เล่ม ๔๓ — อภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ๑ ข้อ 464

เนื้อความทั้งข้อ

[๔๖๔] ธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรม และอุปาทานสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็น ทั้งอุปาทานและอุปาทานสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ กามุปาทาน อาศัยทิฏฐุปาทาน. ธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานสัมปยุตตะ แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งอุปาทาน และอุปาทานสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยอุปาทานธรรมทั้งหลาย. ธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานและอุปาทานสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นอุปาทานสัมปยุตตะ แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานและอุปาทานสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ เหตุปัจจัย คือ กามุปาทานและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยทิฏฐุปาทาน. ธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานสัมปยุตตะ ฯลฯ. หลักจำแนกหัวข้อปัจจัยต่างกัน เหมือนอุปาทานทุกะ มีหัวข้อปัจจัย ๙ รูปไม่มี วาระทั้งหมด พึงให้พิสดารอย่างนี้ อรูปภูมิเท่านั้น.

patthana2.11:252.1 #

อุปาทานญฺเจวอุปาทานสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทาโนเจวอุปาทานสมฺปยุตฺโตจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ทิฏฺฐุปาทานํ ปฏิจฺจ กามุปาทานํ ฯ จกฺกํ กาตพฺพํ ฯ อุปาทานญฺเจว- อุปาทานสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทานสมฺปยุตฺโตเจวโนจ- อุปาทาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อุปาทาเน ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ฯ✎ ร่าง

Upādānañceva upādānasampayuttañca dhammaṁ paṭicca upādānasampayutto ceva no ca upādāno dhammo uppajjati hetupaccayā—upādāne paṭicca sampayuttakā khandhā.

patthana2.11:253.1 #

อุปาทานญฺเจวอุปาทานสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทาโนเจวอุปาทานสมฺปยุตฺโตจ อุปาทานสมฺปยุตฺโต- เจวโนจอุปาทาโน จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ทิฏฺฐุปาทานํ ปฏิจฺจ กามุปาทานํ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ✎ ร่าง

Upādānañceva upādānasampayuttañca dhammaṁ paṭicca upādāno ceva upādānasampayutto ca upādānasampayutto ceva no ca upādāno ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—diṭṭhupādānaṁ paṭicca kāmupādānaṁ sampayuttakā ca khandhā. (Cakkaṁ.)

patthana2.11:254.0 #

จกฺกํ ฯ✎ ร่าง

2.11.5.2–6. Sahajāta-paccaya-nissaya-saṁsaṭṭha-sampayuttavāra

patthana2.11:254.1 #

อุปาทาน- สมฺปยุตฺตญฺเจว ฯ ส✎ ร่าง

Upādānasampayuttañceva no ca upādānaṁ dhammaṁ paṭicca …pe…. (Saṅkhittaṁ. Āmasanaṁ nānākaraṇaṁ upādānadukasadisaṁ nava pañhā. Rūpaṁ natthi. Evaṁ sabbepi vārā vitthāretabbā. Arūpaṁyeva.)

patthana2.11:255.0.1 #

—

2.11.5.7. Pañhāvāra

patthana2.11:255.0.2 #

—

2.11.5.7.1. Paccayānuloma

patthana2.11:255.0.3 #

งฺขิ✎ ร่าง

Vibhaṅgavāra

patthana2.11:255.0.4 #

—

Hetu

patthana2.11:255.1 #

ตฺตํ ฯ อามสนํ นานากรณํ อุปาทาน- ทุกสทิสํ นว ปญฺหา รูปํ นตฺถิ เอวํ สพฺเพปิ วารา วิตฺถาเรตพฺพา อรูปํ เยว ฯ ปญฺหาวาโร✎ ร่าง

Upādāno ceva upādānasampayutto ca dhammo upādānassa ceva upādānasampayuttassa ca dhammassa hetupaccayena paccayo—upādānā ceva upādānasampayuttā ca hetū sampayuttakānaṁ upādānānaṁ hetupaccayena paccayo. (Mūlaṁ pucchitabbaṁ.) Upādānā ceva upādānasampayuttā ca hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ hetupaccayena paccayo. (Mūlaṁ pucchitabbaṁ.) Upādānā ceva upādānasampayuttā ca hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ upādānānañca hetupaccayena paccayo.

อ้างอิงสยามรัฐ 43.285 · ฉัฏฐสังคายนา 122.738 · พุทธชยันตี 51.1061