เล่ม ๔๑ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๒ ข้อ 1899

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๘๙๙] อนุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่อุปปันนธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ ฯลฯ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ บุคคลปรารถนาวรรณสมบัติที่เป็นอนุปันนธรรม ย่อมให้ทาน สมาทานศีล กระทำอุโบสถกรรม บุคคลปรารถนาสัททสมบัติที่เป็นอนุปปันนธรรม ฯลฯ คันธสมบัติ รสสมบัติ โผฏฐัพพสมบัติ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอนุปปันนธรรม ย่อมให้ทาน ฯลฯ ศีล ฯลฯ อุโบสถกรรม ฯลฯ วรรณสมบัติที่เป็นอนุปปันนธรรม ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอนุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นอุปปันนธรรม แก่ปัญญา แก่สุขทางกาย แก่ทุกข์ทางกาย แก่มรรค แก่ผลสมาบัติ โดยอุปนิสสยปัจจัย

patthana1.18:12.1 #

อนุปฺปนฺโน ธมฺโม อุปฺปนฺนสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ ปกตูปนิสฺสโย: อนุปฺปนฺนํ วณฺณสมฺปทํ ปตฺถยมาโน ทานํ เทติ สีลํ สมาทิยติ อุโปสถกมฺมํ กโรติ อนุปฺปนฺนํ สทฺทสมฺปทํ ... คนฺธสมฺปทํ รสสมฺปทํ โผฏฺฐพฺพสมฺปทํ ... อนุปฺปนฺเน ขนฺเธ ปตฺถยมาโน ทานํ ... สีลํ ... อุโปสถกมฺมํ ... อนุปฺปนฺนา วณฺณสมฺปทา ... อนุปฺปนฺนา ขนฺธา อุปฺปนฺนาย สทฺธาย ปญฺญาย กายิกสฺส สุขสฺส กายิกสฺส ทุกฺขสฺส มคฺคสฺส ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง

Anuppanno dhammo uppannassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo— ārammaṇūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. Pakatūpanissayo—anuppannaṁ vaṇṇasampadaṁ patthayamāno dānaṁ deti, sīlaṁ samādiyati, uposathakammaṁ karoti. Anuppannaṁ saddasampadaṁ … gandhasampadaṁ … rasasampadaṁ … phoṭṭhabbasampadaṁ … anuppanne khandhe patthayamāno dānaṁ deti, sīlaṁ samādiyati, uposathakammaṁ karoti. Anuppannā vaṇṇasampadā …pe… anuppannā khandhā uppannāya saddhāya …pe… paññāya, kāyikassa sukhassa, kāyikassa dukkhassa, maggassa, phalasamāpattiyā upanissayapaccayena paccayo.