เล่ม ๔๑ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๒ ข้อ 300

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๐๐] อวิตักกอวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่อวิตักกวิจารมัตตธรรม โดยปุเรชาต- *ปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาต วัตถุปุเรชาต ที่เป็น อารัมมณปุเรชาต ได้แก่ บุคคลพิจารณาเห็นจักขุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง โดยความเป็นทุกข์ โดยความเป็นอนัตตาแล้ว ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภจักขุ นั้น วิตกเกิดขึ้น ฯลฯ บุคคลพิจารณาเห็นหทัยวัตถุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง โดยความเป็นทุกข์ โดยความ เป็นอนัตตาแล้ว ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภหทัยวัตถุนั้น วิตก เกิดขึ้น ที่เป็น วัตถุปุเรชาต ได้แก่ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอวิตักกวิจาร- *มัตตธรรม และวิตก โดยปุเรชาตปัจจัย

patthana1.7:453.1 #

—

Avitakkaavicāro dhammo savitakkasavicārassa dhammassa purejātapaccayena paccayo—ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. Ārammaṇapurejātaṁ—cakkhuṁ aniccato dukkhato anattato vipassati …pe… phoṭṭhabbe … vatthuṁ aniccato dukkhato anattato vipassati assādeti abhinandati, taṁ ārabbha rāgo uppajjati …pe… domanassaṁ uppajjati. Vatthupurejātaṁ—vatthu savitakkasavicārānaṁ khandhānaṁ purejātapaccayena paccayo.

อ้างอิงสยามรัฐ 41.108

patthana1.7:454.1 #

อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อวิตกฺกวิจารมตฺตสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณปุเรชาตํ วตฺถุปุเรชาตํ ฯ อารมฺมณปุเรชาตํ: จกฺขุํ อนิจฺจโต ทุกฺขโต อนตฺตโต วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ วิตกฺโก อุปฺปชฺชติ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ วตฺถุํ อนิจฺจโต ทุกฺขโต อนตฺตโต วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ วิตกฺโก อุปฺปชฺชติ ฯ วตฺถุปุเรชาตํ: วตฺถุ อวิตกฺกวิจาร- มตฺตานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง

Avitakkaavicāro dhammo avitakkavicāramattassa dhammassa purejātapaccayena paccayo—ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. Ārammaṇapurejātaṁ—cakkhuṁ aniccato dukkhato anattato vipassati assādeti abhinandati, taṁ ārabbha vitakko uppajjati …pe… vatthuṁ aniccato dukkhato anattato vipassati, assādeti abhinandati, taṁ ārabbha vitakko uppajjati. Vatthupurejātaṁ—vatthu avitakkavicāramattānaṁ khandhānaṁ vitakkassa ca purejātapaccayena paccayo.