เนื้อความทั้งข้อ
[๕๐๖] คันถธรรม อาศัยคันถธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย เหมือนกับ ปฏิจจวาร
ธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่คันถธรรม
ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายอาศัย
หทัยวัตถุ มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยหทัยวัตถุ
คันถธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ คันถธรรมทั้งหลาย อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่คันถธรรม คันถธรรม
ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ
คันถธรรม และธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ คันถธรรมทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑
ที่ไม่ใช่คันถธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ คันถธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย
อาศัยหทัยวัตถุ
คันถธรรม อาศัยคันถธรรม และธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
คือ อภิชฌากายคันถะ อาศัยสีลัพพตปรามาสกายคันถะ และสัมปยุตต
ขันธ์ทั้งหลาย
อภิชฌากายคันถะ อาศัยสีลัพพตปรามาสกายคันถะ และหทัยวัตถุ
ธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยคันถธรรม และธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่คันถธรรม
และคันถธรรมทั้งหลาย ขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัย
คันถธรรมและหทัยวัตถุ
คันถธรรม และธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยคันถธรรมและธรรม
ที่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อภิชฌากายคันถะ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑
ที่ไม่ใช่คันถธรรม และสีลัพพตปรามาสกายคันถะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
อภิชฌากายคันถะ และสัมปยุตตขันธ์ อาศัยสีลัพพตปรามาสกายคันถะ
และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น
คนฺถํ ธมฺมํ ปจฺจยา คนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
เหตุปจฺจยา: ตีณิ ปฏิจฺจสทิสา ฯ✎ ร่าง
Ganthaṁ dhammaṁ paccayā gantho dhammo uppajjati hetupaccayā … tīṇi. (Paṭiccavārasadiso.)
โนคนฺถํ ธมฺมํ ปจฺจยา โนคนฺโถ
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา
ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ
ขนฺเธ ปจฺจยา วตฺถุ วตฺถุํ ปจฺจยา ขนฺธา เอกํ มหาภูตํ ...
วตฺถุํ ปจฺจยา โนคนฺถา ขนฺธา ฯ✎ ร่าง
Noganthaṁ dhammaṁ paccayā nogantho dhammo uppajjati hetupaccayā—noganthaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paccayā vatthu, vatthuṁ paccayā khandhā. Ekaṁ mahābhūtaṁ …pe… vatthuṁ paccayā noganthā khandhā.
โนคนฺถํ ธมฺมํ ปจฺจยา คนฺโถ
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนคนฺเถ ขนฺเธ ปจฺจยา คนฺถา
วตฺถุํ ปจฺจยา คนฺถา ฯ✎ ร่าง
Noganthaṁ dhammaṁ paccayā gantho dhammo uppajjati hetupaccayā—noganthe khandhe paccayā ganthā, vatthuṁ paccayā ganthā.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 122.315
โนคนฺถํ ธมฺมํ ปจฺจยา คนฺโถ จ โนคนฺโถ
จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธํ
ปจฺจยา ตโย ขนฺธา คนฺถา จ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว
ขนฺเธ ... วตฺถุํ ปจฺจยา คนฺถา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ✎ ร่าง
Noganthaṁ dhammaṁ paccayā gantho ca nogantho ca dhammā uppajjanti hetupaccayā— noganthaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā ganthā ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… vatthuṁ paccayā ganthā sampayuttakā ca khandhā.
คนฺถญฺจ โนคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา คนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
เหตุปจฺจยา: สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ
ปจฺจยา อภิชฺฌา กายคนฺโถ จกฺกํ สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถญฺจ
วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อภิชฺฌา กายคนฺโถ จกฺกํ ฯ✎ ร่าง
Ganthañca noganthañca dhammaṁ paccayā gantho dhammo uppajjati hetupaccayā— sīlabbataparāmāsaṁ kāyaganthañca sampayuttake ca khandhe paccayā abhijjhākāyagantho (cakkaṁ). Sīlabbataparāmāsaṁ kāyaganthañca vatthuñca paccayā abhijjhākāyagantho. (Cakkaṁ.)
อ้างอิงสยามรัฐ 42.296
คนฺถญฺจ โนคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา โนคนฺโถ ธมฺโม
อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธญฺจ คนฺเถ จ ปจฺจยา
ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... คนฺเถ จ วตฺถุญฺจ
ปจฺจยา โนคนฺถา ขนฺธา ฯ✎ ร่าง
Ganthañca noganthañca dhammaṁ paccayā nogantho dhammo uppajjati hetupaccayā— noganthaṁ ekaṁ khandhañca ganthe ca paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… ganthe ca vatthuñca paccayā noganthā khandhā.
คนฺถญฺจ โนคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา
คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: โนคนฺถํ เอกํ
ขนฺธญฺจ สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา
อภิชฺฌา กายคนฺโถ จ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... จกฺกํ
สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อภิชฺฌา กายคนฺโถ
จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ จกฺกํ ฯ✎ ร่าง
Ganthañca noganthañca dhammaṁ paccayā gantho ca nogantho ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—noganthaṁ ekaṁ khandhañca sīlabbataparāmāsaṁ kāyaganthañca paccayā tayo khandhā abhijjhākāyagantho ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe…. (Cakkaṁ.) Sīlabbataparāmāsaṁ kāyaganthañca vatthuñca paccayā abhijjhākāyagantho ca sampayuttakā ca khandhā. (Cakkaṁ.)