เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 395

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๙๕] ในปัจจยาการเหล่านั้น สังขาร เป็นไฉน การคิดอ่าน กิริยาที่คิดอ่าน ความคิดอ่าน อันใด นี้เรียกว่า สังขาร วิญญาณเกิดเพราะสังขารเป็นปัจจัย เป็นไฉน จิต มโน มานัส ฯลฯ มโนวิญญาณธาตุที่สมกัน อันใด นี้เรียกว่า วิญญาณเกิดเพราะสังขารเป็นปัจจัย ฯลฯ ด้วยเหตุนั้น จึงเรียกว่า ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วย ประการอย่างนี้

vb6:346.1 #

ตตฺถ กตโม สงฺขาโร✎ ร่าง

Tattha katamo saṅkhāro?

vb6:346.2 #

ยา เจตนา สญฺเจตนา สญฺเจตยิตตฺตํ✎ ร่าง

Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—

vb6:346.3 #

อยํ วุจฺจติ สงฺขาโร ฯ✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “saṅkhāro”.

vb6:347.1 #

ตตฺถ กตมํ สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ✎ ร่าง

Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?

vb6:347.2 #

ยํ จิตฺตํ มโน มานสํ ฯเปฯ ตชฺชา มโนวิญฺญาณธาตุ✎ ร่าง

Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

vb6:347.3 #

อิทํ วุจฺจติ สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ ฯเปฯ✎ ร่าง

idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ” …pe…

vb6:347.4 #

เตน วุจฺจติ เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหตีติ ฯ✎ ร่าง

tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.

vb6:348.0.1 #

—

2.11.3. 2.11.3 Kiriyācitta

vb6:348.0.2 #

—

2.11.3.1. Ahetukakiriyācitta