เล่ม ๔๐ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๑ ข้อ 256

เนื้อความทั้งข้อ

[๒๕๖] กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น ฯลฯ มี ๓ นัย ๑- อกุศลธรรม อาศัยอกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น ฯลฯ มี ๓ นัย ๒- อัพยากตธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากต- *กิริยา เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทารูป อาศัย มหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยา อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น กุศลธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นกุศล อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อธิปติปัจจัย พึงให้พิสดารเหมือนอย่างเหตุปัจจัย

patthana1.2:319.1 #

กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อธิปติปจฺจยา กุสลํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตีณิ ฯ✎ ร่าง

Kusalaṁ dhammaṁ paccayā kusalo dhammo uppajjati adhipatipaccayā—kusalaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā … tīṇi.

patthana1.2:320.1 #

อกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อธิปติปจฺจยา อกุสลํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตีณิ ฯ✎ ร่าง

Akusalaṁ dhammaṁ paccayā akusalo dhammo uppajjati adhipatipaccayā—akusalaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā … tīṇi.

patthana1.2:321.1 #

อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อธิปติปจฺจยา วิปากาพฺยากตํ กิริยาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ตโย มหาภูตา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ อุปาทารูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา วิปากาพฺยากตา กิริยาพฺยากตา ขนฺธา ฯ✎ ร่าง

Abyākataṁ dhammaṁ paccayā abyākato dhammo uppajjati adhipatipaccayā— vipākābyākataṁ kiriyābyākataṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… ekaṁ mahābhūtaṁ paccayā tayo mahābhūtā …pe… mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ upādārūpaṁ, vatthuṁ paccayā vipākābyākatā kiriyābyākatā khandhā.

patthana1.2:322.1 #

อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อธิปติปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา กุสลา ขนฺธา ฯ✎ ร่าง

Abyākataṁ dhammaṁ paccayā kusalo dhammo uppajjati adhipatipaccayā—vatthuṁ paccayā kusalā khandhā.

patthana1.2:323.1 #

ยถา เหตุปจฺจยํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ✎ ร่าง

Yathā hetupaccayaṁ, evaṁ vitthāretabbaṁ.

อ้างอิงสยามรัฐ 40.90