เล่ม ๔๐ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๑ ข้อ 1152

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๑๕๒] ธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุตด้วยสุข เวทนา โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ที่เป็น อารัมมณาธิปติ ได้แก่บุคคลให้ทาน สมาทานศีล กระทำอุโบสถกรรม ด้วยจิตที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา กระทำกุศลนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น แล้วพิจารณาด้วย จิตที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา ออกจากฌานที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา ออกจากมรรค ออกจากผล กระทำฌานเป็นต้นนั้นให้เป็นอารมณ์ อย่างหนักแน่น แล้วพิจารณาด้วยจิตที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา กระทำขันธ์ทั้งหลายที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา ให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นด้วยจิตที่สัมปยุตด้วย- *สุขเวทนาแล้วย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะกระทำขันธ์นั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น มีราคะ ทิฏฐิ ที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้น ฯลฯ ที่เป็น สหชาตาธิปติ ได้แก่อธิปติธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สัมปยุต ขันธ์ โดยอธิปติปัจจัย

patthana1.3:97.1 #

สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺโต ธมฺโม สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ฯ✎ ร่าง

Sukhāya vedanāya sampayutto dhammo sukhāya vedanāya sampayuttassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo—ārammaṇādhipati, sahajātādhipati.

patthana1.3:98.1 #

อารมฺมณาธิปติ: สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตน จิตฺเตน ทานํ ทตฺวา สีลํ สมาทิยิตฺวา อุโปสถกมฺมํ กตฺวา สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตน จิตฺเตน ตํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตา ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา ผลา วุฏฺฐหิตฺวา สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตน จิตฺเตน ตํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเต ขนฺเธ สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตน จิตฺเตน ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ ครุํ กตฺวา สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺโต ราโค อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ ฯเปฯ✎ ร่าง

Ārammaṇādhipati—sukhāya vedanāya sampayuttena cittena dānaṁ datvā, sīlaṁ samādiyitvā, uposathakammaṁ katvā sukhāya vedanāya sampayuttena cittena taṁ garuṁ katvā paccavekkhati. Sukhāya vedanāya sampayuttā jhānā vuṭṭhahitvā, maggā vuṭṭhahitvā, phalā vuṭṭhahitvā sukhāya vedanāya sampayuttena cittena taṁ garuṁ katvā paccavekkhati. Sukhāya vedanāya sampayutte khandhe sukhāya vedanāya sampayuttena cittena garuṁ katvā assādeti abhinandati; taṁ garuṁ katvā sukhāya vedanāya sampayutto rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati.

อ้างอิงสยามรัฐ 40.380 · พุทธชยันตี 50.259

patthana1.3:99.1 #

สหชาตาธิปติ: สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง

Sahajātādhipati—sukhāya vedanāya sampayuttādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ adhipatipaccayena paccayo.