เล่ม ๓๘ — อภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ ๑ ข้อ 459

เนื้อความทั้งข้อ

[๔๕๙] จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด ธัมมายตนะจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ นั้น ในภูมินั้นหรือ? จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น เป็นปัจฉิมภวิกสัตว์ ที่กำลังเข้าถึงซึ่ง ปัญจโวการภูมิ แต่ธัมมายตนะจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ จักขายตนะย่อมเกิดขึ้น และธัมมายตนะก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งมีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้. หรือว่า ธัมมายตนะจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ นั้น ในภูมินั้น. ธัมมายตนะจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ธัมมายตนะจัก เกิดขึ้น และจักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งมีจักขุที่กำลังเกิดขึ้นอยู่.

ya3.2.1:497.1 #

ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ✎ ร่าง

Yassa yattha cakkhāyatanaṁ uppajjati tassa tattha dhammāyatanaṁ uppajjissatīti?

ya3.2.1:498.1 #

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Pacchimabhavikānaṁ pañcavokāraṁ upapajjantānaṁ tesaṁ tattha cakkhāyatanaṁ uppajjati, no ca tesaṁ tattha dhammāyatanaṁ uppajjissati. Itaresaṁ sacakkhukānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ tattha cakkhāyatanañca uppajjati dhammāyatanañca uppajjissati.

ya3.2.1:499.1 #

ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ✎ ร่าง

Yassa vā pana yattha dhammāyatanaṁ uppajjissati tassa tattha cakkhāyatanaṁ uppajjatīti?

ya3.2.1:500.1 #

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฯ✎ ร่าง

Sabbesaṁ cavantānaṁ acakkhukānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ tattha dhammāyatanaṁ uppajjissati, no ca tesaṁ tattha cakkhāyatanaṁ uppajjati. Sacakkhukānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ tattha dhammāyatanañca uppajjissati cakkhāyatanañca uppajjati. (Cakkhāyatanamūlakaṁ.)

อ้างอิงPTS 1.95 · สยามรัฐ 38.148