‹ กลับ
สัพพมัตถีติกถา
เล่ม ๓๗ — อภิธรรมปิฎก ธาตุกถา–ปุคคลปัญญัตติ · ข้อ 384 · อภิ.ยม.๑. ๓๗/๓๗๕๑ ↗
👁 การแสดงผล
แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน
เนื้อความทั้งข้อ
[๓๘๔] ส. อดีตมีอยู่ อนาคตมีอยู่ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ครรลองแห่งภาษา ครรลองแห่งชื่อ ครรลองแห่งบัญญัติ สามประการนี้ อันสมณ- พราหมณ์ผู้รู้ทั้งหลาย ไม่ลบล้าง ไม่เคยลบล้าง ไม่รังเกียจอยู่ จักไม่รังเกียจ มิได้คัดค้าน สามประการเป็นไฉน? (๑) รูปใด ล่วงไปแล้ว ดับไปแล้ว ปราศไปแล้ว แปรไปแล้ว รูปนั้น เขากล่าวกันว่า ได้มีแล้ว เขาเรียกว่า ได้มีแล้ว เขาบัญญัติว่า ได้มีแล้ว แต่รูปนั้น เขา ไม่กล่าวกันว่า มีอยู่ เขาไม่กล่าวกันว่า จักมี เวทนาใด ฯลฯ สัญญาใด ฯลฯ สังขารเหล่า ใด ฯลฯ วิญญาณใด ล่วงไปแล้ว ดับไปแล้ว ปราศไปแล้ว แปรไปแล้ว วิญญาณนั้น เขากล่าวกันว่า ได้มีแล้ว เขาเรียกว่า ได้มีแล้ว เขาบัญญัติว่า ได้มีแล้ว แต่วิญญาณนั้น เขาไม่กล่าวกันว่า มีอยู่ เขาไม่กล่าวกันว่า จักมี (๒) รูปใด ยังไม่เกิด ยังไม่ปรากฏ รูปนั้น เขากล่าวกันว่า จักมี เขา เรียกว่า จักมี เขาบัญญัติว่า จักมี แต่รูปนั้น เขาไม่กล่าวกันว่า มีอยู่ เขาไม่กล่าวกันว่า ได้มีแล้ว เวทนาใด ฯลฯ สัญญาใด ฯลฯ สังขารเหล่าใด ฯลฯ วิญญาณใด ยังไม่ เกิด ยังไม่ปรากฏ วิญญาณนั้น เขากล่าวกันว่า จักมี เขาเรียกว่า จักมี เขาบัญญัติว่า จักมี แต่เขาไม่กล่าวกันว่า มีอยู่ เขาไม่กล่าวกันว่า ได้มีแล้ว (๓) รูปใด เกิดแล้ว ปรากฏแล้ว รูปนั้น เขากล่าวกันว่า มีอยู่ เขาเรียก ว่า มีอยู่ เขาบัญญัติว่า มีอยู่ แต่เขาไม่กล่าวกันว่า ได้มีแล้ว เขาไม่กล่าวกันว่า จักมี เวทนาใด ฯลฯ สัญญาใด ฯลฯ สังขารเหล่าใด ฯลฯ วิญญาณใด เกิดแล้ว ปรากฏ แล้ว วิญญาณนั้น เขากล่าวกันว่า มีอยู่ เขาเรียกว่า มีอยู่ เขาบัญญัติว่า มีอยู่ แต่ วิญญาณนั้น เขาไม่กล่าวกันว่า ได้มีแล้ว เขาไม่กล่าวกันว่า จักมี ดูกรภิกษุทั้งหลาย ครรลองแห่งภาษา ครรลองแห่งชื่อ ครรลองแห่ง บัญญัติ สามประการเหล่านี้แล อันสมณพราหมณ์ผู้รู้ทั้งหลาย ไม่ลบล้าง ไม่เคยลบล้าง ไม่รังเกียจอยู่ จักไม่รังเกียจ มิได้คัดค้าน แม้ชนที่เป็นชาวอุกกละ ชาววัสสภัญญะ ที่ เป็นอเหตุกวาท อกิริยวาท นัตถิกวาท ก็ได้สำคัญครรลองแห่งภาษา ครรลองแห่งชื่อ ครรลองแห่งบัญญัติ สามประการนี้ว่า อันตนไม่พึงติเตียน อันตนไม่พึงคัดค้าน ข้อนั้น เพราะเหตุไร เพราะกลัวการติเตียน การเพิดเพ้ยและการโต้แย้ง ดังนี้ ๑- เป็นสูตรมีอยู่จริง มิใช่หรือ? @๑. สํ. ข. ข้อ ๑๓๔ หน้า ๘๘ ป. ถูกแล้ว ส. ถ้าอย่างนั้น ก็ไม่พึงกล่าวว่า อดีตมีอยู่ อนาคตมีอยู่น่ะสิ
เทียบรายประโยค (34 ประโยค)
kv1.6:91.1 #
อตีตํ อตฺถิ อนาคตํ อตฺถีติ ฯ✎ ร่าง
Atītaṁ atthi, anāgataṁ atthīti?
อ้างอิงPTS 141 · สยามรัฐ 37.159
kv1.6:91.2 #
อามนฺตา ฯ✎ ร่าง
Āmantā.
kv1.6:91.3 #
นนุ วุตฺตํ ภควตา✎ ร่าง
Nanu vuttaṁ bhagavatā—
kv1.6:91.4 #
ตโยเม ภิกฺขเว นิรุตฺติปถา อธิวจนปถา ปญฺญตฺติปถา อสงฺกิณฺณา อสงฺกิณฺณปุพฺพา น สงฺกิยนฺติ น สงฺกิยิสฺสนฺติ อปฺปฏิกฺกุฏฺฐา สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ ฯ✎ ร่าง
“tayome, bhikkhave, niruttipathā adhivacanapathā paññattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā na saṅkiyanti na saṅkiyissanti appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
kv1.6:91.5 #
กตเม ตโย ฯ✎ ร่าง
Katame tayo?
kv1.6:91.6 #
ยํ ภิกฺขเว รูปํ อตีตํ นิรุทฺธํ วิคตํ วิปริณตํ อโหสีติ ตสฺส สงฺขา อโหสีติ ตสฺส สมญฺญา อโหสีติ ตสฺส ปญฺญตฺติ✎ ร่าง
Yaṁ, bhikkhave, rūpaṁ atītaṁ niruddhaṁ vigataṁ vipariṇataṁ ‘ahosī’ti tassa saṅkhā, ‘ahosī’ti tassa samaññā, ‘ahosī’ti tassa paññatti;
kv1.6:91.7 #
น ตสฺส สงฺขา อตฺถีติ น ตสฺส สงฺขา ภวิสฺสตีติ✎ ร่าง
na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti.
kv1.6:91.8 #
ยา เวทนา ฯเปฯ✎ ร่าง
Yā vedanā …pe…
kv1.6:91.9 #
ยา สญฺญา ฯเปฯ✎ ร่าง
yā saññā …
kv1.6:91.10 #
เย สงฺขารา ฯเปฯ✎ ร่าง
ye saṅkhārā …
kv1.6:91.11 #
ยํ วิญฺญาณํ อตีตํ นิรุทฺธํ วิคตํ วิปริณตํ อโหสีติ ตสฺส สงฺขา อโหสีติ ตสฺส สมญฺญา อโหสีติ ตสฺส ปญฺญตฺติ✎ ร่าง
yaṁ viññāṇaṁ atītaṁ niruddhaṁ vigataṁ vipariṇataṁ ‘ahosī’ti tassa saṅkhā, ‘ahosī’ti tassa samaññā, ‘ahosī’ti tassa paññatti;
kv1.6:91.12 #
น ตสฺส สงฺขา อตฺถีติ น ตสฺส สงฺขา ภวิสฺสตีติ✎ ร่าง
na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti.
kv1.6:92.1 #
ยํ ภิกฺขเว รูปํ อชาตํ อปาตุภูตํ ภวิสฺสตีติ ตสฺส สงฺขา ภวิสฺสตีติ ตสฺส สมญฺญา ภวิสฺสตีติ ตสฺส ปญฺญตฺติ✎ ร่าง
Yaṁ, bhikkhave, rūpaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ ‘bhavissatī’ti tassa saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassa samaññā, ‘bhavissatī’ti tassa paññatti;
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 116.125
kv1.6:92.2 #
น ตสฺส สงฺขา อตฺถีติ น ตสฺส สงฺขา อโหสีติ✎ ร่าง
na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti.
kv1.6:92.3 #
ยา เวทนา ฯเปฯ✎ ร่าง
Yā vedanā …pe…
kv1.6:92.4 #
ยา สญฺญา ฯเปฯ✎ ร่าง
yā saññā …
kv1.6:92.5 #
เย สงฺขารา ฯเปฯ✎ ร่าง
ye saṅkhārā …
kv1.6:92.6 #
ยํ วิญฺญาณํ อชาตํ อปาตุภูตํ ภวิสฺสตีติ ตสฺส สงฺขา ภวิสฺสตีติ ตสฺส สมญฺญา ภวิสฺสตีติ ตสฺส ปญฺญตฺติ✎ ร่าง
yaṁ viññāṇaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ ‘bhavissatī’ti tassa saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassa samaññā, ‘bhavissatī’ti tassa paññatti;
kv1.6:92.7 #
น ตสฺส สงฺขา อตฺถีติ น ตสฺส สงฺขา อโหสีติ✎ ร่าง
na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti.
kv1.6:93.1 #
ยํ ภิกฺขเว รูปํ ชาตํ ปาตุภูตํ อตฺถีติ ตสฺส สงฺขา อตฺถีติ ตสฺส สมญฺญา อตฺถีติ ตสฺส ปญฺญตฺติ✎ ร่าง
Yaṁ, bhikkhave, rūpaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ ‘atthī’ti tassa saṅkhā, ‘atthī’ti tassa samaññā, ‘atthī’ti tassa paññatti;
อ้างอิงสยามรัฐ 37.160 · พุทธชยันตี 44.368
kv1.6:93.2 #
น ตสฺส สงฺขา อโหสีติ น ตสฺส สงฺขา ภวิสฺสตีติ✎ ร่าง
na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti.
kv1.6:93.3 #
ยา เวทนา ฯเปฯ✎ ร่าง
Yā vedanā …pe…
kv1.6:93.4 #
ยา สญฺญา ฯเปฯ✎ ร่าง
yā saññā …
kv1.6:93.5 #
เย สงฺขารา ฯเปฯ✎ ร่าง
ye saṅkhārā …
kv1.6:93.6 #
ยํ วิญฺญาณํ ชาตํ ปาตุภูตํ อตฺถีติ ตสฺส สงฺขา อตฺถีติ ตสฺส สมญฺญา อตฺถีติ ตสฺส ปญฺญตฺติ✎ ร่าง
yaṁ viññāṇaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ ‘atthī’ti tassa saṅkhā, ‘atthī’ti tassa samaññā, ‘atthī’ti tassa paññatti;
kv1.6:93.7 #
น ตสฺส สงฺขา อโหสีติ น ตสฺส สงฺขา ภวิสฺสตีติ✎ ร่าง
na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti.
kv1.6:93.8 #
อิเม โข ภิกฺขเว ตโย นิรุตฺติปถา อธิวจนปถา ปญฺญตฺติปถา อสงฺกิณฺณา อสงฺกิณฺณปุพฺพา น สงฺกิยนฺติ น สงฺกิยิสฺสนฺติ อปฺปฏิกฺกุฏฺฐา สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ✎ ร่าง
Ime kho, bhikkhave, tayo niruttipathā adhivacanapathā paññattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā na saṅkiyanti na saṅkiyissanti appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
kv1.6:94.1 #
เยปิ เต ภิกฺขเว อเหสุํ อุกฺกลา วสฺสภญฺญา อเหตุกวาทา อกิริยวาทา นตฺถิกวาทา เตปิเม ตโย นิรุตฺติปเถ อธิวจนปเถ ปญฺญตฺติปเถ น ครหิตพฺพํ น ปฏิกฺโกสิตพฺพํ อมญฺญึสุ ฯ✎ ร่าง
Yepi te, bhikkhave, ahesuṁ ukkalā vassabhaññā ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepime tayo niruttipathe adhivacanapathe paññattipathe na garahitabbaṁ na paṭikkositabbaṁ amaññiṁsu.
kv1.6:94.2 #
ตํ กิสฺส เหตุ ฯ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
kv1.6:94.3 #
นินฺทาพฺยาโรสนาอุปารมฺภภยาติ✎ ร่าง
Nindābyārosaupārambhabhayā”ti.
kv1.6:94.4 #
อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ✎ ร่าง
Attheva suttantoti?
kv1.6:94.5 #
อามนฺตา ฯ✎ ร่าง
Āmantā.
kv1.6:94.6 #
เตน หิ น วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
Tena hi na vattabbaṁ—
kv1.6:94.7 #
อตีตํ อตฺถิ อนาคตํ อตฺถีติ ฯ✎ ร่าง
“atītaṁ atthi, anāgataṁ atthī”ti.
‹ กลับสารบัญ เล่ม ๓๗ — อภิธรรมปิฎก ธาตุกถา–ปุคคลปัญญัตติ
ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน