เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 730

เนื้อความทั้งข้อ

[๗๓๐] ภิกษุในศาสนานี้ เจริญโลกุตตรฌาน อันเป็นเครื่องนำออกไป จากโลก ให้เข้าสู่นิพพาน เพื่อประหาณทิฏฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ บรรลุปัญจม- *ฌาน ไม่มีทุกข์ ไม่มีสุข เพราะละสุขและทุกข์ได้ เพราะโสมนัสและโทมนัส ดับสนิทในก่อน เป็นทุกขาปฏิปทาทันธาภิญญา อยู่ ในสมัยใด ฌานมีองค์ ๒ คือ อุเบกขา เอกัคคตาแห่งจิต มีในสมัยนั้น นี้เรียกว่า ปัญจมฌาน ธรรม ทั้งหลายที่เหลือ เรียกว่า ธรรมที่สัมปยุตด้วยฌาน

vb12:193.1 #

อิธ ภิกฺขุ ยสฺมึ สมเย โลกุตฺตรํ ฌานํ ภาเวติ นิยฺยานิกํ อปจยคามึ ทิฏฺฐิคตานํ ปหานาย ปฐมาย ภูมิยา ปตฺติยา สุขสฺส จ ปหานา ฯเปฯ ปญฺจมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ทุกฺขาปฏิปทํ ทนฺธาภิญฺญํ ตสฺมึ สมเย ทุวงฺคิกํ ฌานํ โหติ✎ ร่าง

Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā sukhassa ca pahānā …pe… pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.301

vb12:193.2 #

อุเปกฺขา จิตฺตสฺส เอกคฺคตา✎ ร่าง

upekkhā, cittassekaggatā.

vb12:193.3 #

อิทํ วุจฺจติ ปญฺจมํ ฌานํ✎ ร่าง

Idaṁ vuccati “pañcamaṁ jhānaṁ”.

vb12:193.4 #

อวเสสา ธมฺมา ฌานสมฺปยุตฺตา ฯ✎ ร่าง

Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

vb12:194.1 #

—

Pañcakaṁ.

vb12:195.0 #

—

2.4. Rūpāvacaravipāka