เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 523

เนื้อความทั้งข้อ

[๕๒๓] ในบทเหล่านั้น วิริยะ เป็นไฉน การปรารภความเพียรทางใจ ฯลฯ สัมมาวายามะ วิริยสัมโพชฌงค์ อัน เป็นองค์แห่งมรรค นับเนื่องในมรรค อันใด นี้เรียกว่า วิริยะ สมาธิ เป็นไฉน ความตั้งอยู่แห่งจิต ฯลฯ สัมมาสมาธิ สมาธิสัมโพชฌงค์ อันเป็นองค์ แห่งมรรค นับเนื่องในมรรค อันใด นี้เรียกว่า สมาธิ ปธานสังขาร เป็นไฉน การปรารภความเพียรทางใจ ฯลฯ สัมมาวายามะ วิริยสัมโพชฌงค์ อัน เป็นองค์แห่งมรรค นับเนื่องในมรรค อันใด นี้เรียกว่า ปธานสังขาร ภิกษุ เป็นผู้เข้าไปถึงแล้ว ฯลฯ ประกอบแล้วด้วยวิริยะ สมาธิ และ ปธานสังขาร ดังกล่าวมานี้ ด้วยเหตุนั้น จึงเรียกว่า ประกอบด้วยวิริยสมาธิ- *ปธานสังขาร ด้วยประการฉะนี้

vb9:40.1 #

ตตฺถ กตมํ วิริยํ✎ ร่าง

Tattha katamaṁ vīriyaṁ?

vb9:40.2 #

โย เจตสิโก วิริยารมฺโภ ฯเปฯ สมฺมาวายาโม วิริยสมฺโพชฺฌงฺโค มคฺคงฺคํ มคฺคปริยาปนฺนํ✎ ร่าง

Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—

vb9:40.3 #

อิทํ วุจฺจติ วิริยํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ vuccati “vīriyaṁ”.

vb9:41.1 #

ตตฺถ กตโม สมาธิ✎ ร่าง

Tattha katamo samādhi?

vb9:41.2 #

ยา จิตฺตสฺส ฐิติ ฯเปฯ สมฺมาสมาธิ สมาธิสมฺโพชฺฌงฺโค มคฺคงฺคํ มคฺคปริยาปนฺนํ✎ ร่าง

Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti …pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—

vb9:41.3 #

อยํ วุจฺจติ สมาธิ ฯ✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “samādhi”.

vb9:42.1 #

ตตฺถ กตโม ปธานสงฺขาโร✎ ร่าง

Tattha katamo padhānasaṅkhāro?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.250

vb9:42.2 #

Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—

vb9:42.3 #

อยํ วุจฺจติ ปธานสงฺขาโร ฯ✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.

vb9:42.4 #

อิติ อิมินา จ วิริเยน อิมินา จ สมาธินา อิมินา จ ปธานสงฺขาเรน อุเปโต โหติ ฯเปฯ สมนฺนาคโต✎ ร่าง

Iti iminā ca vīriyena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti …pe… samannāgato.

vb9:42.5 #

เตน วุจฺจติ วิริยสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคโตติ ฯ✎ ร่าง

Tena vuccati “vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.