เนื้อความทั้งข้อ
[๘๓๑] อารัมมณปัญญา ๔ เป็นไฉน
อารัมมณปัญญา ๔ คือ
๑. ปริตตปริตตารัมมณปัญญา
๒. ปริตตอัปปมาณารัมมณปัญญา
๓. อัปปมาณปริตตารัมมณปัญญา
๔. อัปปมาณอัปปมาณารัมมณปัญญา
ในอารัมมณปัญญา ๔ นั้น ปริตตปริตตารัมมณปัญญา เป็นไฉน
ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมาทิฏฐิ
อันใด เกิดขึ้นแก่โยคาวจรบุคคล ผู้ได้สมาธิยังไม่ชำนาญคล่องแคล่ว แผ่อารมณ์
ไปเล็กน้อย นี้เรียกว่า ปริตตปริตตารัมมณปัญญา
ปริตตอัปปมาณารัมมณปัญญา เป็นไฉน
ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมาทิฏฐิ
อันใด เกิดขึ้นแก่โยคาวจรบุคคล ผู้ได้สมาธิยังไม่ชำนาญคล่องแคล่ว แผ่อารมณ์
ไปหาประมาณมิได้ นี้เรียกว่า ปริตตอัปปมาณารัมมณปัญญา
อัปปมาณปริตตารัมมณปัญญา เป็นไฉน
ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมาทิฏฐิ
อันใด เกิดขึ้นแก่โยคาวจรบุคคล ผู้ได้สมาธิชำนาญคล่องแคล่ว แผ่อารมณ์ไป
เล็กน้อย นี้เรียกว่า อัปปมาณปริตตารัมมณปัญญา
อัปปมาณอัปปมาณารัมมณปัญญา เป็นไฉน
ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมาทิฏฐิ
อันใด เกิดขึ้นแก่โยคาวจรบุคคล ผู้ได้สมาธิชำนาญคล่องแคล่ว แผ่อารมณ์ไป
หาประมาณมิได้ นี้เรียกว่า อัปปมาณอัปปมาณารัมมณปัญญา
เหล่านี้เรียกว่า อารัมมณปัญญา ๔
ตตฺถ กตมานิ จตฺตาริ อารมฺมณานิ✎ ร่าง
Tattha katamāni cattāri ārammaṇāni?
อ้างอิงสยามรัฐ 35.450 · พุทธชยันตี 43.174
ปริตฺตา
ปริตฺตารมฺมณา ปญฺญา ปริตฺตา อปฺปมาณารมฺมณา ปญฺญา
อปฺปมาณา ปริตฺตารมฺมณา ปญฺญา อปฺปมาณา อปฺปมาณารมฺมณา
ปญฺญา ฯ✎ ร่าง
Parittā parittārammaṇā paññā, parittā appamāṇārammaṇā paññā, appamāṇā parittārammaṇā paññā, appamāṇā appamāṇārammaṇā paññā.
ตตฺถ กตมา ปริตฺตา ปริตฺตารมฺมณา ปญฺญา✎ ร่าง
Tattha katamā parittā parittārammaṇā paññā?
สมาธิสฺส
น นิกามลาภิสฺส อารมฺมณํ โถกํ ผรนฺตสฺส ยา อุปฺปชฺชติ ปญฺญา
ปชานนา ฯเปฯ อโมโห ธมฺมวิจโย สมฺมาทิฏฺฐิ✎ ร่าง
Samādhissa na nikāmalābhissa ārammaṇaṁ thokaṁ pharantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—
อยํ วุจฺจติ ปริตฺตา
ปริตฺตารมฺมณา ปญฺญา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “parittā parittārammaṇā paññā”.
ตตฺถ กตมา ปริตฺตา อปฺปมาณารมฺมณา
ปญฺญา✎ ร่าง
Tattha katamā parittā appamāṇārammaṇā paññā?
สมาธิสฺส น นิกามลาภิสฺส อารมฺมณํ วิปุลํ ผรนฺตสฺส
ยา อุปฺปชฺชติ ปญฺญา ปชานนา ฯเปฯ อโมโห ธมฺมวิจโย
สมฺมาทิฏฺฐิ✎ ร่าง
Samādhissa na nikāmalābhissa ārammaṇaṁ vipulaṁ pharantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—
อยํ วุจฺจติ ปริตฺตา อปฺปมาณารมฺมณา ปญฺญา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “parittā appamāṇārammaṇā paññā”.
ตตฺถ กตมา อปฺปมาณา ปริตฺตารมฺมณา ปญฺญา✎ ร่าง
Tattha katamā appamāṇā parittārammaṇā paññā?
สมาธิสฺส
นิกามลาภิสฺส อารมฺมณํ โถกํ ผรนฺตสฺส ยา อุปฺปชฺชติ ปญฺญา
ปชานนา ฯเปฯ อโมโห ธมฺมวิจโย สมฺมาทิฏฺฐิ✎ ร่าง
Samādhissa nikāmalābhissa ārammaṇaṁ thokaṁ pharantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—
อยํ วุจฺจติ
อปฺปมาณา ปริตฺตารมฺมณา ปญฺญา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “appamāṇā parittārammaṇā paññā”.
ตตฺถ กตมา อปฺปมาณา
อปฺปมาณารมฺมณา ปญฺญา✎ ร่าง
Tattha katamā appamāṇā appamāṇārammaṇā paññā?
อ้างอิงPTS 333 · ฉัฏฐสังคายนา 114.381
สมาธิสฺส นิกามลาภิสฺส อารมฺมณํ
วิปุลํ ผรนฺตสฺส ยา อุปฺปชฺชติ ปญฺญา ปชานนา ฯเปฯ อโมโห
ธมฺมวิจโย สมฺมาทิฏฺฐิ✎ ร่าง
Samādhissa nikāmalābhissa ārammaṇaṁ vipulaṁ pharantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—
อยํ วุจฺจติ อปฺปมาณา อปฺปมาณารมฺมณา
ปญฺญา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “appamāṇā appamāṇārammaṇā paññā”.
อิมานิ จตฺตาริ อารมฺมณานิ ฯ✎ ร่าง
Imāni cattāri ārammaṇāni.