เล่ม ๓๙ — อภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ ๒ ข้อ 1084

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๐๘๔] จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ ฯลฯ ปัญญินทรีย์ มนินทรีย์ จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งกำลังเข้า ถึงปัญจโวการภูมิ แต่มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ จักขุนทรีย์ย่อม เกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งมีจักขุ ที่กำลัง เกิดขึ้นอยู่ นอกนี้ หรือว่า มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้น แก่สัตว์นั้น มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งปวง ที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่ง- *ไม่มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักเกิดขึ้น และจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งมี จักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่

ya10.2.1:1791.1 #

ยสฺส จกฺขุนฺทฺริยํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สทฺธินฺทฺริยํ ฯเปฯ ปญฺญินฺทฺริยํ มนินฺทฺริยํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ: ปจฺฉิมภวิกานํ✎ ร่าง

Yassa yattha cakkhundriyaṁ na uppajjati tassa tattha saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ …pe… manindriyaṁ na uppajjitthāti?

ya10.2.1:1792.1 #

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขุนฺทฺริยํ อุปฺปชฺชติ โน จ เตสํ มนินฺทฺริยํ อุปฺปชฺชิสฺสติ อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขุนฺทฺริยญฺจ อุปฺปชฺชติ มนินฺทฺริยญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Pañcavokārā cavantānaṁ acakkhukānaṁ kāmāvacaraṁ upapajjantānaṁ arūpānaṁ tesaṁ tattha cakkhundriyaṁ na uppajjati, no ca tesaṁ tattha manindriyaṁ na uppajjittha. Suddhāvāse parinibbantānaṁ asaññasattānaṁ tesaṁ tattha cakkhundriyañca na uppajjati manindriyañca na uppajjittha.

ya10.2.1:1793.1 #

ยสฺส วา ปน มนินฺทฺริยํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขุนฺทฺริยํ อุปฺปชฺชตีติ✎ ร่าง

Yassa vā pana yattha manindriyaṁ na uppajjittha tassa tattha cakkhundriyaṁ na uppajjatīti?

ya10.2.1:1794.1 #

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนินฺทฺริยํ อุปฺปชฺชิสฺสติ โน จ เตสํ จกฺขุนฺทฺริยํ อุปฺปชฺชติ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนินฺทฺริยญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขุนฺทฺริยญฺจ อุปฺปชฺชติ ฯ✎ ร่าง

Suddhāvāsaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ tattha manindriyaṁ na uppajjittha, no ca tesaṁ tattha cakkhundriyaṁ na uppajjati. Suddhāvāse parinibbantānaṁ asaññasattānaṁ tesaṁ tattha manindriyañca na uppajjittha cakkhundriyañca na uppajjati. (Cakkhundriyamūlakaṁ.)