เล่ม ๔๑ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๒ ข้อ 1483

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๔๘๓] อัปปมาณธรรม เป็นปัจจัยแก่มหัคคตธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ ฯลฯ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ บุคคลเข้าไปอาศัยศรัทธาที่เป็นอัปปมาณธรรม ฌานที่เป็นมหัคคตธรรม ฯลฯ อภิญญา ฯลฯ ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น บุคคลเข้าไปอาศัยศีลที่เป็นอัปปมาณธรรม ฯลฯ ปัญญา ฌานที่เป็นมหัคคตธรรม ฯลฯ อภิญญา ฯลฯ ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น ศรัทธาที่เป็นอัปปมาณธรรม ฯลฯ ปัญญาเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นมหัคคตธรรม แก่ปัญญา โดยอุปนิสสยปัจจัย พระอริยะทั้งหลายเข้าไปอาศัยมรรคแล้ว ยังสมาบัติที่ยังไม่เกิด ให้เกิดขึ้น เข้าสมาบัติ ที่เกิดขึ้นแล้ว

patthana1.13:229.1 #

อปฺปมาโณ ธมฺโม มหคฺคตสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ ปกตูปนิสฺสโย: อปฺปมาณํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย มหคฺคตํ ฌานํ ... อภิญฺญํ ... สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ อปฺปมาณํ สีลํ ... ปญฺญํ อุปนิสฺสาย มหคฺคตํ ฌานํ ... อภิญฺญํ ... สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ อปฺปมาณา สทฺธา ... ปญฺญา มหคฺคตาย สทฺธาย ปญฺญาย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อริยา มคฺคํ อุปนิสฺสาย อนุปฺปนฺนํ สมาปตฺตึ อุปฺปาเทนฺติ อุปฺปนฺนํ สมาปชฺชนฺติ ฯ✎ ร่าง

Appamāṇo dhammo mahaggatassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo— anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. Pakatūpanissayo—appamāṇaṁ saddhaṁ upanissāya mahaggataṁ jhānaṁ uppādeti, abhiññaṁ uppādeti, samāpattiṁ uppādeti, appamāṇaṁ sīlaṁ …pe… paññaṁ upanissāya mahaggataṁ jhānaṁ uppādeti, abhiññaṁ uppādeti, samāpattiṁ uppādeti. Appamāṇā saddhā …pe… paññā mahaggatāya saddhāya …pe… paññāya upanissayapaccayena paccayo, ariyā maggaṁ upanissāya anuppannaṁ samāpattiṁ uppādenti, uppannaṁ samāpajjanti.

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 121.384