เนื้อความทั้งข้อ
[๕๙] สเหตุกธรรม อาศัยสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สเหตุกมูลกะนัยเหมือนกับปฏิจจวาร
อเหตุกธรรม อาศัยอเหตุกธรรม ฯลฯ เหมือนกับปฏิจจวารนั่นเอง
สเหตุกธรรม อาศัยอเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสเหตุกธรรม อาศัยหทัยวัตถุ สัมปยุตตขันธ์
ทั้งหลาย อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสเหตุกธรรม อาศัยหทัยวัตถุ
สเหตุกธรรม และอเหตุกธรรม อาศัยอเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสเหตุกธรรม อาศัยหทัยวัตถุ จิตตสมุฏฐานรูป
อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะ
ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ ฯลฯ
สเหตุกธรรม อาศัยสเหตุกธรรม และ อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสเหตุกธรรม และ หทัยวัตถุ
ขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และ โมหะ
ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
อเหตุกธรรม อาศัย สเหตุกธรรม และอเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัย ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเหตุกธรรม และ
มหาภูตรูปทั้งหลาย จิตตสมุฏฐานรูป อาศัย ขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา
ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และ โมหะ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
สเหตุกธรรม และ อเหตุกธรรม อาศัย สเหตุกธรรม และ อเหตุธรรม
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัย ขันธ์ ๑ ที่เป็นสเหตุกธรรม และ หทัยวัตถุ
ขันธ์ ๒ ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัย ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสเหตุกธรรม และ
มหาภูตรูปทั้งหลาย ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัย ขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วย
วิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และโมหะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัย ขันธ์ ๑ ที่เป็นสเหตุกธรรม และหทัย-
*วัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ กฏัตตารูป อาศัย ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสเหตุกธรรม และ
มหาภูตรูปทั้งหลาย
สเหตุกํ ธมฺมํ ปจฺจยา สเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
เหตุปจฺจยา: สเหตุกมูลกํ ปฏิจฺจสทิสํ ฯ✎ ร่าง
Sahetukaṁ dhammaṁ paccayā sahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā. (Sahetukamūlakaṁ paṭiccavārasadisaṁ.)
อ้างอิงพุทธชยันตี 51.759
อเหตุกํ ธมฺมํ ปจฺจยา
อเหตุโก ... ปฏิจฺจสทิสํเยว ฯ✎ ร่าง
Ahetukaṁ dhammaṁ paccayā ahetuko dhammo …pe…. (Paṭiccavārasadisaṁyeva.)
อ้างอิงสยามรัฐ 42.37
อเหตุกํ ธมฺมํ ปจฺจยา สเหตุโก
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: วตฺถุํ ปจฺจยา สเหตุกา ขนฺธา
วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ โมหํ ปจฺจยา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา
ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุํ ปจฺจยา สเหตุกา ขนฺธา ฯ✎ ร่าง
Ahetukaṁ dhammaṁ paccayā sahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā—vatthuṁ paccayā sahetukā khandhā, vicikicchāsahagataṁ uddhaccasahagataṁ mohaṁ paccayā sampayuttakā khandhā; paṭisandhikkhaṇe vatthuṁ paccayā sahetukā khandhā.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 122.36
อเหตุกํ ธมฺมํ
ปจฺจยา สเหตุโก จ อเหตุโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา:
วตฺถุํ ปจฺจยา สเหตุกา ขนฺธา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ
รูปํ วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ โมหํ ปจฺจยา สมฺปยุตฺตกา
ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุํ ... ฯ✎ ร่าง
Ahetukaṁ dhammaṁ paccayā sahetuko ca ahetuko ca dhammā uppajjanti hetupaccayā— vatthuṁ paccayā sahetukā khandhā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, vicikicchāsahagataṁ uddhaccasahagataṁ mohaṁ paccayā sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe vatthuṁ …pe….
สเหตุกญฺจ อเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สเหตุโก
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สเหตุกํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ
ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ
เอกํ ขนฺธญฺจ โมหญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ✎ ร่าง
Sahetukañca ahetukañca dhammaṁ paccayā sahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā— sahetukaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… vicikicchāsahagataṁ uddhaccasahagataṁ ekaṁ khandhañca mohañca paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….
สเหตุกญฺจ อเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อเหตุโก ธมฺโม
อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สเหตุเก ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา
จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ จ โมหญฺจ
ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯ✎ ร่าง
Sahetukañca ahetukañca dhammaṁ paccayā ahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā— sahetuke khandhe ca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe ca mohañca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe….
สเหตุกญฺจ อเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สเหตุโก จ
อเหตุโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: สเหตุกํ เอกํ ขนฺธญฺจ
วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... สเหตุเก ขนฺเธ จ
มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วิจิกิจฺฉาสหคตํ
อุทฺธจฺจสหคตํ เอกํ ขนฺธญฺจ โมหญฺจ ปจฺจยา
ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ
สเหตุกํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ...
สเหตุเก ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา กฏตฺตารูปํ ฯ✎ ร่าง
Sahetukañca ahetukañca dhammaṁ paccayā sahetuko ca ahetuko ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—sahetukaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… sahetuke khandhe ca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, vicikicchāsahagataṁ uddhaccasahagataṁ ekaṁ khandhañca mohañca paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe sahetukaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… sahetuke khandhe ca mahābhūte ca paccayā kaṭattārūpaṁ.
อ้างอิงสยามรัฐ 42.38