เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๖๘๗] ปรามาสธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม โดย
อัตถิปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ปรามาสธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์
และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย
ที่เป็นปัจฉาชาต ได้แก่ ปรามาสธรรม เป็นปัจจัยแก่กายนี้ ที่เกิด
ก่อน โดยอัตถิปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม
โดยอัตถิปัจจัย
มี ๕ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทรีย์ ฯลฯ
ธรรมที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เป็นปัจจัยแก่ปรามาสธรรม โดยอัตถิ-
*ปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เป็นปัจจัย
แก่ปรามาสธรรม โดยอัตถิปัจจัย
ที่เป็นปุเรชาต ได้แก่ จักขุ ฯลฯ บุคคลย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลิน
ยิ่งซึ่งหทัยวัตถุ เพราะปรารภจักขุเป็นต้นนั้น ทิฏฐิ เกิดขึ้น หทัยวัตถุ เป็นปัจจัย
ปรามาสธรรม โดยอัตถิปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เป็นปัจจัยแก่ปรามาสธรรม และธรรมที่
ไม่ใช่ปรามาสธรรม โดยอัตถิปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เป็นปัจจัย
แก่ขันธ์ ๓ และปรามาสธรรม และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย
ที่เป็นปุเรชาต ได้แก่ จักขุ ฯลฯ บุคคลย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลิน
ยิ่งซึ่งหทัยวัตถุ เพราะปรารภจักขุเป็นต้นนั้น ปรามาสธรรม และสัมปยุตต-
*ขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ปรามาสธรรม และสัมปยุตตขันธ์
ทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย
ปรามาสธรรม และธรรมที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่
ไม่ใช่ปรามาสธรรม โดยอัตถิปัจจัย
มี ๕ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทรีย์
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม และปรามาส-
*ธรรม เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย
ขันธ์ ๒ ฯลฯ ปรามาสธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่
จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย ปรามาสธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย
เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย ปรามาสธรรม และ
หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม โดยอัตถิปัจจัย
ที่เป็นปัจฉาชาต ได้แก่ ปรามาสธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย
เป็นปัจจัยแก่กายนี้ ที่เกิดก่อน โดยอัตถิปัจจัย
ที่เป็นปัจฉาชาต ได้แก่ ปรามาสธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย
และกพฬิงการาหาร เป็นปัจจัยแก่กายนี้ ที่เกิดก่อน โดยอัตถิปัจจัย
ที่เป็นปัจฉาชาต ได้แก่ ปรามาสธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย
และรูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย
▴ ย่อ
ปรามาโส ธมฺโม โนปรามาสสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน
ปจฺจโย: สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ ฯ สหชาโต: ปรามาโส
สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน
ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาโต: ปรามาโส ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Parāmāso dhammo noparāmāsassa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, pacchājātaṁ. Sahajāto —parāmāso sampayuttakānañca khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ atthipaccayena paccayo. Pacchājāto —parāmāso purejātassa imassa kāyassa atthipaccayena paccayo.
โนปรามาโส ธมฺโม โนปรามาสสฺส
ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ ปุเรชาตํ ปจฺฉาชาตํ
อาหารํ อินฺทฺริยํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ✎ ร่าง
Noparāmāso dhammo noparāmāsassa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ, pacchājātaṁ, āhāraṁ, indriyaṁ. (Saṅkhittaṁ.)
โนปรามาโส ธมฺโม ปรามาสสฺส
ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ ปุเรชาตํ ฯ สหชาตา:
โนปรามาสา ขนฺธา ปรามาสสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ
ปุเรชาตํ: จกฺขุํ ... วตฺถุํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ
ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ วตฺถุ ปรามาสสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Noparāmāso dhammo parāmāsassa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ. Sahajātā —noparāmāsā khandhā parāmāsassa atthipaccayena paccayo. Purejātaṁ —cakkhuṁ …pe… vatthuṁ assādeti abhinandati, taṁ ārabbha diṭṭhi uppajjati, vatthu parāmāsassa atthipaccayena paccayo.
อ้างอิง สยามรัฐ 42.405
โนปรามาโส ธมฺโม ปรามาสสฺส จ โนปรามาสสฺส
จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ ปุเรชาตํ ฯ สหชาโต:
โนปรามาโส เอโก ขนฺโธ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ ปรามาสสฺส จ
จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปุเรชาตํ: จกฺขุํ ...
วตฺถุํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ ปรามาโส จ สมฺปยุตฺตกา
จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ วตฺถุ ปรามาสสฺส จ สมฺปยุตฺตกานญฺจ
ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Noparāmāso dhammo parāmāsassa ca noparāmāsassa ca dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ. Sahajāto —noparāmāso eko khandho tiṇṇannaṁ khandhānaṁ parāmāsassa ca cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ atthipaccayena paccayo …pe…. Purejātaṁ —cakkhuṁ …pe… vatthuṁ assādeti abhinandati, taṁ ārabbha parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti, vatthu parāmāsassa ca sampayuttakānañca khandhānaṁ atthipaccayena paccayo.
ปรามาโส จ โนปรามาโส จ ธมฺมา โนปรามาสสฺส
ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ ปุเรชาตํ ปจฺฉาชาตํ อาหารํ
อินฺทฺริยํ ฯ สหชาโต: โนปรามาโส เอโก ขนฺโธ จ ปรามาโส จ ติณฺณนฺนํ
ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย เทฺว ขนฺธา ...
ปรามาโส จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ปรามาโส จ มหาภูตา จ จิตฺตสมุฏฺฐานานํ
รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ปรามาโส จ วตฺถุ จ
โนปรามาสานํ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาโต:
ปรามาโส จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ปจฺฉาชาโต: ปรามาโส จ สมฺปยุตฺตกา
จ ขนฺธา กพฬึกาโร อาหาโร จ ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ปจฺฉาชาโต: ปรามาโส จ สมฺปยุตฺตกา จ
ขนฺธา รูปชีวิตินฺทฺริยญฺจ กฏตฺตารูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Parāmāso ca noparāmāso ca dhammā noparāmāsassa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ, pacchājātaṁ, āhāraṁ, indriyaṁ. Sahajāto —noparāmāso eko khandho ca parāmāso ca tiṇṇannaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ atthipaccayena paccayo …pe… dve khandhā ca …pe… parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ atthipaccayena paccayo; parāmāso ca mahābhūtā ca cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ atthipaccayena paccayo; parāmāso ca vatthu ca noparāmāsānaṁ khandhānaṁ atthipaccayena paccayo. Pacchājāto —parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā purejātassa imassa kāyassa atthipaccayena paccayo. Pacchājāto —parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā kabaḷīkāro āhāro ca imassa kāyassa atthipaccayena paccayo. Pacchājāto —parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā rūpajīvitindriyañca kaṭattārūpānaṁ atthipaccayena paccayo.
อ้างอิง สยามรัฐ 42.406 · ฉัฏฐสังคายนา 122.430