เล่ม ๔๑ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๒ ข้อ 161

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๖๑] อวิตักกวิจารมัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักก- *วิจารมัตตธรรม โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ ได้แก่ บุคคลออกจากฌาน ไม่มีวิตก มีเพียงวิจาร ฯลฯ ออกจากมรรค ฯลฯ ออกจากผล พิจารณาผล กระทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น เพราะ กระทำฌานเป็นต้นนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก เกิดขึ้น บุคคลย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง ซึ่งขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม กระทำให้ เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น เพราะกระทำขันธ์ และวิตกนั้น ให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก เกิดขึ้น

patthana1.7:314.1 #

อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม สวิตกฺกสวิจารสฺส จ อวิตกฺกวิจาร- มตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ อารมฺมณาธิปติ: อวิตกฺก- วิจารมตฺตา ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา มคฺคา ... ผลา ... ผลํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ ตํ ครุํ กตฺวา สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ อวิตกฺกวิจาร- มตฺเต ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ ครุํ กตฺวา สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ ฯ✎ ร่าง

Avitakkavicāramatto dhammo savitakkasavicārassa ca avitakkavicāramattassa ca dhammassa adhipatipaccayena paccayo. Ārammaṇādhipati—avitakkavicāramattā jhānā vuṭṭhahitvā, maggā vuṭṭhahitvā, phalā vuṭṭhahitvā phalaṁ garuṁ katvā paccavekkhati; taṁ garuṁ katvā savitakkasavicārā khandhā ca vitakko ca uppajjanti. Avitakkavicāramatte khandhe ca vitakkañca garuṁ katvā assādeti abhinandati; taṁ garuṁ katvā savitakkasavicārā khandhā ca vitakko ca uppajjanti.