เล่ม ๔๑ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๒ ข้อ 141

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๔๑] อวิตักกอวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจาร- *มัตตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย คือ พระอริยะทั้งหลาย ออกจากฌาน ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร ฯลฯ ออกจากมรรค ฯลฯ ออกจากผล พิจารณาผล เพราะปรารภฌานเป็นต้น ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาระ และวิตก เกิดขึ้น พระอริยะทั้งหลาย พิจารณานิพพาน นิพพาน เป็นปัจจัยแก่โคตรภู แก่โวทาน และวิตก ฯลฯ แก่มรรค มีวิตก มีวิจาร และวิตก แก่ผล มีวิตก มีวิจารและวิตก แก่อาวัชชนะ และวิตก โดยอารัมมณปัจจัย บุคคลพิจารณาเห็นซึ่งจักขุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตาเพราะ ปรารภจักขุนั้น ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาระ และวิตก เกิดขึ้น บุคคลพิจารณาเห็นซึ่งโสตะ ฯลฯ โผฏฐัพพะ หทัยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ที่เป็น อวิตักกอวิจารธรรม และวิจาร โดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา เพราะปรารภ โสตะเป็นต้นนั้น ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก เกิดขึ้น

patthana1.7:294.1 #

อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม สวิตกฺกสวิจารสฺส จ อวิตกฺกวิจาร- มตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย อริยา อวิตกฺกอวิจารา ฌานา ... มคฺคา ... ผลา วุฏฺฐหิตฺวา ผลํ ปจฺจเวกฺขนฺติ ตํ อารพฺภ สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ อริยา นิพฺพานํ ปจฺจเวกฺขนฺติ นิพฺพานํ โคตฺรภุสฺส โวทานสฺส วิตกฺกสฺส จ สวิตกฺก- สวิจารสฺส มคฺคสฺส วิตกฺกสฺส จ สวิตกฺกสวิจารสฺส ผลสฺส วิตกฺกสฺส จ อาวชฺชนาย วิตกฺกสฺส จ อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย จกฺขุํ อนิจฺจโต ทุกฺขโต อนตฺตโต วิปสฺสติ ตํ อารพฺภ สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ โสตํ ... ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพํ วตฺถุํ ... อวิตกฺกอวิจาเร ขนฺเธ จ วิจารญฺจ อนิจฺจโต ทุกฺขโต อนตฺตโต วิปสฺสติ ตํ อารพฺภ สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ ฯ✎ ร่าง

Avitakkaavicāro dhammo savitakkasavicārassa ca avitakkavicāramattassa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—ariyā avitakkaavicārā jhānā vuṭṭhahitvā, maggā vuṭṭhahitvā, phalā vuṭṭhahitvā phalaṁ paccavekkhanti; taṁ ārabbha savitakkasavicārā khandhā ca vitakko ca uppajjanti. Ariyā nibbānaṁ paccavekkhanti, nibbānaṁ gotrabhussa vitakkassa ca vodānassa vitakkassa ca savitakkasavicārassa maggassa vitakkassa ca savitakkasavicārassa phalassa vitakkassa ca āvajjanāya vitakkassa ca ārammaṇapaccayena paccayo. Cakkhuṁ aniccato dukkhato anattato vipassati assādeti abhinandati; taṁ ārabbha savitakkasavicārā khandhā ca vitakko ca uppajjanti. Sotaṁ …pe… phoṭṭhabbaṁ … vatthuṁ … avitakkaavicāre khandhe ca vicārañca aniccato dukkhato anattato vipassati assādeti abhinandati; taṁ ārabbha savitakkasavicārā khandhā ca vitakko ca uppajjanti.