เล่ม ๔๑ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๒ ข้อ 496

เนื้อความทั้งข้อ

[๔๙๖] ปีติสหคตธรรม เป็นปัจจัยแก่ปีติสหคตธรรม โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ที่เป็น อารัมมณาธิปติ ได้แก่ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล กระทำอุโบสถกรรมด้วย จิตที่เป็นปีติสหคตธรรมแล้ว กระทำกุศลกรรมนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ด้วยจิตที่เป็น ปีติสหคตธรรมแล้วพิจารณา บุคคลออกจากฌานที่เป็นปีติสหคตธรรม ออกจากมรรค ออกจากผลแล้ว กระทำฌาน เป็นต้นนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ด้วยจิตที่เป็นปีติสหคตธรรมแล้วพิจารณา บุคคลกระทำขันธ์ทั้งหลายที่เป็นปีติสหคตธรรมให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ด้วยจิตที่ เป็นปีติสหคตธรรมแล้ว ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะกระทำขันธ์นั้นให้เป็นอารมณ์อย่าง หนักแน่น ราคะที่เป็นปีติสหคตธรรม เกิดขึ้น ทิฏฐิ เกิดขึ้น ที่เป็น สหชาตาธิปติ ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นปีติสหคตธรรม เป็นปัจจัยแก่ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยอธิปติปัจจัย

patthana1.8:54.1 #

ปีติสหคโต ธมฺโม ปีติสหคตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ฯ อารมฺมณาธิปติ: ปีติสหคเตน จิตฺเตน ทานํ ทตฺวา สีลํ สมาทิยิตฺวา อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ปีติสหคเตน จิตฺเตน ตํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ ปีติสหคตา ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา ผลา วุฏฺฐหิตฺวา ปีติสหคเตน จิตฺเตน ตํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ ปีติสหคเต ขนฺเธ ปีติสหคเตน จิตฺเตน ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ ครุํ กตฺวา ปีติสหคโต ราโค อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ ฯ สหชาตาธิปติ: ปีติสหคตาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง

Pītisahagato dhammo pītisahagatassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo— ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. Ārammaṇādhipati—pītisahagatena cittena dānaṁ datvā sīlaṁ samādiyitvā uposathakammaṁ katvā pītisahagatena cittena taṁ garuṁ katvā paccavekkhati, pītisahagatā jhānā vuṭṭhahitvā, maggā vuṭṭhahitvā, phalā vuṭṭhahitvā pītisahagatena cittena taṁ garuṁ katvā paccavekkhati. Pītisahagate khandhe pītisahagatena cittena garuṁ katvā assādeti abhinandati; taṁ garuṁ katvā pītisahagato rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati. Sahajātādhipati—pītisahagatādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ adhipatipaccayena paccayo.

อ้างอิงสยามรัฐ 41.165