เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 968

vb17:226.1 #

ตตฺถ กตเม อปเรปิ จตฺตาโร อนริยโวหารา✎ ร่าง

Tattha katame aparepi cattāro anariyavohārā?

vb17:187.2 #

—

Itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi pañcahi vā kāmaguṇehi asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā, yā evarūpā icchā icchāgatā asantuṭṭhitā rāgo sārāgo cittassa sārāgo—

vb17:187.3 #

—

ayaṁ vuccati “asantuṭṭhitā”.

vb17:188.1 #

—

Tattha katamā asampajaññatā?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.431

vb17:188.2 #

—

Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—

vb17:188.3 #

—

ayaṁ vuccati “asampajaññatā”.

vb17:189.1 #

—

Tattha katamā mahicchatā?

vb17:189.2 #

—

Itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi pañcahi vā kāmaguṇehi asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā, yā evarūpā icchā icchāgatā mahicchatā rāgo sārāgo cittassa sārāgo—

vb17:189.3 #

—

ayaṁ vuccati “mahicchatā”.

vb17:190.1 #

—

Tattha katamaṁ ahirikaṁ?

vb17:190.2 #

—

Yaṁ na hirīyati hirīyitabbena, na hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—

vb17:190.3 #

—

idaṁ vuccati “ahirikaṁ”.

vb17:191.1 #

—

Tattha katamaṁ anottappaṁ?

อ้างอิงสยามรัฐ 35.501

vb17:191.2 #

—

Yaṁ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—

vb17:191.3 #

—

idaṁ vuccati “anottappaṁ”.

vb17:192.1 #

—

Tattha katamo pamādo?

อ้างอิงPTS 371

vb17:192.2 #

—

Kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittachandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo, yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—

vb17:192.3 #

—

ayaṁ vuccati “pamādo”.

vb17:193.1 #

—

Tattha katamaṁ anādariyaṁ?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.432 · พุทธชยันตี 43.232

vb17:193.2 #

—

Yaṁ anādariyaṁ anādaratā agāravatā appatissavatā anaddā anaddāyanā anaddāyitattaṁ asīlyaṁ acittīkāro—

vb17:193.3 #

—

idaṁ vuccati “anādariyaṁ”.

vb17:194.1 #

—

Tattha katamā dovacassatā?

vb17:194.2 #

—

Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṁ dovacassiyaṁ dovacassatā vippaṭikulaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṁ anādaratā agāravatā appatissavatā—

vb17:194.3 #

—

ayaṁ vuccati “dovacassatā”.

vb17:195.1 #

—

Tattha katamā pāpamittatā?

vb17:195.2 #

—

Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṁ sevanā nisevanā saṁsevanā paṭisevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṁsampavaṅkatā—

vb17:195.3 #

—

ayaṁ vuccati “pāpamittatā”.

vb17:196.1 #

—

Tattha katamaṁ assaddhiyaṁ?

vb17:196.2 #

—

Idhekacco assaddho hoti, na saddahati buddhaṁ vā dhammaṁ vā saṅghaṁ vā, yaṁ evarūpaṁ assaddhiyaṁ assaddahanā anokappanā anabhippasādo—

vb17:196.3 #

—

idaṁ vuccati “assaddhiyaṁ”.

vb17:197.1 #

—

Tattha katamā avadaññutā?

อ้างอิงสยามรัฐ 35.502

vb17:197.2 #

—

Pañca macchariyāni—

vb17:197.3 #

—

āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.

vb17:197.4 #

—

Yaṁ evarūpaṁ maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—

vb17:197.5 #

—

ayaṁ vuccati “avadaññutā”.

vb17:198.1 #

—

Tattha katamaṁ kosajjaṁ?

อ้างอิงPTS 372 · ฉัฏฐสังคายนา 114.433

vb17:198.2 #

—

Kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo, vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ, bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittachandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo—

vb17:198.3 #

—

idaṁ vuccati “kosajjaṁ”.

vb17:199.1 #

—

Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?

vb17:199.2 #

—

Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—

vb17:199.3 #

—

idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.

vb17:200.1 #

—

Tattha katamo asaṁvaro?

อ้างอิงสยามรัฐ 35.503

vb17:200.2 #

—

Idhekacco cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.

vb17:200.3 #

—

Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.

vb17:200.4 #

—

Sotena saddaṁ sutvā …pe…

vb17:200.5 #

—

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…

vb17:200.6 #

—

jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…

vb17:200.7 #

—

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…

vb17:200.8 #

—

manasā dhammaṁ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.

vb17:200.9 #

—

Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṁ, manindriye na saṁvaraṁ āpajjati—

vb17:200.10 #

—

ayaṁ vuccati “asaṁvaro”.

vb17:201.1 #

—

Tattha katamaṁ dussīlyaṁ?

vb17:201.2 #

—

Kāyiko vītikkamo, vācasiko vītikkamo, kāyikavācasiko vītikkamo—

vb17:201.3 #

—

idaṁ vuccati “dussīlyaṁ”.

vb17:202.1 #

—

Tattha katamā ariyānaṁ adassanakamyatā?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.434 · พุทธชยันตี 43.234

vb17:202.2 #

—

Tattha katame ariyā?

vb17:202.3 #

—

Ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca.

vb17:202.4 #

—

Yā imesaṁ ariyānaṁ adassanakamyatā adaṭṭhukamyatā asametukamyatā asamāgantukamyatā—

vb17:202.5 #

—

ayaṁ vuccati “ariyānaṁ adassanakamyatā”.

vb17:203.1 #

—

Tattha katamā saddhammaṁ asotukamyatā?

vb17:203.2 #

—

Tattha katamo saddhammo?

vb17:203.3 #

—

Cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo—

vb17:203.4 #

—

ayaṁ vuccati “saddhammo”.

vb17:203.5 #

—

Yā imassa saddhammassa asotukamyatā asavanakamyatā anuggahetukamyatā adhāretukamyatā—

vb17:203.6 #

—

ayaṁ vuccati “saddhammaṁ asotukamyatā”.

vb17:204.1 #

—

Tattha katamā upārambhacittatā?

อ้างอิงPTS 373

vb17:204.2 #

—

Tattha katamo upārambho?

vb17:204.3 #

—

Yo upārambho anupārambho upārambhanā anupārambhanā anupārambhitattaṁ uññā avaññā paribhavo randhagavesitā—

vb17:204.4 #

—

ayaṁ vuccati “upārambhacittatā”.

vb17:205.1 #

—

Tattha katamaṁ muṭṭhassaccaṁ?

vb17:205.2 #

—

Yā assati ananussati appaṭissati assati assaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammussanatā—

vb17:205.3 #

—

idaṁ vuccati “muṭṭhassaccaṁ”.

vb17:206.1 #

—

Tattha katamaṁ asampajaññaṁ?

อ้างอิงสยามรัฐ 35.504

vb17:206.2 #

—

Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—

vb17:206.3 #

—

idaṁ vuccati “asampajaññaṁ”.

vb17:207.1 #

—

Tattha katamo cetaso vikkhepo?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.435

vb17:207.2 #

—

Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—

vb17:207.3 #

—

ayaṁ vuccati “cetaso vikkhepo”.

vb17:208.1 #

—

Tattha katamo ayoniso manasikāro?

vb17:208.2 #

—

Anicce “niccan”ti ayoniso manasikāro, dukkhe “sukhan”ti ayoniso manasikāro, anattani “attā”ti ayoniso manasikāro, asubhe “subhan”ti ayoniso manasikāro, saccavippaṭikulena vā cittassa āvaṭṭanā anāvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro—

vb17:208.3 #

—

ayaṁ vuccati “ayoniso manasikāro”.

vb17:209.1 #

—

Tattha katamā kummaggasevanā?

vb17:209.2 #

—

Tattha katamo kummaggo?

vb17:209.3 #

—

Micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi—

vb17:209.4 #

—

ayaṁ vuccati “kummaggo”.

vb17:209.5 #

—

Yā imassa kummaggassa sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṁsampavaṅkatā—

vb17:209.6 #

—

ayaṁ vuccati “kummaggasevanā”.

vb17:210.1 #

—

Tattha katamaṁ cetaso ca līnattaṁ?

vb17:210.2 #

—

Yā cittassa akalyatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa—

vb17:210.3 #

—

idaṁ vuccati “cetaso ca līnattaṁ”.

vb17:211.1 #

—

Tikaṁ.

vb17:212.0 #

—

4. Catukkaniddesa

vb17:212.1 #

—

Tattha katame cattāro āsavā?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.436 · พุทธชยันตี 43.236

vb17:212.2 #

—

Kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.

vb17:213.1 #

—

Tattha katamo kāmāsavo?

อ้างอิงPTS 374 · สยามรัฐ 35.505

vb17:213.2 #

—

Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ—

vb17:213.3 #

—

ayaṁ vuccati “kāmāsavo”.

vb17:214.1 #

—

Tattha katamo bhavāsavo?

vb17:214.2 #

—

Yo bhavesu bhavacchando …pe…

vb17:214.3 #

—

bhavajjhosānaṁ—

vb17:214.4 #

—

ayaṁ vuccati “bhavāsavo”.

vb17:215.1 #

—

Tattha katamo diṭṭhāsavo?

vb17:226.2 #

ทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา สุเต อสุตวาทิตา มุเต อมุตวาทิตา วิญฺญาเต อวิญฺญาตวาทิตา✎ ร่าง

Diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute assutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā—

vb17:226.3 #

อิเม จตฺตาโร อนริยโวหารา ฯ✎ ร่าง

ime cattāro anariyavohārā.