เนื้อความทั้งข้อ
[๓๗๕] อุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาต วัตถุปุเรชาต.
ที่เป็นอารัมมณปุเรชาต ได้แก่ จักขุ ฯลฯ กายรูปทั้งหลายที่เป็นอุปาทินนธรรม กลิ่น
โผฏฐัพพะ ฯลฯ หทัยวัตถุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง ฯลฯ โทมนัส ฯลฯ
เมื่อกุศล และอกุศลดับไปแล้ว ตทารัมมณจิตที่เป็นวิบาก เกิดขึ้น
รูปายตนะที่เป็นอุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ คันธายตนะ ฯลฯ โผฏฐัพ-
*พายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ.
ที่เป็นวัตถุปุเรชาต ได้แก่ จักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ กายายตนะ เป็นปัจจัย
แก่กายวิญญาณ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย.
อุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาต วัตถุปุเรชาต.
ที่เป็นอารัมมณปุเรชาต ได้แก่ จักขุ ฯลฯ กายรูปทั้งหลายที่เป็นอุปาทินนธรรม กลิ่น
รส โผฏฐัพพะ ฯลฯ หทัยวัตถุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง ฯลฯ โทมนัส เกิดขึ้น
บุคคลเห็นรูปที่เป็นอุปาทินนธรรม ด้วยทิพพจักขุ.
ที่เป็นวัตถุปุเรชาต ได้แก่ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอนุปาทินนธรรม
โดยปุเรชาตปัจจัย.
อนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย
มีอย่างเดียว คือ อารัมมณปุเรชาต ได้แก่ รูปทั้งหลายที่เป็นอนุปาทินนธรรม ฯลฯ เสียง
ฯลฯ โผฏฐัพพะ โดยความเป็นของไม่เที่ยง ฯลฯ โทมนัส เกิดขึ้น
บุคคลเห็นรูปที่เป็นอนุปาทินนธรรม ด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ.
อนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย
มีอย่างเดียว คือ อารัมมณปุเรชาต ได้แก่ รูปทั้งหลายที่เป็นอนุปาทินนธรรม ฯลฯ กลิ่น
ฯลฯ โผฏฐัพพะ โดยความเป็นของไม่เที่ยง ฯลฯ โทมนัส เกิดขึ้น
เมื่อกุศล และอกุศลดับไปแล้ว ตทารัมมณจิตที่เป็นวิบาก เกิดขึ้น
รูปายตนะที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ สัททายตนะ ฯลฯ โผฏฐัพ-
*พายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ โดยปุเรชาตปัจจัย
หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย.
อุปาทินนธรรม และอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาต วัตถุปุเรชาต.
คือ รูปายตนะที่เป็นอนุปาทินนธรรม และหทัยวัตถุ โผฏฐัพพายตนะ และหทัยวัตถุ
เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย
รูปายตนะที่เป็นอนุปาทินนธรรม และจักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ
สัททายตนะ ฯลฯ โผฏฐัพพายตนะ และกายายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ โดยปุเรชาต-
*ปัจจัย.
อุปาทินนธรรม และอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาต วัตถุปุเรชาต.
คือ รูปายตนะที่เป็นอนุปาทินนธรรม และหทัยวัตถุ โผฏฐัพพายตนะ และหทัยวัตถุ
เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอนุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย.
อุปาทินฺโน ธมฺโม อุปาทินฺนสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาต-
ปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณปุเรชาตํ วตฺถุปุเรชาตํ ฯ อารมฺมณ-
ปุเรชาตํ: จกฺขุํ ... กายํ อุปาทินฺเน รูเป คนฺเธ โผฏฺฐพฺเพ ...
วตฺถุํ อนิจฺจโต ฯเปฯ โทมนสฺสํ ... กุสลากุสเล นิรุทฺเธ วิปาโก
ตทารมฺมณตา อุปฺปชฺชติ อุปาทินฺนํ รูปายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส
คนฺธายตนํ ... โผฏฺฐพฺพายตนํ กายวิญฺญาณสฺส ฯ วตฺถุปุเรชาตํ:
จกฺขายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส กายายตนํ กายวิญฺญาณสฺส วตฺถุ
อุปาทินฺนานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Upādinno dhammo upādinnassa dhammassa purejātapaccayena paccayo— ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. Ārammaṇapurejātaṁ—cakkhuṁ …pe… kāyaṁ upādinne rūpe … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … vatthuṁ aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati; kusalākusale niruddhe vipāko tadārammaṇatā uppajjati, upādinnaṁ rūpāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… gandhāyatanaṁ …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ kāyaviññāṇassa …pe…. Vatthupurejātaṁ—cakkhāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… kāyāyatanaṁ kāyaviññāṇassa …pe… vatthu upādinnānaṁ khandhānaṁ purejātapaccayena paccayo.
อุปาทินฺโน ธมฺโม อนุปาทินฺนสฺส ธมฺมสฺส
ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณปุเรชาตํ วตฺถุปุเรชาตํ ฯ
อารมฺมณปุเรชาตํ: จกฺขุํ ... กายํ อุปาทินฺเน รูเป คนฺเธ รเส
โผฏฺฐพฺเพ ... วตฺถุํ อนิจฺจโต ฯเปฯ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ
ทิพฺเพน จกฺขุนา อุปาทินฺนํ รูปํ ปสฺสติ ฯ วตฺถุปุเรชาตํ:
วตฺถุ อนุปาทินฺนานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Upādinno dhammo anupādinnassa dhammassa purejātapaccayena paccayo— ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. Ārammaṇapurejātaṁ—cakkhuṁ …pe… kāyaṁ, upādinne rūpe … gandhe … rase … phoṭṭhabbe vatthuṁ aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati; dibbena cakkhunā upādinnaṁ rūpaṁ passati. Vatthupurejātaṁ—vatthu anupādinnānaṁ khandhānaṁ purejātapaccayena paccayo.
อ้างอิงสยามรัฐ 43.223
อนุปาทินฺโน ธมฺโม อนุปาทินฺนสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน
ปจฺจโย: อารมฺมณปุเรชาตํ: อนุปาทินฺเน รูเป ... สทฺเท ... คนฺเธ
... โผฏฺฐพฺเพ อนิจฺจโต ฯเปฯ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ ทิพฺเพน
จกฺขุนา อนุปาทินฺนํ รูปํ ปสฺสติ ทิพฺพาย โสตธาตุยา สทฺทํ
สุณาติ ฯ✎ ร่าง
Anupādinno dhammo anupādinnassa dhammassa purejātapaccayena paccayo. Ārammaṇapurejātaṁ—anupādinne rūpe … sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati; dibbena cakkhunā anupādinnaṁ rūpaṁ passati, dibbāya sotadhātuyā saddaṁ suṇāti.
อ้างอิงพุทธชยันตี 51.1034
อนุปาทินฺโน ธมฺโม อุปาทินฺนสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน
ปจฺจโย: อารมฺมณปุเรชาตํ: อนุปาทินฺเน รูเป ... คนฺเธ ... โผฏฺฐพฺเพ
อนิจฺจโต ฯเปฯ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ กุสลากุสเล นิรุทฺเธ วิปาโก
ตทารมฺมณตา อุปฺปชฺชติ อนุปาทินฺนํ รูปายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส
สทฺทายตนํ ... โผฏฺฐพฺพายตนํ กายวิญฺญาณสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน
ปจฺจโย วตฺถุ อุปาทินฺนานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Anupādinno dhammo upādinnassa dhammassa purejātapaccayena paccayo. Ārammaṇapurejātaṁ—anupādinne rūpe … sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati; kusalākusale niruddhe vipāko tadārammaṇatā uppajjati, anupādinnaṁ rūpāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… saddāyatanaṁ …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ kāyaviññāṇassa purejātapaccayena paccayo.
อุปาทินฺโน จ อนุปาทินฺโน จ ธมฺมา อุปาทินฺนสฺส
ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณปุเรชาตํ วตฺถุปุเรชาตํ ฯ
อนุปาทินฺนํ รูปายตนญฺจ วตฺถุ จ โผฏฺฐพฺพายตนญฺจ วตฺถุ จ
อุปาทินฺนานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย อนุปาทินฺนํ
รูปายตนญฺจ จกฺขายตนญฺจ จกฺขุวิญฺญาณสฺส สทฺทายตนญฺจ
... โผฏฺฐพฺพายตนญฺจ กายายตนญฺจ กายวิญฺญาณสฺส ปุเรชาต-
ปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Upādinno ca anupādinno ca dhammā upādinnassa dhammassa purejātapaccayena paccayo— ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. Anupādinnaṁ rūpāyatanañca cakkhāyatanañca cakkhuviññāṇassa …pe… saddāyatanañca sotāyatanañca …pe… phoṭṭhabbāyatanañca kāyāyatanañca kāyaviññāṇassa purejātapaccayena paccayo; anupādinnaṁ rūpāyatanañca vatthu ca …pe… phoṭṭhabbāyatanañca vatthu ca upādinnānaṁ khandhānaṁ purejātapaccayena paccayo.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 122.679
อุปาทินฺโน จ อนุปาทินฺโน จ ธมฺมา อนุปาทินฺนสฺส ธมฺมสฺส
ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณปุเรชาตํ วตฺถุปุเรชาตํ ฯ อนุปาทินฺนํ
รูปายตนญฺจ วตฺถุ จ โผฏฺฐพฺพายตนญฺจ วตฺถุ จ อนุปาทินฺนานํ ขนฺธานํ
ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Upādinno ca anupādinno ca dhammā anupādinnassa dhammassa purejātapaccayena paccayo— ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. Anupādinnaṁ rūpāyatanañca vatthu ca …pe… phoṭṭhabbāyatanañca vatthu ca anupādinnānaṁ khandhānaṁ purejātapaccayena paccayo.
อ้างอิงสยามรัฐ 43.224