เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 720

เนื้อความทั้งข้อ

[๗๒๐] ภิกษุในศาสนานี้ เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงอรูปภพ เพราะ ก้าวล่วงอากิญจัญญายตนะโดยประการทั้งปวง จึงบรรลุจตุตถฌานอันสหรคตด้วย เนวสัญญานาสัญญายตนสัญญา ไม่มีทุกข์ ไม่มีสุข เพราะละสุขและทุกข์ได้ เพราะโสมนัสและโทมนัสดับสนิทในก่อน มีสติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขา อยู่ ใน สมัยใด ฌานมีองค์ ๒ คือ อุเบกขา เอกัคคตาแห่งจิต มีในสมัยนั้น นี้เรียกว่า จตุตถฌาน ธรรมทั้งหลายที่เหลือ เรียกว่า ธรรมที่สัมปยุตด้วยฌาน

vb12:182.1 #

อิธ ภิกฺขุ ยสฺมึ สมเย อรูปูปปตฺติยา มคฺคํ ภาเวติ สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญาสหคตํ สุขสฺส จ ปหานา ฯเปฯ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ตสฺมึ สมเย ทุวงฺคิกํ ฌานํ โหติ✎ ร่าง

Idha bhikkhu yasmiṁ samaye arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

อ้างอิงPTS 265 · ฉัฏฐสังคายนา 114.299

vb12:182.2 #

อุเปกฺขา จิตฺตสฺส เอกคฺคตา✎ ร่าง

upekkhā, cittassekaggatā.

vb12:182.3 #

อิทํ วุจฺจติ จตุตฺถํ ฌานํ✎ ร่าง

Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.

vb12:182.4 #

อวเสสา ธมฺมา ฌานสมฺปยุตฺตา ฯ✎ ร่าง

Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

vb12:183.0 #

—

2.3. Lokuttarakusala