เล่ม ๔๐ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๑ ข้อ 1403

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๔๐๓] วิปากธรรม และเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัยแก่วิปาก- *ธรรม โดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต ที่เป็น สหชาต ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยจักขุวิญญาณ และจักขายตนะ เป็น ปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ ฯลฯ ขันธ์ ๑ ที่เป็นวิบาก ซึ่งสหรคตด้วยกายวิญญาณ และหทยวัตถุ เป็น ปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๑ ที่เป็นวิบาก และหทยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ วิปากธรรม และเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัยแก่เนววิปากนวิปาก ธัมมธรรม โดยอัตถิปัจจัย มี ๔ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทริย ที่เป็น สหชาต ได้แก่ วิบากขันธ์และมหาภูตรูป เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูป ในปฏิสนธิขณะ วิบากขันธ์และมหาภูตรูป เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูป ที่เป็น ปัจฉาชาต ได้แก่ วิบากขันธ์และกวฬิงการาหาร เป็นปัจจัยแก่กายนี้ ที่เป็น ปัจฉาชาต ได้แก่ วิบากขันธ์และรูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูป

patthana1.4:358.1 #

วิปาโก จ เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺโม จ ธมฺมา วิปากสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตํ ปุเรชาตํ ฯ สหชาโต: จกฺขุวิญฺญาณสหคโต เอโก ขนฺโธ จ จกฺขายตนญฺจ ติณฺณนฺนํ ฯเปฯ กายวิญฺญาณสหคโต วิปาโก เอโก ขนฺโธ จ วตฺถุ จ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิปาโก เอโก ขนฺโธ จ วตฺถุ จ ติณฺณนฺนํ ฯ✎ ร่าง

Vipāko ca nevavipākanavipākadhammadhammo ca dhammā vipākassa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ. Sahajāto—cakkhuviññāṇasahagato eko khandho ca cakkhāyatanañca tiṇṇannaṁ …pe… kāyaviññāṇasahagato …pe… vipāko eko khandho ca vatthu ca tiṇṇannaṁ khandhānaṁ …pe… paṭisandhikkhaṇe vipāko eko khandho ca vatthu ca tiṇṇannaṁ …pe….

patthana1.4:359.1 #

วิปาโก จ เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺโม จ ธมฺมา เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ อาหารํ อินฺทฺริยํ ฯ สหชาตา: วิปากา ขนฺธา จ มหาภูตา จ จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิปากา ขนฺธา จ มหาภูตา ฯ กฏตฺตารูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง

Vipāko ca nevavipākanavipākadhammadhammo ca dhammā nevavipākanavipākadhammadhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, pacchājātaṁ, āhāraṁ, indriyaṁ. Sahajātā—vipākā khandhā ca mahābhūtā ca cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ atthipaccayena paccayo. Paṭisandhikkhaṇe vipākā khandhā ca mahābhūtā ca kaṭattārūpānaṁ atthipaccayena paccayo.

patthana1.4:360.1 #

ปจฺฉาชาตา: วิปากา ขนฺธา จ กพฬึกาโร อาหาโร จ อิมสฺส กายสฺส ฯ ปจฺฉาชาตา: วิปากา ขนฺธา จ รูปชีวิตินฺทฺริยญฺจ กฏตฺตารูปานํ ฯ✎ ร่าง

Pacchājātā—vipākā khandhā ca kabaḷīkāro āhāro ca imassa kāyassa …pe… pacchājātā vipākā khandhā ca rūpajīvitindriyañca kaṭattārūpānaṁ atthipaccayena paccayo.