เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 534

เนื้อความทั้งข้อ

[๕๓๔] จิตติทธิบาท เป็นไฉน ภิกษุในศาสนานี้ เจริญโลกุตตรฌาน อันเป็นเครื่องนำออกไปจากโลก ให้เข้าสู่นิพพาน เพื่อประหาณทิฏฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจาก อกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุปฐมฌาน ประกอบด้วยวิตก วิจาร มีปีติและสุข อันเกิดแต่วิเวก เป็นทุกขาปฏิปทาทันธาภิญญา อยู่ ในสมัยใด จิต มโน มานัส ฯลฯ มโนวิญญาณธาตุที่สมกัน อันใด นี้เรียกว่า จิตติทธิบาท ธรรม ทั้งหลายที่เหลือ เรียกว่า ธรรมที่สัมปยุตด้วยจิตติทธิบาท

vb9:63.1 #

ตตฺถ กตโม จิตฺติทฺธิปาโท✎ ร่าง

Tattha katamo cittiddhipādo?

อ้างอิงPTS 224 · ฉัฏฐสังคายนา 114.253

vb9:63.2 #

อิธ ภิกฺขุ ยสฺมึ สมเย โลกุตฺตรํ ฌานํ ภาเวติ นิยฺยานิกํ อปจยคามึ ทิฏฺฐิคตานํ ปหานาย ปฐมาย ภูมิยา ปตฺติยา วิวิจฺเจว กาเมหิ ฯเปฯ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ทุกฺขาปฏิปทํ ทนฺธาภิญฺญํ ยํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ มโน มานสํ ฯเปฯ ตชฺชา มโนวิญฺญาณธาตุ✎ ร่าง

Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, yaṁ tasmiṁ samaye cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

vb9:63.3 #

อยํ วุจฺจติ จิตฺติทฺธิปาโท✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “cittiddhipādo”.

vb9:63.4 #

อวเสสา ธมฺมา จิตฺติทฺธิปาทสมฺปยุตฺตา ฯ✎ ร่าง

Avasesā dhammā cittiddhipādasampayuttā.