เนื้อความทั้งข้อ
[๗๗๓] ธรรมเหล่าไหน เป็นสิกขา
กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยญาณ มีรูปเป็น
อารมณ์ ฯลฯ มีธรรมเป็นอารมณ์ หรือปรารภอารมณ์ใดๆ เกิดขึ้น ในสมัยใด
ผัสสะ ฯลฯ อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ธรรมเหล่านี้ ชื่อว่า สิกขา
ธรรมเหล่าไหน เป็นสิกขา
กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยญาณ เกิดขึ้นโดย
มีการชักจูง ฯลฯ สหรคตด้วยโสมนัส วิปปยุตจากญาณ เกิดขึ้น ฯลฯ สหรคต
ด้วยโสมนัส วิปปยุตจากญาณ เกิดขึ้นโดยมีการชักจูง ฯลฯ สหรคตด้วย
อุเบกขา สัมปยุตด้วยญาณ เกิดขึ้น ฯลฯ สหรคตด้วยอุเบกขา สัมปยุตด้วย
ญาณ เกิดขึ้นโดยมีการชักจูง ฯลฯ สหรคตด้วยอุเบกขา วิปปยุตจากญาณ
เกิดขึ้น ฯลฯ สหรคตด้วยอุเบกขา วิปปยุตจากญาณ มีรูปเป็นอารมณ์ ฯลฯ
มีธรรมเป็นอารมณ์ หรือปรารภอารมณ์ใดๆ เกิดขึ้นโดยมีการชักจูง ในสมัยใด
ผัสสะ ฯลฯ อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ธรรมเหล่านี้ ชื่อว่า สิกขา
ธรรมเหล่าไหน เป็นสิกขา
ภิกษุเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ ฯลฯ เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อ
เข้าถึงอรูปภพ ฯลฯ เจริญโลกุตตรฌาน อันเป็นเครื่องนำออกไปจากโลก ให้
เข้าสู่นิพพาน เพื่อประหาณทิฏฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจาก
อกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุปฐมฌาน ประกอบด้วยวิตก วิจาร มีปีติและสุข
อันเกิดแต่วิเวก เป็นทุกขาปฏิปทาทันธาภิญญา อยู่ ในสมัยใด ผัสสะ ฯลฯ
อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ธรรมเหล่านี้ ชื่อว่า สิกขา
กตเม ธมฺมา สิกฺขา✎ ร่าง
Katame dhammā sikkhā?
ยสฺมึ สมเย กามาวจรํ กุสลํ
จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ โหติ โสมนสฺสสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ รูปารมฺมณํ
วา ฯเปฯ✎ ร่าง
Yasmiṁ samaye kāmāvacaraṁ kusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā …pe…
ธมฺมารมฺมณํ วา ยํ ยํ วา ปนารพฺภ ตสฺมึ สมเย ผสฺโส
โหติ ฯเปฯ อวิกฺเขโป โหติ✎ ร่าง
dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.
อิเม ธมฺมา สิกฺขา ฯ✎ ร่าง
Ime dhammā sikkhā.
กตเม ธมฺมา
สิกฺขา✎ ร่าง
Katame dhammā sikkhā?
อ้างอิงPTS 291 · สยามรัฐ 35.396
ยสฺมึ สมเย กามาวจรํ กุสลํ จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ โหติ
โสมนสฺสสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ สสงฺขาเรน ฯเปฯ✎ ร่าง
Yasmiṁ samaye kāmāvacaraṁ kusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ sasaṅkhārena …pe…
โสมนสฺสสหคตํ
ญาณวิปฺปยุตฺตํ ฯเปฯ✎ ร่าง
somanassasahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ …pe…
โสมนสฺสสหคตํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ สสงฺขาเรน
ฯเปฯ✎ ร่าง
somanassasahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ sasaṅkhārena …pe…
อุเปกฺขาสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ ฯเปฯ✎ ร่าง
upekkhāsahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ …pe…
อุเปกฺขาสหคตํ
ญาณสมฺปยุตฺตํ สสงฺขาเรน ฯเปฯ✎ ร่าง
upekkhāsahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ sasaṅkhārena …pe…
อุเปกฺขาสหคตํ
ญาณวิปฺปยุตฺตํ ฯเปฯ✎ ร่าง
upekkhāsahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ …pe…
อุเปกฺขาสหคตํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ สสงฺขาเรน
รูปารมฺมณํ วา ฯเปฯ✎ ร่าง
upekkhāsahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṁ vā …pe…
ธมฺมารมฺมณํ วา ยํ ยํ วา ปนารพฺภ
ตสฺมึ สมเย ผสฺโส โหติ ฯเปฯ อวิกฺเขโป โหติ✎ ร่าง
dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.
อิเม ธมฺมา
สิกฺขา ฯ✎ ร่าง
Ime dhammā sikkhā.
กตเม ธมฺมา สิกฺขา✎ ร่าง
Katame dhammā sikkhā?
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.329 · พุทธชยันตี 43.112
ยสฺมึ สมเย รูปูปปตฺติยา มคฺคํ
ภาเวติ ฯเปฯ✎ ร่าง
Yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti …pe…
อรูปูปปตฺติยา มคฺคํ ภาเวติ ฯเปฯ✎ ร่าง
arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti …pe…
โลกุตฺตรํ
ฌานํ ภาเวติ นิยฺยานิกํ อปจยคามึ ทิฏฺฐิคตานํ ปหานาย ปฐมาย
ภูมิยา ปตฺติยา วิวิจฺเจว กาเมหิ ฯเปฯ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช
วิหรติ ทุกฺขาปฏิปทํ ทนฺธาภิญฺญํ ตสฺมึ สมเย ผสฺโส โหติ ฯเปฯ
อวิกฺเขโป โหติ✎ ร่าง
lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.
อิเม ธมฺมา สิกฺขา ฯ✎ ร่าง
Ime dhammā sikkhā.
อภิธมฺมภาชนียํ ฯ✎ ร่าง
Abhidhammabhājanīyaṁ.