เนื้อความทั้งข้อ
[๓๕๗] ในปัจจยาการเหล่านั้น อวิชชา เป็นไฉน
ความไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูลคือ โมหะ
อันใด นี้เรียกว่า อวิชชา ฯลฯ
เวทนาเกิดเพราะผัสสะเป็นปัจจัย เป็นไฉน
ความสบายทางใจก็ไม่ใช่ ความไม่สบายทางใจก็ไม่ใช่ ความเสวย
อารมณ์ที่ไม่ทุกข์ไม่สุขอันเกิดแต่เจโตสัมผัส กิริยาเสวยอารมณ์ที่ไม่ทุกข์ไม่สุข
อันเกิดแต่เจโตสัมผัส อันใด นี้เรียกว่า เวทนาเกิดเพราะผัสสะเป็นปัจจัย
อุทธัจจะเกิดเพราะเวทนาเป็นปัจจัย เป็นไฉน
ความฟุ้งซ่านแห่งจิต ความไม่สงบแห่งจิต ความวุ่นวายใจ ความพล่าน
แห่งจิต อันใด นี้เรียกว่า อุทธัจจะเกิดเพราะเวทนาเป็นปัจจัย
อธิโมกข์เกิดเพราะอุทธัจจะเป็นปัจจัย เป็นไฉน
การตัดสินใจ กิริยาที่ตัดสินใจ ความตัดสินใจในอารมณ์นั้น อันใด
นี้เรียกว่า อธิโมกข์เกิดเพราะอุทธัจจะเป็นปัจจัย
ภพเกิดเพราะอธิโมกข์เป็นปัจจัย เป็นไฉน
เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์ เว้นอธิโมกข์
นี้เรียกว่า ภพเกิดเพราะอธิโมกข์เป็นปัจจัย ฯลฯ
ด้วยเหตุนั้น จึงเรียกว่า ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมี
ด้วยประการอย่างนี้ ฯลฯ
ตตฺถ กตมา อวิชฺชา✎ ร่าง
Tattha katamā avijjā?
ยํ อญฺญาณํ อทสฺสนํ ฯเปฯ
อวิชฺชาลงฺคี โมโห อกุสลมูลํ✎ ร่าง
Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—
อยํ วุจฺจติ อวิชฺชา ฯเป✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “avijjā” …pe…
ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.
ตตฺถ กตมา
ผสฺสปจฺจยา เวทนา✎ ร่าง
Tattha katamā phassapaccayā vedanā?
ยํ เจตสิกํ เนว สาตํ นาสาตํ เจโตสมฺผสฺสชํ
อทุกฺขมสุขํ เวทยิตํ เจโตสมฺผสฺสชา อทุกฺขมสุขา เวทนา✎ ร่าง
Yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā—
อยํ วุจฺจติ ผสฺสปจฺจยา เวทนา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.
ตตฺถ กตมํ เวทนาปจฺจยา
อุทฺธจฺจํ✎ ร่าง
Tattha katamaṁ vedanāpaccayā uddhaccaṁ?
อ้างอิงสยามรัฐ 35.225
ยํ จิตฺตสฺส อุทฺธจฺจํ อวูปสโม เจตโส วิกฺเขโป ภนฺตตฺตํ
จิตฺตสฺส✎ ร่าง
Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—
อิทํ วุจฺจติ เวทนาปจฺจยา อุทฺธจฺจํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vuccati “vedanāpaccayā uddhaccaṁ”.
ตตฺถ กตโม
อุทฺธจฺจปจฺจยา อธิโมกฺโข✎ ร่าง
Tattha katamo uddhaccapaccayā adhimokkho?
อ้างอิงPTS 169
โย จิตฺตสฺส อธิโมกฺโข อธิมุจฺจนา
ตทธิมุตฺตตา✎ ร่าง
Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—
อยํ วุจฺจติ อุทฺธจฺจปจฺจยา อธิโมกฺโข ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “uddhaccapaccayā adhimokkho”.
ตตฺถ
กตโม อธิโมกฺขปจฺจยา ภโว✎ ร่าง
Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?
ฐเปตฺวา อธิโมกฺขํ เวทนากฺขนฺโธ
สญฺญากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺโธ วิญฺญาณกฺขนฺโธ✎ ร่าง
Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—
อยํ วุจฺจติ
อธิโมกฺขปจฺจยา ภโว ฯเปฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…
เตน วุจฺจติ เอวเมตสฺส เกวลสฺส
ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหตีติ ฯเป✎ ร่าง
tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.
ฯ
อกุสลนิทฺเทโ✎ ร่าง
2.10.1. 2.10.1 Kāmāvacarakusalacitta
ส ฯ✎ ร่าง
2.10.1.1. Mahākusalacitta