เล่ม ๔๐ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๑ ข้อ 47

เนื้อความทั้งข้อ

[๔๗] กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรมเกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย ไม่ใช่เพราะ อารัมมณปัจจัยได้อย่างไร ในอนุโลมนัย เอกมูลกะ ทุมูลกะ ติมูลกะ จตุมูลกะ จนถึงเตวีสติมูลกปัจจัย แห่งบทหนึ่งๆ ท่านจำแนกไว้พิสดารแล้วอย่างใด แม้ในปัจจนียนัยก็พึงจำแนกให้พิสดารอย่างนั้น ในปัจจนียะ มีนัยอันลึกซึ้ง ๖ ประการ คือ ติกปัฏฐานอันประเสริฐ ทุกปัฏฐานอัน อุดม ทุกัตติกปัฏฐาน ติกัททุกปัฏฐาน ติกัตติกปัฏฐาน และทุกัททุกปัฏฐาน

patthana1.1:93.1 #

สิยา กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺเชยฺย นเหตุปจฺจยา นอารมฺมณปจฺจยา ฯ ยถา อนุโลเม เอเกกสฺส ปทสฺส เอกมูลกํ ทุมูลกํ ติมูลกํ จตุมูลกํ ยาว เตวีสติมูลกํ เอวํ ปจฺจนีเยปิ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ✎ ร่าง

Siyā kusalaṁ dhammaṁ paṭicca kusalo dhammo uppajjeyya nahetupaccayā naārammaṇapaccayā ….

patthana1.1:94.1 #

—

(Yathā anulome ekekassa padassa ekamūlakaṁ, dumūlakaṁ, timūlakaṁ, catumūlakaṁ, yāva tevīsatimūlakaṁ evaṁ paccanīyepi vitthāretabbaṁ.)

patthana1.1:95.1 #

ติกญฺจ ปฏฺฐานวรํ ทุกุตฺตมํ✎ ร่าง

Tikañca paṭṭhānavaraṁ dukuttamaṁ,

patthana1.1:95.2 #

ทุกตฺติกญฺเจว ติกทฺทุกญฺจ✎ ร่าง

Dukaṁ tikañceva tikaṁ dukañca;

patthana1.1:95.3 #

ติกตฺติกญฺเจว ทุกทฺทุกญฺจ✎ ร่าง

Tikaṁ tikañceva dukaṁ dukañca,

patthana1.1:95.4 #

ฉ ปจฺจนียมฺหิ นยา สุคมฺภิรา ฯ✎ ร่าง

Cha paccanīyamhi nayā sugambhīrāti.

patthana1.1:96.0 #

—

1.1.3.3. Paccayānulomapaccanīya