฺชาสมฺปยุตฺโต ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto”.
ตตฺถ กตมํ สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ สงฺขารสมฺปยุตฺตํ✎ ร่าง
Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ?
ยํ จิตฺตํ มโน
มานสํ ฯเปฯ ตชฺชา มโนวิญฺญาณธาตุ✎ ร่าง
Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
อิทํ วุจฺจติ สงฺขารปจฺจยา
วิญฺญาณํ สงฺขารสมฺปยุตฺตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ”.
ตตฺถ กตมํ วิญฺญาณปจฺจยา นามํ
วิญฺญาณสมฺปยุตฺตํ✎ ร่าง
Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ?
เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺโธ✎ ร่าง
Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho—
อิทํ วุจฺจติ วิญฺญาณปจฺจยา นามํ วิญฺญาณสมฺปยุตฺตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ”.
นามปจฺจยา ผสฺโส นามสมฺปยุตฺโตติ✎ ร่าง
Nāmapaccayā phasso nāmasampayuttoti.
อ้างอิงสยามรัฐ 35.207
ตตฺถ กตมํ นามํ✎ ร่าง
Tattha katamaṁ nāmaṁ?
ฐเปตฺวา
ผสฺสํ เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺโธ
วิญฺญาณกฺขนฺโธ✎ ร่าง
Ṭhapetvā phassaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—
อิทํ วุจฺจติ นามํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vuccati “nāmaṁ”.
ตตฺถ กตโม นามปจฺจยา
ผสฺโส นามสมฺปยุตฺโต✎ ร่าง
Tattha katamo nāmapaccayā phasso nāmasampayutto?
โย ผสฺโส ผุสนา สมฺผุสนา
สมฺผุสิตตฺตํ✎ ร่าง
Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—
อยํ วุจฺจติ นามปจฺจยา ผสฺโส นามสมฺปยุตฺโต
ฯเปฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “nāmapaccayā phasso nāmasampayutto” …pe…
เตน วุจฺจติ เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย
โหตีติ ฯ✎ ร่าง
tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.