เนื้อความทั้งข้อ
[๓๙๙] อูปาทานธรรม อาศัยอุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ กามุปาทาน
อาศัยทิฏฐุปาทาน. มี ๓ นัย เหมือนกับปฏิจจวาร. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยธรรมที่
ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ ตลอดถึงอัชฌัตติกมหาภูตรูป มหาภูตรูปทั้งหลาย อาศัยขันธ์ทั้งหลาย
ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยหทัยวัตถุ.
อุปาทานธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ อุปาทานธรรมทั้งหลาย อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อุปาทานธรรม
ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ.
อุปาทานธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทานธรรม อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่อุปาทาน-
*ธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ อุปาทานธรรมทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป
ทั้งหลาย อุปาทาน และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ.
อุปาทานธรรม อาศัยอุปาทานธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ กามุปาทาน อาศัยทิฏฐุปาทาน และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย ทิฏฐุปาทาน อาศัย
กามุปาทาน และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย.
กามุปาทาน อาศัยทิฏฐุปาทาน และหทัยวัตถุ.
ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอุปาทานธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม และอุปาทาน
ธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยอุปาทานธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่
อุปาทานธรรม อาศัยอุปาทานธรรมและหทัยวัตถุ.
อุปาทานธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอุปาทานธรรม และธรรมที่ไม่ใช่
อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และกามุปาทาน และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่
อุปาทานธรรม และทิฏฐุปาทาน.
กามุปาทาน และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยทิฏฐุปาทาน และหทัยวัตถุ.
ฯลฯ เพราะอารัมมณปัจจัย
ในอารัมมณปัจจัย ซึ่งมีธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรมเป็นมูล พึงจำแนกทั้งปัญจายตนะ และ
หทัยวัตถุ.
อุปาทานํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
เหตุปจฺจยา: ทิฏฺฐุปาทานํ ปจฺจยา กามุปาทานํ ฯ ตีณิ ปฏิจฺจ-
สทิสา ฯ✎ ร่าง
Upādānaṁ dhammaṁ paccayā upādāno dhammo uppajjati hetupaccayā—diṭṭhupādānaṁ paccayā kāmupādānaṁ … tīṇi. (Paṭiccasadisā.)
โนอุปาทานํ ธมฺมํ ปจฺจยา โนอุปาทาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
เหตุปจฺจยา: โนอุปาทานํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺต-
สมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ขนฺเธ ปจฺจยา
ยาว อชฺฌตฺติกา มหาภูตา วตฺถุํ ปจฺจยา โนอุปาทานา ขนฺธา ฯ✎ ร่าง
Noupādānaṁ dhammaṁ paccayā noupādāno dhammo uppajjati hetupaccayā—noupādānaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paccayā vatthu …pe… (yāva ajjhattikā mahābhūtā) vatthuṁ paccayā noupādānā khandhā.
อ้างอิงสยามรัฐ 43.238
โนอุปาทานํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
เหตุปจฺจยา: โนอุปาทาเน ขนฺเธ ปจฺจยา อุปาทานา วตฺถุํ
ปจฺจยา อุปาทานา ฯ✎ ร่าง
Noupādānaṁ dhammaṁ paccayā upādāno dhammo uppajjati hetupaccayā—noupādāne khandhe paccayā upādānā, vatthuṁ paccayā upādānā.
โนอุปาทานํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทาโน จ โนอุปาทาโน
จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: โนอุปาทานํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา
ตโย ขนฺธา อุปาทานา จ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... วตฺถุํ
ปจฺจยา อุปาทานา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วตฺถุํ
ปจฺจยา อุปาทานา สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ✎ ร่าง
Noupādānaṁ dhammaṁ paccayā upādāno ca noupādāno ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—noupādānaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā upādānā ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… vatthuṁ paccayā upādānā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, vatthuṁ paccayā upādānā sampayuttakā ca khandhā.
อุปาทานญฺจ โนอุปาทานญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทาโน
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ทิฏฺฐุปาทานญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ
ปจฺจยา กามุปาทานํ กามุปาทานญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปจฺจยา
ทิฏฺฐุปาทานํ ฯ จกฺกํ กาตพฺพํ ฯ ทิฏฺฐุปาทานญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา
กามุปาทานํ ฯ จกฺกํ กาตพฺพํ ฯ✎ ร่าง
Upādānañca noupādānañca dhammaṁ paccayā upādāno dhammo uppajjati hetupaccayā— diṭṭhupādānañca sampayuttake ca khandhe paccayā kāmupādānaṁ, kāmupādānañca sampayuttake ca khandhe paccayā diṭṭhupādānaṁ (cakkaṁ kātabbaṁ). Diṭṭhupādānañca vatthuñca paccayā kāmupādānaṁ. (Cakkaṁ kātabbaṁ.)
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 122.694
อุปาทานญฺจ โนอุปาทานญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา โนอุปาทาโน
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนอุปาทานํ เอกํ ขนฺธญฺจ อุปาทานญฺจ
ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ฯ จกฺกํ กาตพฺพํ ฯ
อุปาทาเน จ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ อุปาทานญฺจ
วตฺถุญฺจ ปจฺจยา โนอุปาทานา ขนฺธา ฯ✎ ร่าง
Upādānañca noupādānañca dhammaṁ paccayā noupādāno dhammo uppajjati hetupaccayā—noupādānaṁ ekaṁ khandhañca upādānañca paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe ca …pe… (cakkaṁ kātabbaṁ). Upādāne ca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, upādānañca vatthuñca paccayā noupādānā khandhā.
อุปาทานญฺจ โนอุปาทานญฺจ
ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทาโน จ โนอุปาทาโน จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา:
โนอุปาทานํ เอกํ ขนฺธญฺจ ทิฏฺฐุปาทานญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา
กามุปาทานญฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ จกฺกํ ฯ ทิฏฺฐุปาทานญฺจ
วตฺถุญฺจ ปจฺจยา กามุปาทานํ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ จกฺกํ ฯ✎ ร่าง
Upādānañca noupādānañca dhammaṁ paccayā upādāno ca noupādāno ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—noupādānaṁ ekaṁ khandhañca diṭṭhupādānañca paccayā tayo khandhā kāmupādānaṁ cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… (cakkaṁ). Diṭṭhupādānañca vatthuñca paccayā kāmupādānaṁ sampayuttakā ca khandhā …pe…. (Cakkaṁ.)
อ้างอิงสยามรัฐ 43.239
อารมฺมณปจฺจยา: อารมฺมเณ โนอุปาทานมูลเก ปญฺจายตนญฺจ
วตฺถุ จ กาตพฺพา ฯ✎ ร่าง
Ārammaṇapaccayā …. (Ārammaṇe noupādānamūlake pañcāyatanañca vatthuñca kātabbā.)